การออกแบบพิพิธภัณฑ์มีชีวิต เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม : หมู่บ้านอินทขิล ตำบลอินทขิล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง : การออกแบบพิพิธภัณฑ์มีชีวิต เพื่อการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม : หมู่บ้านอินทขิล ตำบลอินทขิล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ผู้วิจัย : กอบชัย รักพันธุ์หน่วยงาน/คณะ : คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ทุนอุดหนุนการวิจัย : สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)ปีที่พิมพ์ : 2564บทคัดย่อชุมชนหมู่บ้านอินทขิล เป็นชุมชนที่มีประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนานกว่า 700 ปี มีภูมิปัญญาเชิงวัฒนธรรมเกี่ยวกับเตาเผาเซรามิกโบราณเป็นแหล่งเรียนรู้ที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สำคัญ ความไม่เข้าใจด้านการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์ของชุมชนส่งผลให้พิพิธภัณฑ์ถูกทิ้งร้าง ส่งผลให้ภูมิปัญญาและมรดกทางวัฒนธรรมถูกหลงลืมและใกล้สูญหาย งานวิจัยนี้มีความสนใจที่จะสร้างแนวทางการฟื้นฟูภูมิปัญญาของชุมชนให้เป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต เพื่อสร้างแหล่งเผยแพร่ภูมิปัญญาที่มีคุณภาพ ส่งเสริมเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและเป็นแนวทางต้นแบบแก่ชุมชนอื่น ๆ การศึกษาวิจัยจะใช้กรอบของพหุทฤษฎีของแนวคิดเรื่องสภาพแวดล้อมและอัตลักษณ์พื้นถิ่นเพื่อหาอัตลักษณ์พื้นถิ่นของชุมชน ใช้กรอบแนวคิดของการออกแบบสภาพแวดล้อมในการเสนอแนวทางการออกแบบส่งเสริมสภาพแวดล้อมเพื่อคงไว้ซึ่งอัตลักษณ์พื้นถิ่น ใช้กรอบแนวคิดการท่องเที่ยวชุมชนและการอนุรักษ์ เพื่อหาแนวทางการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และใช้กรอบแนวคิดด้านการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์มีชีวิต วิธีวิจัยใช้การสำรวจเชิงคุณภาพสังเกตอย่างมีส่วนร่วมและสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ใช้พื้นที่ผลการศึกษาพบว่าชุมชนพบอัตลักษณ์ของชุมชนอินทขิลที่สร้างภาพจำและเป็นศักยภาพของชุมชน 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) กายภาพพื้นที่ราบลุ่มสามลำน้ำ 2) วิวัฒนาการประวัติศาสตร์ชุมชน 3) องค์ประกอบหมู่บ้านชนบทล้านนา 4) พื้นที่เรียนรู้ทางวิถีชีวิตและวัฒนธรรม 5) ประเพณีและวัฒนธรรมชนบท การอภิปรายผลวิจัยพบว่า การออกแบบพิพิธภัณฑ์มีชีวิต ชุมชนอินทขิลมี 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การรวบรวมข้อมูลประวัติศาสตร์เชื่อมโยงเข้ากับพื้นที่ศักยภาพชุมชน 2) การเผยแพร่ข้อมูลอัตลักษณ์พื้นที่ศักยภาพเพื่อให้ชุมชนตรวจสอบ 3) การออกแบบปรับปรุงพื้นที่จัดแสดงนิทรรศการชุมชนโดยการมีส่วนร่วม 4) การเข้าดำเนินกิจกรรมในพื้นที่ 5) การประเมินและสรุปผลโครงการโดยควรเน้นการมีส่วนร่วม ไม่ควรแต่งเติม เปลี่ยนแปลง สร้างสรรค์ใหม่ หรือหยิบเอาภูมิปัญญาจากที่อื่นมา เพราะนั่นจะทำให้ความมีชีวิตไม่มีความยั่งยืนและยากต่อการดำเนินการของชาวชุมชนเองการสร้างความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ของตนเองของชุมชนจะเชื่อมโยงกันนำไปสู่ความยั่งยืนของการสร้างพิพิธภัณฑ์มีชีวิต คำสำคัญ: พิพิธภัณฑ์มีชีวิต การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม หมู่บ้านอินทขิล แม่แตง เชียงใหม่

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ