นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ลุ่มแม่น้ำโขง

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ลุ่มแม่น้ำโขง” มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการคือ ๑) นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ในเขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน ๒) นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ในเขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลาง และ ๓) นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ในเขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัย แบบผสมผสานทั้งวิจัยในเชิงเอกสาร (Documentary Research) การวิจัยเชิงคุณภาพในภาคสนาม (Qualitative Research) และ การวิจัยเชิงปฏิบัติการสร้างเครือข่ายแบบมีส่วนร่วม (PAR) ซึ่งผู้วิจัยได้ดำเนินการวิจัยตามลำดับสามารถสรุปผลการวิจัยได้ดังนี้ ผลการศึกษานวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ในเขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน ตอนกลาง และตอนล่าง พบว่า การวิจัยเรื่อง “นวัตวิถีวัฒนธรรมชุมชนกับการสำรวจวรรณกรรมใบลาน ในเขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน” ผู้วิจัยนำเสนอผลการวิจัยโดยตอบคำถามการวิจัยและวัตถุประสงค์ของการวิจัย ๔ ข้อโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก และ การใช้ชุดปฏิบัติการสร้างเครือข่ายแบบมีส่วนร่วม (PAR) ผลการวิจัยสรุปผลได้ดังนี้ กระบวนการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน และ จำนวนวรรณกรรมใบลานในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย ๑.๑ กระบวนการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน ในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทยผลการวิจัย พบว่า มีกระบวนการอนุรักษ์ ๗ กระบวนการ ได้แก่ ๑) กระบวนการสืบค้นและให้ความรู้ ๒ ) กระบวนการพัฒนากิจกรรมการอนุรักษ์ ๓ ) กระบวนการปฏิบัติการการอนุรักษ์ ๔) กระบวนการสร้างการมีส่วนร่วม ๕) กระบวนการพัฒนาความรู้ ๖) กระบวนการสร้างศูนย์เรียนรู้ และ ๗) กระบวนการเผยแพร่สู่สาธารณะ โดยมีรายละเอียดดังนี้ กระบวนการที่ ๑ กระบวนการสืบค้นและให้ความรู้ งานปริวรรตเนื้อหาวรรณกรรมใบลานที่สำคัญในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน ตอนกลาง และตอนล่าง ของประเทศไทย ได้ปริวรรตจำนว ๓ เรื่อง ตอนบน เรื่องพระเวสสันดรชาดก ตอนกลาง เรื่องกำพร้าปลาแดง และตอนล่าง เรื่องเสียวสวาสดิ์ ส่วนประโยชน์ของวรรณกรรมใบลานที่สำคัญทีมีต่อชุมชน ในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย ผลการวิจัยพบว่า ได้วิเคราะห์ประโยชน์ของวรรณกรรมมหาเวสสันดรชาดกซึ่งเป็นวรรณกรรมที่ได้คัดเลือกมาปริวรรต เนื่องจากเป็นวรรณกรรมใบลาน ที่เป็นที่นิยมถวายมากที่สุดในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย ได้สามารถจำนวนประโยชน์ที่มีผลต่อชุมชนได้ ๕ ด้าน ได้แก่ ๑) ด้านสังคม ๒) เศรษฐกิจ ๓) ด้านสิ่งแวดล้อม ๔) ด้านพุทธศิลปกรรม และ ๕) ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นและเครือข่ายชุมชนอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย ผลการวิจัยพบว่า ประกอบด้วย ๒ เครือข่ายใหญ่ ได้แก่ ๑) เครือข่ายชุมชนอนุรักษ์วรรณกรรมใบลาน ๕ จังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย และ ๒) เครือข่ายการอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานอย่างสร้างสรรค์ เขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน ตอนกลาง และ ตอนล่าง ของประเทศไทย โดยมีกระบวนการ ประกอบด้วย ๔ ขั้นตอนในการสร้างเครือข่าย ได้แก่ ๑) การทำ MOU แต่ละจังหวัดใน เขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนบน ๒) พัฒนาชุมชนเครือข่ายอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานต้นแบบประจำจังหวัด ๓) การพัฒนาชุมชนอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานต้นแบบประจำกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่นำโขงตอนบน และ ๔) การทำ MOU กับ เครือข่ายการอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานอย่างสร้างสรรค์ เขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลางและ ตอนล่าง ของประเทศไทย และการทำ MOU กับ เครือข่ายการอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานอย่างสร้างสรรค์ เขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลาง และ ตอนล่าง ของประเทศไทย โดยจัดเสวนาการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลาน และ ประโยชน์ของวรรณกรรมสำคัญที่มีต่อชุมชน ในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนบนของประเทศไทย จำนวน ๕ จังหวัดร่วมกับ เครือข่ายการอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานอย่างสร้างสรรค์ เขตลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลาง และ ตอนล่างของประเทศไทย ณ วัดสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จัดหวัดแพร่ และ จัดพิธีร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) ในการเป็นเครือข่ายการอนุรักษ์วรรณกรรมใบลานอย่างสร้างสรรค์ กับ ชุมชนต้นแบบการอนุรักษ์คัมภีร์อนุรักษ์วรรณกรรมใบลานในเขตุลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลาง และ ตอนล่าง ของประเทศไทย ประกอบด้วยกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนกลาง จำนวน ๔ จังหวัดได้แก่ ๑) ชุมชนวัดสุทธิวนาราม อำเภอปากคาด จังหวัดบึงกาฬ ๒) ชุมชนวัดอุดมเขต(นาคลอง) อำเภอเมือง จังหวัดหนองคาย ๓) ชุมชนวัดโพธิ์ศรี อำเภอนครพนม จังหวัดนครพนม ๔) ชุมชนวัดวัดโพธิ์ไทร อำเภอเมืองมุกดาหาร จังหวัดมุกดาหารและ กลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขงตอนล่าง จำนวน ๒ จังหวัด ได้แก่ ๑) ชุมชนวัดมณีวนาราม อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี และ ๒) ชุมชนวัดโนนดู่ อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ รวมทั้ง ๓ พื้นที่แล้ว เป็น ๑๑ จังหวัด และ ได้กำหนดให้ วัดสูงเม่น เป็น ศูนย์อนุรักษ์วรรณกรรมใบลานเชิงสร้างสรรค์ต้นแบบ ในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขง ของประเทศไทย โดยมี พิธีเปิดป้ายศูนย์อนุรักษ์วรรณกรรมใบลานเชิงสร้างสรรค์ต้นแบบ ในกลุ่มจังหวัดลุ่มแม่น้ำโขง ของประเทศไทย อย่างเป็นทางการ ณ วัดสูงเม่น อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ โดยได้จัดงานขึ้นในวันที่ ๑๘ สิงหาคม ๒๕๖๓ ที่ผ่านมา มีผู้เข้าร่วมงานกว่า ๒๐๐ รูป/คน

คำสำคัญ