ความหลากหลายของชนิดปรสิตในปลาจากหนองหาร จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การสำรวจปรสิตจากปลาจำนวน 26 ชนิด 1,025 ตัวอย่าง ในบึงหนองหาร จังหวัดสกลนคร ระหว่างปี พ.ศ. 2551-2552 พบปลาติดเชื้อปรสิตจำนวน 25 ชนิด (96.15%) โดยพบปรสิตทั้งหมด 64 ชนิด แบ่งเป็นปรสิตภายนอก 42 ชนิด (65.63%) ได้แก่ โพรโทซัว 2 ชนิด (microspore, Thelohanellus sp.), พยาธิปลิงใส 36 ชนิด (Dactylogyroides spp., Dactylogyrus spp., Malayanodiscoides spp., Paradiplozoon spp., Quadriacanthus bagrae, Sundanonchus spp., Thaparocleidus spp., Trianchoratus spp., Unidentified monogene), พยาธิเปลือกแข็ง 3 ชนิด (Ergasilus sp., Lamproglena sp., Alitropus typus) และตัวอ่อนของหอยสองฝาระยะโกลคิเดีย 1 ชนิด ปรสิตภายใน 22 ชนิด (34.38%) ได้แก่ พยาธิใบไม้ 5 ชนิด (Allocreadium laymani, Clinostomum sp., Haplorchoides sp., Singhia kruinensis, Unidentified trematode), พยาธิตัวตืด 3 ชนิด (Djombangia penetrans, Proteocephalus sp., Senga sp.), พยาธิหัวหนาม 3 ชนิด (Acanthosentis sp., Neoechinorhynchus sp., Pallisentis spp.) และพยาธิตัวกลม 11 ชนิด (Camallanus spp., Procamallanus sp., Spinitectus sp., Unidentified nematode) ปลาที่พบปรสิตสูงสุดได้แก่ปลากระดี่หม้อ และปลาแขยงใบข้าว ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 100.00 รองลงมาได้แก่ ปลาไส้ตันตาแดง, ปลาสลาด และ ปลาช่อน โดยพบปรสิตร้อยละ 97.92, 97.22 และ 96.55 ตามลำดับ ส่วนปลาบู่ทราย ไม่พบปรสิตชนิดใดเลย ปลาที่พบชนิดของปรสิตสูงสุดได้แก่ ปลากระสูบจุดซึ่งพบปรสิต 9 ชนิด รองลงมาได้แก่ปลาสร้อยนกเขาและปลาไส้ตันตาแดงซึ่งพบปรสิต 8 ชนิด จำนวนปรสิตที่พบสูงสุดในปลา 1 ตัว ได้แก่ ปลาชะโอน รองลงมาได้แก่ ปลาช่อน และปลาสร้อยนกเขา โดยพบจำนวนปรสิตในปลา 1 ตัว 19.14, 10.52 และ 7.59 ตัว ตามลำดับ ช่วงระยะเวลาที่พบปรสิตสูงสุดได้แก่ช่วงเดือนมิถุนายน – เดือนสิงหาคม ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 39 ของปรสิตที่พบทั้งหมดในการศึกษา และพบปรสิตต่ำสุดในช่วงเดือนธันวาคม – เดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 15 ของปรสิตที่พบทั้งหมดในการศึกษา ในการศึกษานี้พบ metacercaria ในปลา 6 ชนิด ได้แก่ปลากดเหลือง, ปลากระสูบจุด, ปลาแขยงข้างลาย, ปลาตะเพียนขาว, ปลาสร้อยนกเขา และปลาไส้ตันตาขาว โดยปริมาณของ metacercaria ที่พบนั้นพบสูงสุดในช่วงเดือนกันยายน – เดือนพฤศจิกายน และต่ำสุดในช่วงเดือนมีนาคม – พฤษภาคมการสำรวจปรสิตจากปลาจำนวน 26 ชนิด 1,025 ตัวอย่าง ในบึงหนองหาร จังหวัดสกลนคร ระหว่างปี พ.ศ. 2551-2552 พบปลาติดเชื้อปรสิตจำนวน 25 ชนิด (96.15%) โดยพบปรสิตทั้งหมด 64 ชนิด แบ่งเป็นปรสิตภายนอก 42 ชนิด (65.63%) ได้แก่ โพรโทซัว 2 ชนิด (microspore, Thelohanellus sp.), พยาธิปลิงใส 36 ชนิด (Dactylogyroides spp., Dactylogyrus spp., Malayanodiscoides spp., Paradiplozoon spp., Quadriacanthus bagrae, Sundanonchus spp., Thaparocleidus spp., Trianchoratus spp., Unidentified monogene), พยาธิเปลือกแข็ง 3 ชนิด (Ergasilus sp., Lamproglena sp., Alitropus typus) และตัวอ่อนของหอยสองฝาระยะโกลคิเดีย 1 ชนิด ปรสิตภายใน 22 ชนิด (34.38%) ได้แก่ พยาธิใบไม้ 5 ชนิด (Allocreadium laymani, Clinostomum sp., Haplorchoides sp., Singhia kruinensis, Unidentified trematode), พยาธิตัวตืด 3 ชนิด (Djombangia penetrans, Proteocephalus sp., Senga sp.), พยาธิหัวหนาม 3 ชนิด (Acanthosentis sp., Neoechinorhynchus sp., Pallisentis spp.) และพยาธิตัวกลม 11 ชนิด (Camallanus spp., Procamallanus sp., Spinitectus sp., Unidentified nematode) ปลาที่พบปรสิตสูงสุดได้แก่ปลากระดี่หม้อ และปลาแขยงใบข้าว ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 100.00 รองลงมาได้แก่ ปลาไส้ตันตาแดง, ปลาสลาด และ ปลาช่อน โดยพบปรสิตร้อยละ 97.92, 97.22 และ 96.55 ตามลำดับ ส่วนปลาบู่ทราย ไม่พบปรสิตชนิดใดเลย ปลาที่พบชนิดของปรสิตสูงสุดได้แก่ ปลากระสูบจุดซึ่งพบปรสิต 9 ชนิด รองลงมาได้แก่ปลาสร้อยนกเขาและปลาไส้ตันตาแดงซึ่งพบปรสิต 8 ชนิด จำนวนปรสิตที่พบสูงสุดในปลา 1 ตัว ได้แก่ ปลาชะโอน รองลงมาได้แก่ ปลาช่อน และปลาสร้อยนกเขา โดยพบจำนวนปรสิตในปลา 1 ตัว 19.14, 10.52 และ 7.59 ตัว ตามลำดับ ช่วงระยะเวลาที่พบปรสิตสูงสุดได้แก่ช่วงเดือนมิถุนายน – เดือนสิงหาคม ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 39 ของปรสิตที่พบทั้งหมดในการศึกษา และพบปรสิตต่ำสุดในช่วงเดือนธันวาคม – เดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งพบปรสิตร้อยละ 15 ของปรสิตที่พบทั้งหมดในการศึกษา ในการศึกษานี้พบ metacercaria ในปลา 6 ชนิด ได้แก่ปลากดเหลือง, ปลากระสูบจุด, ปลาแขยงข้างลาย, ปลาตะเพียนขาว, ปลาสร้อยนกเขา และปลาไส้ตันตาขาว โดยปริมาณของ metacercaria ที่พบนั้นพบสูงสุดในช่วงเดือนกันยายน – เดือนพฤศจิกายน และต่ำสุดในช่วงเดือนมีนาคม – พฤษภาคม

คำสำคัญ