การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตต้นกล้าและสร้างสารสำคัญทางโภชนาการในธัญพืชไทยโดยเทคโนโลยีชีวภาพ

บทคัดย่อ

เพาะเมล็ดธัญพืช 3 ชนิด คือ ข้าวหอมมะลิ 105, ข้าวสาลีพันธุ์อินทรี 1 และข้าวสาลีพันธุ์การค้า ในอาหารสูตร MS (1962) ที่ไม่เติมสารเร่งการเจริญเติบโต พบว่า เมล็ดของข้าวหอมมะลิ 105 มีเปอร์เซ็นต์การงอกสูงสุด (98.26%) จากนั้นตัดยอดและรากของต้นกล้าทั้ง 3 พันธุ์ให้เหลือเฉพาะโคนสูงประมาณ 1 ซม.นำมาเลี้ยงในสูตรอาหาร MS ที่เติม TDZ พบว่า สูตรที่ชักนำให้ต้นกล้าข้าวทั้ง 3 ชนิดแตกกอดีที่สุด คือสูตรที่เติม TDZ 2 มก./ล. ศึกษาการใช้สารไคโตซานร่วมกับสารเร่งการเจริญเติบโตในการแช่เมล็ดข้าวเพื่อเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อกับการเพาะเลี้ยงเซลล์ข้าวหอมมะลิ พบว่า ต้นกล้าข้าวที่เจริญจากเมล็ดที่แช่สารไคโตซานในอาหารสูตร MS มีใบเขียวเข้มกว่าต้นกล้าที่มาจากเมล็ดที่ไม่แช่สารไคโตซานหลังจากเลี้ยงประมาณ 14 วัน จากนั้นนำต้นกล้าที่ได้จากสูตร MS มาเลี้ยงในอาหารสูตร MS ที่เติม TDZ 2 มก./ล. ร่วมกับสารไคโตซานความเข้มข้นต่างๆ พบว่า ต้นกล้าที่แช่สารไคโตซานมีการแตกกอดีกว่าโดยเฉพาะสูตรที่เติมสารไคโตซาน 5 มก./ล.(11.14 ต้น/เมล็ด) จากนั้นเพิ่มปริมาณต้นกล้าข้าวเพื่อนำไปวิเคราะห์สารสำคัญทางโภชนาการ พบว่า ต้นกล้าที่เลี้ยงในอาหารที่มีสารไคโตซานความเข้มข้นตั้งแต่ 5-15 มก./ล. มีแนวโน้มการสร้างสารต้านอนุมูลอิสระ คลอโรฟิลล์เอและบี มากกว่า control เมื่อย้ายปลูกต้นกล้าข้าวจากเนื้อเยื่อในอาหารเหลวสูตร MS เปรียบเทียบกับสูตร Hoakland ร่วมกับปุ๋ยสูตร NPK:18-46-0 ในโรงเรือนเป็นเวลา 15 วัน พบว่า ต้นกล้าที่เลี้ยงในอาหารเหลวสูตร Hoakland ร่วมกับปุ๋ยสูตร NPK:18-46-0 มีสีเขียวเข้ม เจริญเติบโตได้ดีและมีปริมาณสารคลอโรฟิลล์เอและบีสูงกว่าต้นกล้าที่ปลูกในสูตร MS สำหรับการทดลองเพาะเลี้ยงเซลล์แขวนลอยข้าวจากแคลลัสในอาหารเหลวพบว่า อาหารสูตร MS ที่เติม 2,4-D 2 มก./ล. ร่วมด้วย proline 0.3 ก./ล. casein hydrolysate 300 มก./ล. และน้ำตาล maltose 30 ก./ล.(R2.3) สามารถชักนำให้เกิดการแบ่งเซลล์ได้ดี เมื่อย้ายเซลล์เลี้ยงในอาหารสูตร R2.3 ที่เติมไคโตซาน ตั้งแต่ 5-15 มก./ล. พบว่า เซลล์มีการแบ่งตัวและเซลล์เจริญเติบโตได้ดีภายในเวลา 15 วัน จากนั้นย้ายกลุ่มเซลล์ดังกล่าวเลี้ยงบนอาหารแข็งสูตรดังกล่าวพบว่า เกิดแคลลัสที่เริ่มเกาะตัวกันแน่นสีขาวอมเหลือง แต่ยังไม่เกิดจุดกำเนิดยอด

คำสำคัญ