การตรวจสอบชนิดพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียในปลาเกล็ดขาวจากแม่น้ำมูลเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างของประเทศไทย

บทคัดย่อ

พยาธิใบไม้ที่ติดต่อจากสัตว์สู่คนที่เกิดจากการบริโภคปลาเป็นสาเหตุหลักของพยาธิใบไม้ลำไส้และพยาธิใบไม้ตับในคนและสัตว์ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชนิดและอัตราชุกของการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในปลาเกล็ดขาวจากแม่น้ำมูล จังหวัดนครราชสีมา บุรีรัมย์ และสุรินทร์ โดยทำการเก็บตัวอย่างปลาระหว่างปี 2559 – 2560 ปลาแต่ละชนิดจะนำมาศึกษาหาตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียด้วยวิธีการย่อยด้วยน้ำย่อยเทียม (artificial digestion method) แล้วนําตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียที่ได้ทำการจัดจําแนกชนิดตามลักษณะทางสัณฐานวิทยา จากการสุ่มเก็บตัวอย่างพบจํานวนปลาที่สุ่มได้ทั้งหมด 292 ตัว จําแนกได้ 17 ชนิด พบการติดเชื้อตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียในปลา 13 ชนิด คือ ปลากระมัง (Puntioplites proctozystron) หนามหลัง (Mestacoleucus atsidorsalis) หลังขอ (Mastacoleucus marginatus) พรมหัวเหม็น (Osteochilus melanopleurus) ตะเพียนขาว (Barbonymus altus) แปบควาย (Paralaubuca typus) แปบ (Parachela williaminae) ตะเพียนทอง (Barbonymus gonionotus) โจก (Cyclocheilichthys enoplo) เกล็ดถี่ (Thynnichthys thynnoides) สร้อยขาว (Henicorhynchus siamensis) กระสูบจุด (Hampala dispar) และไส้ตันตาแดง (Cyclocheilichthys apogon) มีอัตราการติดเชื้อ คือ 21.26%, 1.80%, 7.10%, 6.31%, 8.11%, 10.81%, 0.90%, 0.90%, 18.92% 0.90%, 7.21%, 18.02%, 0.90% และ 3.60% ตามลําดับ อัตราการติดเชื้อรวม 38.01% ผลจากการตรวจสอบลักษณะทางสัณฐานวิทยาของตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรีย พบตัวอ่อนระยะเมตาเซอร์คาเรียของพยาธิใบไม้ลำไส้ขนาดเล็ก 2 ชนิด คือ Haplorchis pumilio and Centrocestus formosanus และพยาธิใบไม้ตบ 1 ชนิด คือ Opisthorchis viverrini ผลจากการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการติดเชื้อพยาธิใบไม้ในปลาสามารถพบได้ในปลาหลายชนิดในแม่น้ำมูลเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

คำสำคัญ