การพัฒนารูปแบบและกระบวนการแปรรูปผลิตภัณฑ์ลูกประคบสมุนไพรอินทรีย์ เพื่อเพิ่มศักยภาพการแข่งขันเชิงพาณิชย์

บทคัดย่อ

บทคัดย่อการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อสำรวจและศึกษาความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพร โดยมีเครื่องมือในการสำรวจเป็นบทสัมภาษณ์และเก็บตัวอย่างลูกประคบแต่ละพื้นที่ในเขตพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด พบว่ามีความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพรด้วยสูตรที่ต่างกันทั้งสิ้น 14 สูตร โดยมีการใช้ส่วนประกอบภายในลูกประคบสมุนไพรด้วยสมุนไพร จำนวน 18 ชนิดคือ ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน ตะไคร้บ้าน ตะไคร้หอม ผิว/ใบ มะกรูด ใบมะขาม ใบส้มป่อย ใบหนาด ใบเป้า ไพล ใบเตย ทองพันชั่ง ข่า ว่านหอม ใบกระทือ ใบเถาเอ็นอ่อน กระชาย และเถาวัลย์เปรียง นอกจากนี้พบว่ามีการใช้สารเคมีเข้าเป็นส่วนประกอบ 4 ชนิด คือ พิมเสน การบูร เกลือ และเมนทอล และสามารถรวบรวมได้จำนวนข้อมูลโดยแยกเป็นแต่ละสูตรการทำลูกประคบของปราชญ์ชาวบ้านได้ทั้งหมด 14 สูตร ทั้งนี้เป็นที่น่าสังเกตว่าผลการสำรวจมีการผลิตลูกประคบจากภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นส่วนน้อยเนื่องจากพบปัญหาที่เหมือนกันคือ การหาสมุนไพรที่จะมาเป็นส่วนประกอบค่อนข้างลำบาก อีกทั้งผู้ผลิตคิดว่าปัจจุบันมีการผลิตในเชิงการค้าอย่างแพร่หลาย มีความสะดวกและต้นทุนการผลิตเองกับการซื้อมาใช้ค่อนข้างใกล้เคียงกัน และทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพชุมชนมีโครงการรณรงค์ให้ชุมชนได้ดำเนินการภายในโรงพยาบาลเองมีการควบคุมจากผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการอบรมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำให้เป็นการผลิตลูกประคบที่มีสูตรเดียวกันและไม่ใช่เกิดจากภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้านโดยตรงทำให้ไม่เกิดความหลากหลายของสูตรลูกประคบสมุนไพรในพื้นที่

คำสำคัญ