นวัตวิถีรักษ์ถิ่น: การสืบค้นประวัติศาสตร์วัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่น

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) ศึกษาอัตวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่น ๒) โปรแกรมชุมชนท่องเที่ยว และ ๓) น าเสนอนโยบายและยุทธศาสตร์การอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณี เป็นการวิจัยแบบเชิงพัฒนาเเละประยุกต์ โดยเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องลงพื้นที่ สัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน ๓๐ คน โดยการสุ่มแบบเจาะจง และประชุมกลุ่มย่อย จำนวน ๑๐ คน วิเคราะห์ด้วยการพรรณนาเนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า ๑) อัตวัฒนธรรมและการอนุรักษ์ประเพณีท้องถิ่น อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์ เป็น ชุมชนโบราณที่มีมาก่อนประวัติศาสตร์ได้แก่ วัฒนธรรมการเมืองการปกครอง มีอุดมคติเชื่อศรัทธาต่อผู้นำ ให้ความเคารพนับถือผู้ปกครอง ด้วยความปรองดองและสามัคคีของคนในชุมชน วัฒนธรรมทางภาษาใน สื่อสารจากภาษาท้องถิ่นเป็นภาษาพูดที่เป็นอัตลักษณ์ วัฒนธรรมวิถีชีวิต โดยมีการดำเนินวิถีชีวิตตามหลัก ปรัชญาเศรษฐกิจแบบพอเพียง ใช้วัตถุดิบที่มีอยู่ในชุมชน มีการอนุรักษ์ศิลปะเกี่ยวกับสิ่งปลูกสร้าง เพื่อ ศูนย์กลางของวิถีชุมชน วัฒนธรรมทางจิตใจ มีค่านิยมความเชื่อทางพระพุทธศาสนาเป็นเครื่องยึดเหนี่ยว จิตใจ โดยการบวชเรียนตามประเพณี ธรรมเนียมประเพณี เป็นประเพณีเก็บเกี่ยวพืชผลทางการเกษตร วัฒนธรรมการนับถือผีบรรพบุรุษ การสร้างกตัญญูกตเวทิตาธรรมผ่าน “วัฒนธรรมข้าว” ประเพณีการบวช ป่า สืบชะตาแม่น้ำ ๒) โปรแกรมชุมชนท่องเที่ยว ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น ที่มี 3 เส้นทาง คือ “เส้นทางสีเขียวอ่อน” เครือข่ายชุมชนวิถีพอเพียง ประกอบด้วย กลุ่มอาชีพทั้ง ๕ กลุ่ม คือกลุ่มบ้านขนม ไทย กลุ่มผลิตภัณฑ์พริกเกลือ กลุ่มผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่ กลุ่มผลิตภัณฑ์ไม้จริง และกลุ่มรักษ์โลก ตามแผน ท่องเที่ยวเครือข่ายชุมชนวิถีพอเพียง ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชีวิตภายในชุมชน “เส้นทางสีน้ำตาล” แผน ท่องเที่ยววิถีไทยวิถีธรรม กิจกรรมการบวชป่า สืบชะตาแม่น้ำ และอารยธรรม ไหว้พระ ๙ วัด ในอำเภอ หนองบัว เป็นการผลักดันให้เกิดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยรวมจุดเด่นๆ เป็นแผนที่ท่องเที่ยวภายใต้ แผนวิถีธรรมวิถีไทย “เส้นทางสีขาว” แผนท่องเที่ยวนวัตวิถีของดี อำเภอหนองบัว สร้างความภาคภูมิใจใน ศิลปวัฒนธรรม ว่าเป็นสิ่งที่มีคุณค่า ๓) นโยบายและยุทธศาสตร์การอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณีโดยใช้เครือข่ายชุมชนวิถี พอเพียง วิถีไทยวิถีธรรม และนวัตวิถีของดี อำเภอหนองบัว มาช่วยกำหนดแนวทางการขับเคลื่อนกิจกรรม การท่องเที่ยวของชุมชน ส่งเสริมและพัฒนาการท่องเที่ยวของท้องถิ่น ยุทธศาสตร์การเกษตร ต้นทุนการ ผลิต โดยการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นและทรัพยากรธรรมชาติที่ที่อยู่ในท้องถิ่น มาปรับใช้ในการอนุรักษ์ดิน แก้ปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้ำ พัฒนาศักยภาพและคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ