การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ชุมชนด้วยคติชนวิทยาเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในพื้นที่โดยรอบเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษารวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวและจัดทำแหล่งข้อมูลด้วยฐานความรู้ทางคติชนวิทยาในชุมชนโดยรอบเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ และเพื่อสร้าง ชุดความรู้ในการรวบรวมแหล่งเรียนรู้ชุมชนสำหรับใช้เป็นคู่มือการท่องเที่ยวชุมชนในพื้นที่โดยรอบเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ สามารถนำไปใช้ในการสื่อความหมายในการจัดการท่องเที่ยวชุมชนได้ โดยมีพื้นที่ศึกษากลุ่มตัวอย่างจำนวน 7 ชุมชน ได้แก่ 1) ตำบลโคกสลุง อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 2) ตำบลหนองบัว อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 3) ตำบลพัฒนานิคม (เขาพระยาเดินธง) อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 4) ตำบลดีลัง อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 5) ตำบลห้วยขุนราม อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 6) ตำบลบัวชุม อำเภอชัยบาลดาล จังหวัดลพบุรี 7) ตำบลวังม่วง อำเภอ วังม่วง จังหวัดสระบุรี ผลการศึกษาพบว่า การศึกษาคติชนวิทยาจากพื้นที่ชุมชนโดยรอบเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์จำนวน 7 ชุมชน ปรากฏข้อมูลคติชนดังนี้ ตำนานประจำถิ่น นิทานพื้นบ้าน เพลงพื้นบ้าน ความเชื่อและโชคลาง งานหัตถกรรมพื้นบ้าน สถาปัตยกรรมพื้นบ้าน การแสดงและการละเล่นพื้นบ้าน ประเพณีและพิธีกรรม การแต่งกาย ภาษา อาหาร และภูมิปัญญาท้องถิ่น สามารถนำมาจัดประเภทของแหล่งเรียนรู้ชุมชนออกเป็น 6 ด้าน ได้แก่ 1) ศาสนา วัฒนธรรมและประเพณี 2) ศิลปหัตถกรรม 3) ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 4) เกษตรกรรม 5) สถาปัตยกรรมอาคารสถานที่และสิ่งก่อสร้าง 6) บุคคลและองค์กรในชุมชน ซึ่งสามารถนำแหล่งเรียนรู้ชุมชนเหล่านี้มาจัดการท่องเที่ยวชุมชนโดยใช้ฐานข้อมูลทางคติชนวิทยาเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงพื้นที่โดยรอบเขื่อนป่าสัก ชลสิทธิ์ได้จำนวน 4 เส้นทาง ได้แก่ เส้นทางท่องเที่ยวชุมชนวิถีชีวิตชาติพันธุ์ไทยเบิ้ง เส้นทางท่องเที่ยววัฒนธรรมปลาและอาหารท้องถิ่น เส้นทางท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และเรื่องเล่าท้องถิ่น และเส้นทางท่องเที่ยวเชิงศาสนาไหว้พระขอพร 9 วัด ทั้งนี้ผู้วิจัยได้เสนอรูปแบบเส้นทางท่องเที่ยวโดยใช้คติชนเป็นแกนหลักในการจัดการ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่รายการท่องเที่ยวในพื้นที่ และทำให้เกิดการให้คุณค่าและสร้างความหมายใหม่ให้แก่คติชนที่มีอยู่ในชุมชนเกิดเป็นแหล่งท่องเที่ยวใหม่ อนุรักษ์ภูมิปัญญาในชุมชน และเชื่อมโยงไปยังแหล่งท่องเที่ยวที่มีอยู่เดิมนำไปสู่การสร้างงานและรายได้ ตลอดจนคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนพื้นที่โดยรอบเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ