ความรู้ ทัศนคติ และ พฤติกรรมเกี่ยวกับการจัดการขยะ ของหมู่บ้านนางแลใน ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมเกี่ยวกับการจัดการขยะของชาวบ้านในหมู่บ้านนางแลใน ตำบลนางแล อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย รวมทั้งศึกษาการมีส่วนร่วม ปัญหา และอุปสรรคของการมีส่วนร่วมต่อการจัดการขยะในชุมชน โดยเปรียบเทียบชาวบ้านสองกลุ่ม คือ กลุ่มชาวบ้านที่อาศัยในพื้นราบกับกลุ่มชาวบ้านที่อาศัยในพื้นที่สูง ซึ่งเป็นคนชนเผ่า อาข่า และลาหู่ จากผลการศึกษาพบว่า ในการสำรวจความรู้เกี่ยวกับขยะของชาวบ้านพบว่า ชาวบ้านในพื้นที่ราบมีความรู้ เกี่ยวกับประเภทขยะมากกว่าชาวบ้านที่เป็นคนชนเผ่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 แต่อย่างไรก็ตาม ชาวบ้านทั้งสองกลุ่มยังมีความรู้ในประเภทขยะอยู่ในเกณฑ์ดีพอใช้ เช่นเดียวกับความรู้ในเรื่องโทษของขยะที่พบว่า ชาวบ้านในพื้นที่ราบมีความรู้ ความเข้าใจ มากกว่าชาวบ้านที่เป็นคนชนเผ่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 โดยชาวบ้านในพื้นที่ราบมีความรู้อยู่ในเกณฑ์ดี ในขณะที่ชาวบ้านที่เป็นคนชนเผ่ามีความรู้อยู่ในเกณฑ์ดีพอใช้ ส่วนความรู้ในเรื่องการจัดการขยะพบว่า ชาวบ้านทั้งสองกลุ่มมีความรู้ไม่แตกต่างกัน อยู่ในเกณฑ์ดีพอใช้เหมือนกัน สำหรับการศึกษาทัศนคติเกี่ยวกับการจัดการขยะพบว่า ชาวบ้านทั้งสองกลุ่มมีทัศนคติ เกี่ยวกับปัญหาขยะในชุมชน ปัญหาการจัดการขยะในชุมชน การรับรู้ข่าวสารการจัดการขยะ อุปสรรค และปัญหาในการจัดการขยะในชุมชน รวมถึงการมีส่วนร่วมการจัดการขยะในชุมชน ไปในทิศทางเดียวกัน ส่วนการศึกษาพฤติกรรมเกี่ยวกับการจัดการขยะพบว่า พฤติกรรมด้านการลดการเกิดขยะมูล ฝอยของชาวบ้านทั้งสองกลุ่มส่วนใหญ่มีพฤติกรรมคล้าย ๆ กัน มีเพียงการให้คำแนะนำแก่เพื่อนบ้านเพื่อให้ช่วยกันลดขยะมูลฝอยนั้น ชาวบ้านที่เป็นชนเผ่ามีพฤติกรรมด้านนี้มากกว่าชาวบ้านในพื้นที่ราบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 นอกจากนี้พฤติกรรมด้านการนำกลับมาใช้ใหม่ของชาวบ้านทั้งสองกลุ่มยังพบว่า ชาวบ้านในพื้นที่ราบมีพฤติกรรมนำขยะที่เป็นวัสดุประเภทโลหะไปขายมากกว่าชาวบ้านที่เป็นชนเผ่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ส่วนพฤติกรรมด้านการคัดแยกขยะมูลฝอย พบว่า ชาวบ้านในพื้นราบมีพฤติกรรมการคัดแยกขยะเปียกขยะแห้ง การคัดแยกขยะประเภทหลอดนีออน และแบตเตอรี่ และการคัดแยกขยะประเภทวัสดุพลาสติกมากกว่าชาวบ้านที่เป็นคนชนเผ่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 สุดท้าย พฤติกรรมด้านการมีส่วนร่วมกับชุมชนในการจัดการขยะของชาวบ้านพบว่า พฤติกรรมการมีส่วนร่วมในการคิดวิธีกำจัดขยะในชุมชนของชาวบ้านที่เป็นคนชนเผ่าจะมีมากว่าชาวบ้านในพื้นที่ราบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 จากการลงสำรวจพื้นที่ และสอบถามชาวบ้านพบว่า ขยะที่ชาวบ้านนำมาวางไว้หน้าบ้านเพื่อรอรถมาเก็บขยะ จะมีขยะบางส่วนถูกสัตว์ต่าง ๆ โดยเฉพาะสุนัขในหมู่บ้าน มากัดและคุ้ยเขี่ยถุงขยะทำให้ขยะบางส่วนเรี่ยราดตามถนนหนทาง และบ้านแต่ละหลังก็มีการจัดการขยะของครัวเรือนตัวเอง แตกต่างกันไป บ้านบางหลังก็มีการคัดแยกขยะ แต่บางหลังก็ไม่มีการคัดแยกขยะส่งผลให้ขยะส่งกลิ่นเหม็นกระจาย และจากการสำรวจพื้นที่ท่องเที่ยวตามธรรมชาติพบว่า บริเวณผาลาดรอยวัว มีจุดทิ้ง ขยะบริการนักท่องเที่ยวที่ทำมาจากไม้ไผ่อย่างง่าย ไม่มีวัสดุรองพื้นขยะ ซึ่งขยะส่วนใหญ่ที่พบเป็นถุงพลาสติก ขวดพลาสติก ขวดแก้ว กล่องโฟม ทิ้งรวมกันในจุดเดียว ไม่มีการคัดแยกขยะ รวมทั้งจุดทิ้งขยะของนักท่องเที่ยวมีบริการอยู่เพียงฟากเดียวของธารน้ำตก คือฟากที่อยู่ติดกับถนน แต่หากข้ามธารน้ำตกไป ก็ไม่พบจุดทิ้งขยะ จึงมีขยะบางส่วนกองรวมกัน อยู่ตามโคนต้นไม้ริมธารน้ำตก

คำสำคัญ