การพัฒนาและส่งเสริมชุมชนและเครือข่ายของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียให้มีความตระหนักและเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำทะเล
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ถอดบทเรียนชุมชนที่เข้มแข็งในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง 2) ผลิตสื่อสาหรับส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความตระหนักในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง 3) จัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความตระหนักของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในชุมชน ในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง 4) พัฒนาชุมชนและเครือข่ายในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง โดยใช้กระบวนการ วิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กับกลุ่มเปูาหมายหลัก ได้แก่ กลุ่ม ชุมชน เครือข่าย และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่เปูาหมายที่อยู่ในเขตชายฝั่งทะเลบริเวณอ่าวไทยตอนบน ตั้งแต่ปากแม่น้าบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา จนถึงปากแม่น้าท่าจีน จังหวัดสมุทรสาคร จานวน 16 ชุมชน โดยคัดเลือกชุมชนที่มีประสบการณ์ในการเกิดภัยพิบัติและมีบทเรียนการจัดการที่ดี โดยใช้การสอบถาม การสัมมนาแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการทดลองจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความตระหนัก การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้การจัดจาแนกจัดกลุ่ม การเปรียบเทียบ การวิเคราะห์ความสัมพันธ์ การศึกษาความเป็นเหตุและผล และการวิเคราะห์ SWOT ส่วนข้อมูลเชิงปริมาณใช้การวิเคราะห์ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า (1) บทเรียนชุมชนที่เข้มแข็งในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการ กัดเซาะชายฝั่ง สภาพพื้นที่เป็นดินเลน มีคลื่นมรสุมค่อนข้างรุนแรง อัตราการกัดเซาะสูง การจัดการโดยชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเชิงโครงสร้างมีหลายรูปแบบ ได้แก่ การวางแนวไส้กรอกทราย การใช้เขื่อนหิน การปักไม้ไผ่ การสร้างศูนย์เรียนรู้ การจัดการโดยชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยไม่ใช้โครงสร้างมีหลายรูปแบบมีหลายแนวทาง ได้แก่ การใช้กฎระเบียบ การใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของกลุ่มภาคี และเครือข่าย การมีแผนงานในการจัดการการกัดเซาะ การเรียนรู้และภูมิปัญญา กองทุนสาหรับการจัดการ การประชาสัมพันธ์ และการใช้การท่องเที่ยว (2) สื่อสาหรับส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความตระหนักในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง มี 2 ประเภท คือ สื่อวีซีดี มีทั้งหมด 5 แผ่น แผ่น 1 สถานการณ์และการจัดการการกัดเซาะชายฝั่ง แผ่น 2 วิชาการจัดการ ชุมชนและเครือข่ายการแก้ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง แผ่น 3 ถอดบทเรียนชุมชนในการจัดการการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสมุทรสาคร แผ่น 4 ถอดบทเรียนชุมชนในการจัดการการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงคราม สมุทรปราการ ฉะเชิงเทรา และชลบุรี และแผ่น 5 การจัดการภัยพิบัติ และสื่อเอกสาร ประกอบด้วย เอกสารหลักสูตรการเรียนรู้ การจัดการภัยพิบัติ กรณีการกัดเซาะชายฝั่ง และเอกสารแนวทางการเรียนรู้ การจัดการภัยพิบัติ กรณีการกัดเซาะชายฝั่ง (3) การจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมและสร้างความตระหนักของผู้มีส่วนได้ ส่วนเสียในชุมชนในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง กระบวนการจัดการเรียนรู้ ประกอบด้วย การเรียนรู้ศึกษาจากสื่อ การเรียนรู้จากการปฏิบัติโดยจัดทาแผนกิจกรรม และลงมือปฏิบัติตามแผน และการติดตามประเมินผล การสังเกตผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ มากขึ้น และเมื่อทดสอบด้วยแบบทดสอบก่อน หลังเรียน พบว่า ค่าเฉลี่ยคะแนนหลังการเรียนรู้ของกลุ่มผู้เรียนรู้เพิ่มขึ้นในทุกชุมชน และ (4) พัฒนาชุมชนและเครือข่ายในการจัดการภัยพิบัติที่เกิดจากการกัดเซาะชายฝั่ง ประกอบด้วย (4.1) การจัดทาแผนการบริหารจัดการในการปูองกัน และแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งของ 5 จังหวัด ในภาพรวม ประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ ด้านการสร้างความรู้ความเข้าใจ ด้านการศึกษาวิจัยและด้านข้อมูล ด้านการจัดทาแผนและออกแบบ ด้านการจัดการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ด้านการมีส่วนร่วมและประสานงาน และด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง และ (4.2) การสร้างเครือข่ายชุมชนในการปูองกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง เป็นการสร้างเครือข่าย ในรูปแบบสังคมออนไลน์ในลักษณะของการติดต่อส่วนบุคคลและการติดต่อในรูปแบบกลุ่ม เพื่อให้สมาชิกได้นาเสนอผลความก้าวหน้าของการดาเนินกิจกรรมตลอดจนการเสนอความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อเครือข่ายชุมชนฯ รวมทั้งแลกเปลี่ยนข่าวสารอื่นๆ ที่ก่อให้เกิดความสัมพันธ์และการเอื้ออาทรของสมาชิกในเครือข่ายชุมชนฯ