การปรับตัวของวิถีชีวิตของชุมชนต่อปัญหาน้ำท่วมในลุ่มน้ำมูลตอนล่าง กรณีศึกษา อำเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการปรับตัวของชุมชนลุ่มน้ามูลต่อปัญหาน้า ท่วมในพื้นที่อ้าเภอโขงเจียม โดยใช้วิธีการวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อนของชุมชน การประกอบอาชีพใน รอบปี การวิเคราะห์ความพร้อมของชุมชนโดยการสัมภาษณ์และการใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือใน การเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา จ้านวน 358 คน ในพื้นที่ 3 ต้าบล ได้แก่ ต้าบลหนอง แสงใหญ่ ต้าบลห้วยไผ่และต้าบลโขงเจียม ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนใน 3 ต้าบล มีประสบการณ์ในการเกิดน้าท่วมชุมชนมาแล้ว และส่วนใหญ่น้าท่วมมักท่วมไม่เกิน 1 ครั้งต่อปี ซึ่งสาเหตุส่วนใหญ่ที่ท้าให้เกิดน้าท่วม คือ ปริมาณน้าฝน ที่ตกลงมามากเป็นพิเศษ ส่วนระบบเตือนภัยน้าท่วมนั้น จะมีการเตือนภัยจากหน่วยงานภาครัฐเป็น ส้าคัญ น้าท่วมโดยส่วนใหญ่จะเกิดความเสียหายต่อพื้นที่การเกษตรกรรมมากกว่าพื้นที่อยู่อาศัย โดย ความสูงของระดับน้าจะอยู่ระหว่าง 31-60 เซนติเมตร ระยะเวลาในท่วมนาน 1-7 วัน ในขณะที่รูปแบบ วิธีการด้าเนินการชีวิตของชุมชนจะปรับให้เข้ากับฤดูกาล จึงไม่เป็นปัญหาในการด้ารงชีวิตเมื่อเกิดภาวะ น้าท่วมและการประกอบอาชีพของคนในชุมชนเองก็ไม่ส่งผลกระทบต่อภาวะน้าท่วม เนื่องจากมีการ รบกวนทรัพยากรธรรมชาติน้อยมาก โดยเฉพาะทรัพยากรป่าไม้ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งตะนะ ซึ่งอยู่ เหนือขึ้นไปจากพื้นที่ชุมชน

คำสำคัญ