การสำรวจและศึกษาความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพรในเขตพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง การสำรวจและศึกษาความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพรในเขต จังหวัดร้อยเอ็ดผู้วิจัย ดร.ปริ่มมาลา ขำคมเขตต์ผู้วิจัยร่วม นายคมศิลป์ พลแดงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ดปีที่พิมพ์ 2556บทคัดย่อการวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อสำรวจและศึกษาความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพร โดยมีเครื่องมือในการสำรวจเป็นบทสัมภาษณ์และเก็บตัวอย่างลูกประคบแต่ละพื้นที่ในเขตพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ดและ 2) บันทึกการสำรวจพิกัดเชิงภูมิศาสตร์ของพื้นที่ที่ผลิตลูกประคบสมุนไพร พบว่ามีความหลากหลายของลูกประคบสมุนไพรด้วยสูตรที่ต่างกันทั้งสิ้น 29 สูตร โดยมีการใช้ส่วนประกอบภายในลูกประคบสมุนไพรด้วยสมุนไพรจำนวน 20 ชนิดคือ ขมิ้นอ้อย ขมิ้นชัน ตะไคร้บ้าน ตะไคร้หอม ผิว/ใบ มะกรูด ใบมะขาม ใบส้มป่อย ใบหนาด ใบเป้า ไพล ใบพลับพลึง ใบเตย ทองพันชั่ง ข่า ใบโมง ว่านหอม ใบกระทือ ใบเถาเอ็นอ่อน กระชาย และเถาวัลย์เปรียง นอกจากนี้พบว่ามีการใช้สารเคมีเข้าเป็นส่วนประกอบ 4 ชนิด คือ พิมเสน การบูร เกลือ และเมนทอล โดยมีการผลิตลูกประคบสมุนไพร 9 อำเภอ คือ เสลภูมิ อาจสามารถ เมยวดี ทุ่งเขาหลวง โพนทอง ปทุมรัตต์ หนองพอก จังหาร สุวรรณภูมิ และพนมไพร ทั้งและผลจากการบันทึกการสำรวจพิกัดเชิงภูมิศาสตร์ของพื้นที่ที่ผลิตลูกประคบสมุนไพรความหลากหลายในด้านต่างๆของลูกประคบที่สำรวจได้ผู้วิจัยได้จัดทำเผยแพร่ในรูปของนำเผยแพร่ทางระบบอินเตอร์เน็ตที่ http://herb.reru.ac.th/ ซึ่งสามารถรวบรวมได้จำนวนข้อมูลโดยแยกเป็นแต่ละสูตรการทำลูกประคบของปราชญ์ชาวบ้านได้ทั้งหมด 29 สูตร ทั้งนี้เป็นที่น่าสังเกตว่าผลการสำรวจมีการผลิตลูกประคบจากภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นส่วนน้อยเนื่องจากพบปัญหาที่เหมือนกันคือ การหาสมุนไพรที่จะมาเป็นส่วนประกอบค่อนข้างลำบาก อีกทั้งผู้ผลิตคิดว่าปัจจุบันมีการผลิตในเชิงการค้าอย่างแพร่หลาย มีความสะดวกและต้นทุนการผลิตเองกับการซื้อมาใช้ค่อนข้างใกล้เคียงกัน และทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพชุมชนมีโครงการรณรงค์ให้ชุมชนได้ดำเนินการภายในโรงพยาบาลเองมีการควบคุมจากผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการอบรมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทำให้เป็นการผลิตลูกประคบที่มีสูตรเดียวกันและไม่ใช่เกิดจากภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้านโดยตรงทำให้ไม่เกิดความหลากหลายของสูตรลูกประคบสมุนไพรในพื้นที่

คำสำคัญ