การทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดหยาบที่ได้จากเชื้อราสาเหตุโรคในแมลง: Beauveria bassiana และ Beauveria brongniartii

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ เชื้อราสกุล Beauveria เป็นเชื้อราสาเหตุโรคแมลง พบได้ทั่วไปในธรรมชาติทั้งในดิน และแมลง ถูกนำมาใช้ในการควบคุมแมลงศัตรูพืชด้วยชีววิธี (biological control) เพื่อลดการใช้สารเคมีที่มีผลกระทบต่อสุขภาพทั้งของเกษตรกรผู้ใช้และผู้บริโภค รวมทั้งสิ่งแวดล้อม ในการศึกษาครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาองค์ประกอบทางเคมี และฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดหยาบจากเส้นใยของเชื้อราสกุล Beauveria โดยตรวจสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ของสาร beauvericin (BEA) และสารสกัดหยาบจากเชื้อรา Beauveria bassiana (ไอโซเลต A และไอโซเลต B) และ Beauveria brongniartii (ไอโซเลต C และไอโซเลต D) โดยการนำเส้นใยที่เลี้ยงในอาหารเหลวชนิด Yeast Extract Sucrose (YES) เป็นระยะเวลา 1 เดือน มาสกัดด้วยตัวทำละลาย 3 ชนิด คือ เฮกเซน เอทิลอะซิเตท และเอทานอล ตามลำดับ นำสารสกัดหยาบที่ได้มาตรวจสอบความเป็นพิษต่อเซลล์ไลน์ 4 ชนิด คือ เซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวของหนู (P388) เซลล์มะเร็งลำไส้ใหญ่ของมนุษย์ (HT-29) เซลล์มะเร็งเต้านมของมนุษย์ (MCF-7) และเซลล์ไตของลิง (Vero cell) ในหลอดทดลองด้วยวิธี MTT assay พบว่าสารสกัดหยาบจากเชื้อรา B. brongniartii แสดงความเป็นพิษต่อเซลล์ไลน์ในระดับต่ำ และสารสกัดหยาบจากตัวทำละลายเฮกเซนจากเชื้อรา B. bassiana แสดงความเป็นพิษต่อทุกเซลล์ และเป็นพิษต่อเซลล์ชนิด P388 ซึ่งเป็นเซลล์ประเภท Lymphocyte มากที่สุด โดยไอโซเลต B มีผลต่อเซลล์ชนิด P388 มากที่สุด (CC50 = 220.55 ?g/ml) เช่นเดียวกับสาร beauvericin ที่แสดงความเป็นพิษต่อเซลล์ชนิด P388 มากที่สุดเช่นกัน (CC50 = 2.25 ?g/ml) ในการตรวจสอบการตายของเซลล์แบบ apoptosis ต่อเซลล์ชนิด P388 ด้วยวิธี Annexin V/PI staining assay ด้วยเครื่อง fluorescence flow cytometry พบว่าสารสกัดหยาบจากเชื้อรา B. bassiana จากตัวทำละลายเฮกเซน และเอทิลอะซิเตท แสดงความเป็นพิษต่อเซลล์ แต่ไม่แสดงความเป็นพิษต่อสารพันธุกรรมเมื่อทดสอบในเซลล์เม็ดเลือดขาวของคนที่เพาะเลี้ยงในหลอดทดลองในระดับความเข้มข้นที่ใช้ในการทดสอบสูงสุด คือ 80 ?g/ml และเมื่อทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดหยาบต่อเชื้อจุลินทรีย์ 4 ชนิด (Staphylococcus aureus TISTR 118, Bacillus cereus DMST 5040, Pseudomonas aeruginosa ATCC 27853 และ Escherichia coli DMST 4212) ด้วยวิธี disc diffusion ให้ผลเช่นเดียวกับความเป็นพิษต่อสารพันธุกรรมที่สารสกัดหยาบไม่มีฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ที่ระดับความเข้มข้นต่ำกว่า 2000 ?g/ml โดยสารที่เป็นองค์ประกอบส่วนใหญ่จากสารสกัดหยาบที่วิเคราะห์โดย GC-MS คือ Hexadecanoic acid, 9, 12-Octadecanoic acid และ 9-Octadecanoic acid จากการศึกษาในครั้งนี้แสดงให้เห็นว่าความเป็นพิษต่อเซลล์ไลน์ของสารสกัดหยาบจากเชื้อราสาเหตุโรคแมลงในสกุล Beauveria ขึ้นอยู่กับปัจจัยทั้งจากตัวทำละลาย ชนิดของเซลล์ไลน์ที่นำมาทดสอบ ระดับความเข้มข้นของสารสกัดหยาบ และสายพันธุ์ของเชื้อรา

คำสำคัญ