การเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลของการติดเชื้อหนอนพยาธิในปลา หอย และปูจากอ่างเก็บน้ำหนองญาติ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลของการติดหนอนพยาธิในปลา หอย และปู ในอ่างเก็บน้ำหนองญาติ อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม โดยเก็บตัวอย่างปลาทั้งหมด 1,036 ตัว พบปลาทั้งสิ้น 9 วงศ์ 21 ชนิด พบว่าฤดูหนาว มีความชุกการติดพยาธิในปลาสูงที่สุด รองลงมาคือ ฤดูฝน และน้อยที่สุดพบในฤดูร้อน มีค่าเท่ากับ 35.23%, 33.83% และ 27.65% ตามลำดับ โดยพบพยาธิทั้งหมด 15 ชนิด แบ่งเป็นพยาธิตัวตืด 1 ชนิด คือ Lytocystus sp. พยาธิหัวหนาม 3 ชนิด คือ Pallisentis sp., Polymorphus sp. และ Acanthosentis sp. พยาธิตัวกลม 2 ชนิด คือ Camallanus anabantis และ Spinitectus sp. พยาธิใบไม้ 7 ชนิด คือ Gauhatiana sp., Allocreadium sp.1, Helostomatis sp., Genarchopsis goppo, Plagioporus sp., Haplorchoides sp., Allocreadium sp.2 และพยาธิปลิงใส 2 ชนิด คือ Dactylogyrus sp. และ Gyrodactylus sp. การตรวจการติดพยาธิในหอยที่สำรวจทั้งหมด 377 ตัว 7 ชนิด คือ หอยไซ (Bithynia sp.) หอยขมลาย (Filopaludina dorialis) หอยขม (Filopaludina martensi) หอยคัน (Lymnaea sp.) หอยเจดีย์ (Melanoides sp.) หอยโข่ง (Pila sp.) และ หอย Thiara sp. พบตัวอ่อนพยาธิใบไม้ ระยะเซอร์คาเรียในหอยขม คือ furcocercus cercaria และระยะ redia 1 รูปแบบ และในหอยไซพบตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเซอร์คาเรีย คือ gymnocephalus cercaria และระยะ redia 1 รูปแบบ ขณะเดียวกันพบว่าฤดูฝนมีค่าความชุกการติดพยาธิสูงที่สุด รองลงมาเป็นฤดูหนาว เท่ากับ 10.00% และ 3.08% ตามลำดับ ขณะที่ในฤดูร้อนไม่พบการติดพยาธิ สำหรับการสำรวจพยาธิในปูนาที่สำรวจ พบปูนาทั้งหมด 2 ชนิด คือ ปูนา (Somanniathelphusa germaini) และปูลำห้วย (Chulathelphusa brandti) พบตัวอ่อนพยาธิใบไม้ระยะเมตาเซอร์คาเรียเพียง 1 ชนิด คือ Microphaloides sp. โดยฤดูฝนมีความชุกรวมสูงที่สุด รองลงมาคือฤดูหนาว และฤดูร้อน มีค่าเท่ากับ 64.58%, 57.14% และ 50.00% ตามลำดับ นอกจากนี้ยังพบว่าปู Somanniathelphusa germaini มีอัตราการติดพยาธิสูงกว่า Chulathelphusa brandti ทั้ง 3 ฤดูกาล การเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับพยาธิในปลา หอย และปูให้แก่นักเรียน นักศึกษา และบุคคลทั่วไป พบว่าประชาชนได้รับข้อมูลเกี่ยวกับพยาธิจากสถานศึกษามากที่สุด โดยส่วนใหญ่รู้จักว่า ปลา ปู และหอย เป็นตัวส่งผ่านพยาธิเข้าสู่คนได้ และส่วนใหญ่รู้จักวิธีป้องกันการติดพยาธิ สำหรับความเสี่ยงการติดพยาธิจากการรับประทานอาหาร พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยังรับประทาน ลาบปลาดิบ ก้อยปลาดิบ ปลาส้มดิบ และส้มตำปูปลาร้าอย่างต่อเนื่อง ขณะที่การป้องกันและรักษาการติดพยาธิพบว่าประชาชนยังให้ความสำคัญน้อย โดยมีการรับประทานยาถ่ายพยาธินาน ๆ ครั้ง และไม่เคยรับประทานยาถ่ายพยาธิมีจำนวนมากที่สุด จากข้อมูลสภาวะการระบาดของหนอนพยาธิในปลา หอย และปู สามารถนำไปวางแผนป้องกัน และกำจัดพยาธิในจังหวัดนครพนม และเผยแพร่ข้อมูลการวิจัยสู่นักวิชาการ นักวิจัยที่เกี่ยวข้อง ในงานประชุมทางวิชาการ หรือการตีพิมพ์ในวารสารต่างๆ