การประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและวอเตอร์ฟุตพริ้นท์จากการปลูกข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ด้วยวิธีประเมินผลกระทบตลอดวัฏจักรชีวิต เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มเชิงพาณิชย์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและสังคมคาร์บอนต่ำ ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ประเมินผลกระทบตลอดวัฏจักรชีวิต และวิเคราะห์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกและวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ ของการปลูกข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา รวมทั้งศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการผลิต ผลผลิตข้าว มันสำปะหลัง และข้าว ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา ผลการศึกษาสรุปได้ว่า การวิเคราะห์คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของการปลูกข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมาจะมีค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์เฉลี่ยเท่ากับ 116.5653 kgCO2eq/ไร่ หรือคิดเป็น 0.3369 kgCO2eq/kg 118.6720 kgCO2eq/ไร่ หรือคิดเป็น 0.0321 kgCO2eq/kg และ 38.5307 kgCO2eq/ไร่ หรือคิดเป็น 0.0040 kgCO2eq/kg ตามลำดับ ซึ่งการปลูกข้าวมีค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์มากที่สุด ลองลงมาคือการปลูกมันสำปะหลัง และอ้อย โดยขั้นตอนการปลูกที่มีค่าคาร์บอนฟุตพรื้นท์มากที่สุดคือการดูแล ซึ่งมีกิจกรรมการใส่ปุ๋ยและการใช้ยาฆ่าแมลง อย่างไรก็อีในการศึกษานี้ไม่ได้คิดคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากการเก็บเกี่ยวโดยใช้เครื่องจักร เนื่องจากเกษตรกรส่วนใหญ่ยังใช้การเก็บเกี่ยวโดยใช้แรงงานคนเป็นส่วนใหญ่ ดังนั้น ในการศึกษาต่อไปควรมีการคิดคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากกรณีที่ใช้เครื่องจักรในการเก็บเกี่ยวจะทำให้ได้ค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์ที่ครอบคลุมทั้งกรณีใช้คน และเครื่องจักเก็บเกี่ยว อย่างไรก็ดี หากมีการนำผลการศึกษาที่ได้ไปใช้วางแผนการลดปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากการปลูกข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมา ขั้นตอนที่สามารถเข้าไปจัดการคือขั้นตอนการดูแล ที่เกี่ยวกับการใช้ปุ๋ยและสารเคมี หากมีการลดปริมาณลงจะทำให้ลดค่าคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากการปลูกข้าว มันสำปะหลัง และอ้อย ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมาลงได้ วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการปลูกข้าว (WF Rice) มีค่าเท่ากับ 2,788.20 ลูกบาศก์เมตรต่อตันข้าวเปลือก แบ่งได้เป็น วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเขียว (WFgreenRice), วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (WFblueRice) และ วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเทา (WFgrayRice) คิดเป็นร้อยละ 39.85, 60.02 และ 0.12 ตามลำดับ วอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการปลูกมันสำปะหลัง (WF Cassava) มีค่าเท่ากับ 364.36 ลูกบาศก์เมตรต่อตันมันสำปะหลัง แบ่งได้เป็น วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเขียว (WFgreenCassava), วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (WFblueCassava) และ วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเทา (WFgrayCassava) คิดเป็นร้อยละ 69.39, 30.49 และ 0.12 ตามลำดับ และวอเตอร์ฟุตพริ้นท์ของการปลูกอ้อย (WF Sugarcane) มีค่าเท่ากับ 228.16 ลูกบาศก์เมตรต่อตันอ้อย แบ่งได้เป็น วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเขียว (WFgreen Sugarcane), วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีน้ำเงิน (WFblue Sugarcane) และ วอเตอร์ฟุตพริ้นท์สีเทา (WFgray Sugarcane) คิดเป็นร้อยละ 60.65, 39.26 และ 0.08 ตามลำดับความต้องการของเกษตรกรผู้ปลูก ข้าว มันสำปะหลังและอ้อย ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ในพื้นที่จังหวัดนครราชสีมามีความต้องการด้านการพัฒนาความรู้และเทคโนโลยี การเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ("X" ? = 4.81) รองลงมา ได้แก่ ด้านการบริการข้อมูลและประชาสัมพันธ์ ("X" ?= 4.71) ด้านแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร ("X" ? = 4.47) ด้านการส่งเสริมอาชีพและรวมกลุ่มเกษตรกร ("X" ?= 4.42) ด้านการตลาด ("X" ?= 4.38) และด้านการสำรวจข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ การเกษตรและการจัดทำแผนพัฒนาการเกษตร ("X" ?= 4.29)

คำสำคัญ