การจัดการความรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคามตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคาม 2) เพื่อศึกษาศักยภาพในการดึงดูดใจด้านการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคาม และ 3) เพื่อศึกษาการจัดการความรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรม ของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคามตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสานทั้งคุณภาพและปริมาณกลุ่มตัวอย่างคือ ตัวแทนหน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับแหล่งโบราณสถาน 8 คนและตัวแทนประชาชนในพื้นที่แหล่งโบราณสถาน 93 แห่ง จำนวน 400 คน ใช้วิธีเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จากผลการวิจัยพบว่าส่วนมากแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคามมีสภาพสมบูรณ์แต่ทรุดโทรม สามารถใช้เป็นหลักฐานทางโบราณคดีได้เพียงบางส่วน กว่า 57 แห่ง ซึ่งส่วนมากจะเป็นแหล่งที่ไม่ได้ขึ้นทะเบียนกับกรมศิลปากร ไม่มีหน่วยงานหรือชุมชนดูแลจึงเกิดการเสื่อมโทรม มี 17 แห่งไม่พบเห็นร่องรอยของการเป็นแหล่งโบราณสถาน มี 8 แห่ง ที่มีการบูรณปฏิสังขรณ์โดยวัด ชุมชนและรายได้จากการบริจาค ผ้าป่าและงานบุญต่างๆยังคงสภาพสมบูรณ์ ความสมบูรณ์สามารถใช้เป็นหลักฐาน ทางโบราณคดีได้พอสมควรและ มี 11 แห่งยังคงมีความสมบูรณ์สามารถใช้เป็นหลักฐานทางโบราณคดีได้ดี สำหรับศักยภาพในการดึงดูดใจด้านการท่องเที่ยวสรุปได้ว่าปัจจัยที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ คนในท้องถิ่นมีความผูกพันต่อแหล่งโบราณสถาน ค่าเฉลี่ย ( = 3.67) รองลงมาคือแหล่งโบราณสถานมีความปลอดภัยด้านการท่องเที่ยว ค่าเฉลี่ย ( = 3.65) ส่วนปัจจัยที่น้อยที่สุดคือ แหล่งโบราณสถานมีความหลากหลายของกิจกรรมการท่องเที่ยว ค่าเฉลี่ย ( = 3.15) จากการการจัดการความรู้แบบมีส่วนร่วมเพื่อขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรม ของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคาม ตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ดำเนินการภายใต้กรอบแนวคิด คือ การค้นหาองค์ความรู้ การจัดเก็บองค์ความรู้ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการประยุกต์ใช้ความรู้ในการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ สรุปได้ว่า ประชาชนส่วนใหญ่มีฐานความรู้ในด้านการท่องเที่ยวน้อย เนื่องจากมหาสารคามไม่ใช่เมืองท่องเที่ยวหลัก จึงมองว่าไม่ค่อยมีความรู้หรือขาดความรู้ความเข้าใจ จึงทำให้ประชาชนไม่ค่อยสนใจในการเข้าร่วมกิจกรรมหรือร่วมเป็นคณะกรรมการต่างๆของการพัฒนาการท่องเที่ยว ดังนั้นการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมของแหล่งโบราณสถานในจังหวัดมหาสารคามตามแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์ จะต้องปรับให้สอดคล้องกับกลไกในการขับเคลื่อนในปัจจุบันของประเทศบูรณาการร่วมกับแนวคิดของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ดังนี้ 1) ส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการพัฒนานวัตกรรมทางความคิด 2) ผลักดันให้เกิดงานเทศกาล ประเพณี และกิจกรรมในแหล่งโบราณสถาน 3) ผลักดันให้มีการกำหนดเขตเศรษฐกิจด้านการท่องเที่ยวของจังหวัดหรือกลุ่มจังหวัด 4) สำรวจและคัดสรรเอกลักษณ์และจุดเด่นของแหล่งโบราณสถาน 5) ส่งเสริมและจัดการแข่งขันการประกวดจากฐานแนวคิดของเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในกลุ่มเยาวชนรุ่นใหม่ 6) การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกโดยรอบแหลงโบราณสถาน 7) การพัฒนาและฟื้นฟูแหล่งท่องเที่ยวโบราณสถานให้เกิดความยั่งยืน 8) การพัฒนาสินค้าบริการและปัจจัยสนับสนุนการท่องเที่ยวแหล่งโบราณสถาน 9) การสร้างความเชื่อมั่นและส่งเสริมภาพลักษณ์ของการท่องเที่ยวแหล่งโบราณสถาน และ 10) การส่งเสริมกระบวนการมีส่วนร่วมของภาครัฐ ภาคประชาชน และองค์กรปกครองในการขับเคลื่อนการพัฒนาการท่องเที่ยวแหล่งโบราณสถาน คำสำคัญ : การจัดการความรู้ การท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรม แหล่งโบราณสถาน