การพัฒนาเส้นด้ายจากซังข้าวสู่เชิงพาณิชย์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ เป็นการพัฒนาเส้นด้ายจากซังข้าวสู่เชิงพาณิชย์ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากรรมวิธีการแยกเส้นใยจากซังข้าว 2) เพื่อศึกษาสมบัติทางกายภาพของเส้นใยจากซังข้าว 3) เพื่อศึกษากรรมวิธีการผลิตเส้นด้ายจากเส้นใยจากซังข้าว 4) เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ และเทคโนโลยีการพัฒนาเส้นด้ายจากซังข้าวสู่เชิงพาณิชย์แก่กลุ่มชุมชนและผู้สนใจ 5) ประเมินผลการถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาเส้นด้ายจากซังข้าวสู่เชิงพาณิชย์โดยใช้ เครื่องมือในการทำวิจัย คือ เส้นใยจากซังข้าว นำมาวิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีการทดสอบทางกายภาพทางสิ่งทอในห้องปฏิบัติการ นำซังข้าวที่ได้มาพัฒนาเป็นผ้าทอและจัดทำผลิตภัณฑ์เพื่อส่งเสริมให้ไปสู่เชิงพาณิชย์ โดยคัดแยกเส้นใยจากซังข้าวที่ตากแดดไว้ 2-3 วัน เลือกซังข้าวความยาวไม่ต่ำกว่า 30 เซนติเมตร หักข้อต่อส่วนล่างสุดของลำต้นแล้วลอกเปลือกนอกออก นำซังข้าวที่ผ่านการลอกแล้ววางพักไว้ในแนวราบเพื่อไม่ให้เส้นใยหักหรืองอ นำไปทดสอบสมบัติทางกายภาพในห้องปฏิบัติการ จากผลการทดสอบ พบว่า ซังข้าวจัดอยู่ในเส้นใยเซลลูโลส มีแรงดึงสูงสุด (นิวตัน) อยู่ที่ 28.18 และมีการยืดตัว (ร้อยละ) อยู่ ที่ 2.01 ผลการวิเคราะห์ปริมาณโลหะ พบว่า เส้นใยซังข้าวมีปริมาณของ CADMIUM อยู่ที่ 0.1 mg/kg, CHROMIUM (TOTAL) , (VI) พบว่า เส้นใยซังข้าวมีปริมาณของ CHROMIUM (TOTAL) , (VI) อยู่ที่ 0.5 mg/kg COPPER พบว่า เส้นใยซังข้าวมีปริมาณของ COPPER อยู่ที่ 0.5 mg/kg และ LEAD พบว่า เส้นใยซังข้าวมีปริมาณของ LEAD อยู่ที่ 0.1 mg/kg ซึ่งปริมาณสารที่พบดังกล่าวไม่จัดว่าเป็นอันตรายต่อการนำไปใช้ การทดสอบด้านภาคตัดขวางของเส้นใยซังข้าว พบว่า มีลักษณะเป็นวงรี มองเห็นรูเมนอย่างชัดเจนและภาคตัดตามยาวของเส้นใยมีผิวเรียบ โปร่งแสง นำเส้นใยซังข้าวมาทอเป็นผืนผ้าด้วยการทอลายขัด ใช้เส้นด้ายพิเศษชนิดแบนเป็นด้ายยืนเส้นด้ายพุ่งใช้เส้นใยซังข้าวร่วมกับเส้นด้ายชนิดเดียวกับเส้นด้ายยืน ผ้าทอจากเส้นใยซังข้าว มี 2 แบบ คือผ้าทอที่ใช้เส้นด้ายเส้นใยซังข้าวสีธรรมชาติ และผ้าทอทีใช้เส้นด้ายพุ่งจากเส้นใยซังข้าวย้อมสีด้วยดอกกระเจี๊ยบแห้งโดยใช้สารช่วยติดประเภทด่าง คือ ขี้เถ้า สีที่ได้หลังจากการย้อมนั้น สีติดค่อนข้างน้อยเป็นสีแดงอ่อน เนื่องจากผิวของเส้นใยซังข้าวมีความมันและเรียบ จากนั้นจึงนำทอเป็นผืนผ้าและจัดทำเป็นผลิตภัณฑ์ต้นแบบ จำนวน 4 ผลิตภัณฑ์ ได้แก่ โคมไฟตั้งโต๊ะ, ผ้าปูโต๊ะญี่ปุ่น, กระถางต้นไม้ และกล่องใส่ของอเนกประสงค์ การวิจัยปีที่ 2 มีวิธีดำเนินการวิจัยดังนี้ กำหนดกลุ่มเป้าหมาย ประชากรและกลุ่มเป้าหมายใน การถ่ายทอดความรู้ และเทคโนโลยี เป็นกลุ่มชุมชนบ้านกฤษณา ตำบลกฤษณา อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี จำนวนผู้เข้ารับการฝึกอบรม คณะกรรมการดำเนินงานและวิทยากร จำนวนทั้งสิ้น 34 คน ดำเนินการถ่ายทอดเทคโนโลยี มีกำหนดระยะเวลาในการอบรม 3 วัน ในวันที่ 3-5 พฤษภาคม 2558 และสำรวจความพึง พอใจในการฝึกอบรมด้วยแบบสอบถาม เก็บรวบรวมข้อมูล นำข้อมูลมาวิเคราะห์โดยใช้สถิติ ค่าร้อยละ และค่าเฉลี่ย ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า ข้อมูลทั่วไปกลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิงและมีอายุต่ำกว่า 21 ปี มีการศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษา มี เป็นเกษตรกร และส่วนใหญ่ไม่มีรายได้หรือมีรายได้ต่ำกว่า 5,000 บาท สำหรับความพึงพอใจของกลุ่มตัวอย่างเป็นข้อคำถามที่ สอบถามถึงความพึงพอใจเกี่ยวกับหลักสูตรโดยแบ่งออกเป็น 3 ด้าน คือ ด้านวัตถุประสงค์ของโครงการ ด้านโครงสร้างหลักสูตร และด้านเนื้อหาสาระของหลักสูตร พบว่ากลุ่ม ตัวอย่างส่วนใหญ่ มีความพึงพอใจมากที่สุดในด้านวัตถุประสงค์ของโครงการ ด้านโครงสร้างหลักสูตรและด้านเนื้อหาสาระของหลักสูตร การสำรวจความพึงพอใจของกลุ่มตัวอย่าง เกี่ยวกับการจัดโครงการการถ่ายทอดเทคโนโลยีการพัฒนาเส้นด้ายจากซังข้าวสู่เชิงพาณิชย์ โดยแบ่งออกเป็น 3 ด้าน คือ ด้านกระบวนการให้บริการ ด้านวิทยากร และด้านสิ่งอำนวยความสะดวก พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด การแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของผู้เข้าร่วมอบรม พบว่า กลุ่มตัวอย่างต้องการให้จัดอบรมอีก และอยากให้วิทยากรช่วยส่งเสริมและพัฒนาผลิตภัณฑ์จากการถ่ายทอดให้สามารถเป็นสินค้าที่จัดจำหน่ายและเป็นชื่อเสียงหรือเอกลักษณ์ให้ชุมชนได้ รวมถึงยังแสดงความคิดเห็นเรื่องวิทยากรสามารถถ่ายทอดความรู้ในระหว่างการจัดอบรมได้เป็นอย่างดี ผู้เข้าร่วมอบรมส่วนใหญ่มีการนำไปใช้ ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและชุมชนโดยมีส่วนน้อยที่ไม่มีการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ในด้านของระยะเวลาที่นำความรู้ที่ได้รับหลังการอบรมไปใช้ พบว่าผู้เข้าอบรมนำไปใช้ทันทีหลังการอบรม โดยการทดลองประดิษฐ์เครื่องทอผ้าแบบตั้งโต๊ะเพื่อจะนำมาใช้ในการทอผืนผ้าจากเส้นด้ายซังข้าว ความพึงพอใจต่อประโยชน์ที่ได้รับจากการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนำไปใช้ประโยชน์ พบว่ามีความพึงพอใจในระดับมากที่สุด การแสดงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของผู้เข้าร่วมอบรม พบว่า กลุ่มตัวอย่างต้องการให้จัดอบรมอีกและอยากให้มีระยะเวลาการจัดอบรมที่ยาวขึ้นเพื่อที่จะได้รับความรู้เพิ่มขึ้น และวิทยากรสามารถถ่ายทอดความรู้ในระหว่างการจัดอบรมได้เป็นอย่างดี คำสำคัญ : การพัฒนา เส้นด้ายจากซังข้าว เชิงพาณิชย์ การถ่ายทอดเทคโนโลยี

คำสำคัญ