การตรวจแยกชนิดไข่พยาธิใบไม้ในปอด Paragonimus พยาธิใบไม้ลำไส้ Echinostoma และพยาธิใบไม้ตับ Fasciola โดยวิธีเรียลไทม์พีซีอาร์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โรคติดเชื้อพยาธิใบไม้ (Trematodiases) เป็นโรคที่การติดเชื้อจากสัตว์สู่คน (zoonoses) ซึ่งเกิดจากพยาธิใบไม้ (trematoda) ซึ่งส่วนใหญ่มีลักษณะรูปร่างแบนบางคล้ายใบไม้ การติดเชื้อพยาธิใบไม้ส่วนใหญ่เกิดจากการรับประทานอาหารโดยไม่ปรุงให้สุก นอกจากนี้ยังมีสัตว์ที่เป็นแหล่งกักเก็บโรคหลายชนิดที่พยาธิสามารถเข้าไปเจริญพัฒนาเป็นระยะตัวเต็มวัยและสามารถแพร่เชื้อสู่แหล่งธรรมชาติได้ อันเป็นสาเหตุทำให้การควบคุมและป้องกันการติดเชื้อเป็นไปได้ยาก ปัจจุบันมีรายงานการตรวจพบพยาธิใบไม้ปอด Paragonimus พยาธิใบไม้ลำไส้ขนาดกลาง Echinostoma และ พยาธิใบไม้ตับวัวควาย Fasciola ในประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และยังคงเป็นปัญหาทางสาธารณสุขในประเทศไทย อย่างไรก็ตามการตรวจวินิจฉัยชนิดของพยาธิจากลักษณะไข่ที่ปนเปื้อนมาในอุจจาระผู้ป่วยทำได้ยาก ทั้งนี้เนื่องจากระยะไข่ของพยาธิทั้ง 3 ชนิดนี้ มีขนาดและลักษณะรูปร่างคล้ายคลึงกันมาก ไม่สามารถจำแนกชนิดของพยาธิได้ การศึกษาครั้งนี้เป็นพัฒนาการตรวจโดยวิธีเรียลไทม์เฟรทพีซีอาร์ และการตรวจวิเคราะห์ melting temperature (Tm) เพื่อใช้ในการตรวจวินิจฉัยจำแนกชนิดของพยาธิ Paragonimus heterotremus, Echinostoma malayanum และ Fasciola gigantica โดยใช้ชุดของไพรเมอร์และโพรบที่ติดสารเรืองแสงซึ่งจำเพาะกับยีน 28S ribosomal RNA ผลการทดลองพบว่าวิธีการดังกล่าวสามารถตรวจหาพลาสมิดดีเอ็นเอและจีโนมิกดีเอ็นเอของพยาธิ P. heterotremus, E. malayanum และ F. gigantica ได้ โดยให้ค่า melting temperature ที่แตกต่างกันคือ ให้ค่าเฉลี่ย Tm ? standard deviation (SD) เท่ากับ 57.69 ? 0.08, 61.82 ? 0.15 และ 74.10 ? 0.18 องศาเซลเซียส ตามลำดับ และยังสามารถตรวจวินิจฉัยจำแนกชนิดพยาธิ P. bangkokensis, P. harinasutai, P. machorchis, E. revolutum, H. conoideum และพยาธิ F. hepatica โดยแสดงผลบวกเมื่อมีการตรวจวัดสารเรืองแสงที่จำนวนรอบน้อยกว่าหรือเท่ากับ 35 สำหรับการทดสอบความไวของวิธีเรียลไทม์เฟรทพีซีอาร์พบว่าสามารถตรวจหาไข่พยาธิทั้ง 3 ชนิดดังกล่าวที่จำนวน 1 ฟองในอุจจาระ 100 มิลลิกรัม และสามารถตรวจวัด positive control plasmid ของพยาธิ P. heterotremus, E. malayanum และ F. gigantica ได้ต่ำสุดที่จำนวน 77, 86 และ 68 ก๊อปปี้ตามลำดับ และสามารถตรวจวัด genomic DNA ของพยาธิ P. heterotremus, E. malayanum และ F. gigantica ได้ต่ำสุดที่จำนวน 400, 770 และ 380 ?g ตามลำดับ ผลการทดสอบความจำเพาะของวิธีเรียลไทม์เฟรทพีซีอาร์พบว่าตรวจไม่พบสัญญาณของแสงฟลูออเรสเซนส์จากการทดสอบกับตัวอย่างพยาธิชนิดอื่นๆ 6 ชนิด รวมถึงดีเอ็นเอของคนและเป็ดด้วย นอกจากนี้วิธี real-time FRET PCR ที่พัฒนาขึ้นยังสามารถบอกแยกชนิดของพยาธิจากตัวอย่างอุจจาระของผู้ป่วยที่ตรวจพบระยะไข่แต่ไม่สามารถจำแนกชนิดได้อีกด้วย ผลการทดลองจะเห็นได้ว่านอกจากวิธีเรียลไทม์เฟรทพีซีอาร์ที่พัฒนาขึ้นจะมีความไวและความจำเพาะสูงในการตรวจจำแนกชนิดของพยาธิ P. heterotremus, E. malayanum และ F. gigantica แล้ว วิธีการดังกล่าวยังสามารถให้ผลตรวจที่รวดเร็วและใช้ตัวอย่างปริมาณน้อยอีกด้วย จากเหตุผลดังกล่าววิธีเรียลไทม์เฟรทพีซีอาร์จึงสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการตรวจจำแนกชนิดของพยาธิใบไม้ปอด Paragonimus พยาธิใบไม้ลำไส้ขนาดกลาง Echinostoma และ พยาธิใบไม้ตับวัวควาย Fasciola ชนิดที่ระบาดในประเทศไทยได้