วัดงาม นามมงคล: นวัตกรรมการจัดการแหล่งท่องเที่ยววัดนามมงคลตามแบบอารยสถาปัตย์ในจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติ สภาพการจัดการวัดแหล่งท่องเที่ยวตามแบบอารยสถาปัตย์ และนวัตกรรมการจัดการแหล่งท่องเที่ยวตามแบบอารยสถาปัตย์ในจังหวัดเชียงใหม่เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบผสานวิธีทั้งการวิจัยเอกสาร สัมภาษณ์ สนทนากลุ่ม และการปฏิบัติการภาคสนาม พื้นที่วิจัย คือวัดนามมงคล ๑๐ แห่งในจังหวัดเชียงใหม่ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ๓๑ รูป / คน ได้แก่ ตัวแทนพระสงฆ์ผู้สูงอายุ ผู้พิการ ผู้นำชุมชน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสำรวจ และแนวทางการสนทนากลุ่ม ใช้การวิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ๑. วัดนามมงคลทั้ง ๑๐ แห่งมีศักยภาพสูงในการพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพุทธศาสนา เช่น พระพุทธรูปสำคัญ เจดีย์ศักดิ์สิทธิ์ โบราณสถาน และพุทธศิลปกรรมที่งดงาม บางแห่งตั้งอยู่ในเขตอำเภอเมืองเดินทางสะดวก มีสิ่งให้บริการครบวงจร ส่วนวัดที่ตั้งอยู่นอกเมืองมีโบราณสถาน พุทธศาสนสถานที่สวยงาม และมีธรรมชาติร่มรื่น บรรยากาศที่เงียบสงบ ๒. วัดมีลักษณะสภาพที่ตั้งและบริบทการท่องเที่ยวแตกต่างกัน เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการจัดการแหล่งท่องเที่ยวตามแบบอารยสถาปัตย์แตกต่างกันใน ๒ ลักษณะ ได้แก่ ๑. วัดที่ตั้งอยู่ในเขตเมือง ๔ วัด เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางโบราณสถานและพุทธศิลปกรรมที่งดงาม มีนักท่องเที่ยวจำนวนมากทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติเข้ามาใช้บริการท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง เพราะตั้งอยู่ในเขตเมืองซึ่งเป็นศูนย์กลางการให้บริการการท่องเที่ยวที่ครบวงจร ทั้งสถานที่พัก สถานที่รับประทานอาหารสถานที่ท่องเที่ยว สถานที่ให้บริการข้อมูลการท่องเที่ยว การคมนาคม การดูแลสุขภาพ การสื่อสาร และบริการด้านอื่น ๆ ที่อำนวยความสะดวก ๒. วัดที่ตั้งอยู่ในเขตชานเมือง จ านวน ๖ วัด เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางโบราณสถานและพุทธศิลปกรรมที่งดงามเหมือนวัดที่ตั้งอยู่ในเขตเมือง แต่มีธรรมชาติที่ ชุ่มชื่นเขียวขจี ทิวทัศน์ที่สวยงาม และบรรยากาศที่เงียบสงบ วัดแหล่งท่องเที่ยวที่อยู่ในเขตชานเมือง บางวัดตั้งอยู่บนดอยหรือเชิงเขาที่มีพื้นที่ลาดชัน เช่น วัดพระธาตุดอยสุเทพวรวิหาร นอกจากจะมี บันไดเดินขึ้นตามปกติแล้วยังบันไดเลื่อน หรือลิฟต์ส าหรับให้บริการแก่นักท่องเที่ยวผู้สูงอายุ สตรีมี ครรภ์ คนพิการ เด็ก ตลอดจนถึงผู้ที่ไม่สะดวกที่จะเดินขึ้นตามบันไดปกติ ๓. นวัตกรรมที่เกิดจากงานวิจัยเรื่องนี้ ได้แก่ ๑) คู่มือการจัดทำอารยสถาปัตย์สำหรับวัดแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดเชียงใหม่ ๒) ห้องน้ำปลอดภัยต้นแบบ สำหรับผู้พิการ ผู้สูงอายุ และสตรีมีครรภ์ ๓) “Application เที่ยววัดงามนามมงคล เมืองเชียงใหม่ ปลอดภัย ได้บุญ” นวัตกรรมเหล่านี้เป็นประโยชน์ต่อวัด หน่วยงาน และองค์กรต่าง ๆ นำไปปรับใช้เป็นแนวทางหรือเป็นแบบอย่างในการพัฒนาอารยสถาปัตย์ที่สำคัญ และจำเป็นสำหรับให้บริการแก่ประชาชนตามความเหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่อย่างเป็นสากล นอกจากนั้นนักท่องเที่ยว และประชาชนทั่วไปย่อมได้ประโยชน์จากการใช้บริการที่สะดวก ปลอดภัย เป็นธรรม และเท่าเทียมกัน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ