การจัดการความรู้เพื่อลดความเสี่ยงจากอุทกภัยและการขาดแคลนน้ำโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน พื้นที่ลุ่มน้ำย่อยคลองนาท่อม จ.พัทลุง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อ การจัดการความรู้เพื่อลดความเสี่ยงอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน พื้นที่ลุ่มน้ำย่อยคลองนาท่อม จังหวัดพัทลุง มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ในการลดความเสี่ยงจากอุทกภัย ให้แก่ชุมชนพื้นที่ลุ่มน้ำย่อย คลองนาท่อม จ.พัทลุง 2) เพื่อเสริมศักยภาพกลไกชุมชนในการลดความเสี่ยงจากอุทกภัยสำหรับชุมชน พื้นที่ลุ่มน้ำย่อยคลองนาท่อม จังหวัดพัทลุง โดยโครงการมุ่งดำเนินการในพื้นที่ปลายน้ำของลุ่มน้ำฯ ร่วมกับเทศบาลเมืองพัทลุง และ ชุมชนกลุ่มเป้าหมายนำร่อง จำนวน 3 ชุมชน อันได้แก่ ชุมชนท่าน้ำหัวนอน ชุมชนบ้านออก และ ชุมชนลำปำ ซึ่งเป็นชุมชนริมคลองลำปำและทะเลสาบสงขลา ในเขตเทศบาลฯ ที่มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น และประสบปัญหาอุทกภัยซ้ำซากทุกปี ส่งผลกระทบในระยะยาวต่อการดำรงชีวิตและการประกอบอาชีพของประชาชนในพื้นที่ โดยโครงการได้ดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้ใน 3 ด้านประกอบด้วย 1) ด้านการลดความเสี่ยงจากอุทกภัย 2) ด้านการจัดทำข้อมูลสนับสนุนการลดความเสี่ยงจากอุทกภัย และ 3) ด้านการเสริมศักยภาพกลไกชุมชนเพื่อลดความเสี่ยงจากอุทกภัย ผลจากการดำเนินโครงการ พบว่า กลุ่มเป้าหมายของโครงการอันได้แก่ กลุ่มผู้นำชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีความรู้ความเข้าใจใน 1) สถานการณ์ปัญหา สาเหตุ ผลกระทบและปัจจัยสนับสนุนการเกิดอุทกภัยในพื้นที่อยู่ในระดับสูง อันเป็นผลจากประสบการณ์การได้รับผลกระทบจากอุทกภัยที่มีมาอย่างยาวนานของชุมชนโดย กลุ่มผู้นำชุมชนจะมีความรู้ความเข้าใจอยู่ในระดับสูงมากกว่ากลุ่มเป้าหมายอื่น 2) ด้านการจัดทำข้อมูลสนับสนุนการลดความเสี่ยงจากอุทกภัย พบว่ากลุ่มเป้าหมายมีความรู้ความเข้าใจในระดับที่สูงขึ้นเมื่อเทียบกับก่อนไม่มีโครงการ ขณะที่ในด้านของศักยภาพกลไกชุมชนในการลดความเสี่ยงจากอุทกภัย พบว่ากลุ่มเป้าหมายมีศักยภาพในการลดความเสี่ยงที่สูงกว่าก่อนการดำเนินโครงการ อันจะเห็นได้จากการที่ชุมชนตระหนักในความสำคัญของแผนการรับมืออุทกภัยระดับชุมชนและต้องการผลักดันให้เกิดการนำแผนไปใช้ดำเนินการจริงในพื้นที่ ทั้งนี้โครงการได้ร่วมกับชุมชนกลุ่มเป้าหมาย ในการจัดทำร่างแผนการรับมืออุทกภัยในระดับชุมชนอันประกอบไปด้วยแผนการเตรียมการก่อน ระหว่าง และ หลังการเกิดอุทกภัยใน 11 ประเด็นได้แก่ 1) การสื่อสารในการรับมืออุทกภัย 2) การจัดทำข้อมูลด้านอุทกภัย 3) การประเมินความเสี่ยงจากอุทกภัย 4) การกู้ภัย และการอพยพ 5) สวัสดิการและการพยาบาล 6) การให้ความรู้ด้านอุทกภัย การเตรียมพร้อม 7) การจัดตั้งศูนย์รับมืออุทกภัยระดับชุมชน 8) การรับบริจาคระดับชุมชนเพื่อเป็นกองทุนช่วยเหลือเพื่อบรรเทาผลกระทบจากอุทกภัย 9) การสำรวจบ้านเรือนที่เสียหายจากอุทกภัย เพื่อการปรับปรุง ทำความสะอาด บ้านเรือน ถนน ทางระบายน้ำ พื้นที่สาธารณะ 10) การจัดตั้งกองทุนชุมชนเพื่อช่วยเหลือด้านอุทกภัย และ 11) การเยียวยาด้านอาชีพทางเลือก ซึ่งสามารถใช้เป็นต้นแบบให้กับชุมชนที่ประสบอุทกภัยซ้ำซากอื่น ๆ ในพื้นที่ลุ่มน้ำย่อย คลองนาท่อม จ.พัทลุง ต่อไปได้ คำสำคัญ : การจัดการความรู้, อุทกภัยซ้ำซาก, การจัดการภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน, ลุ่มน้ำย่อยคลองนาท่อม