องค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในพื้นที่เขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

บทคัดย่อภาษาไทยชื่อโครงการวิจัย : องค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ชื่อผู้วิจัย : รองศาสตราจารย์ ดร.รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ หัวหน้าโครงการ ดร.วีนัส ศรีศักดา นักวิจัยร่วมปีที่ทำวิจัย : 2564บทคัดย่อ การวิจัยนี้ ศึกษาการพัฒนาองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานพัฒนาองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ 2) สร้างและตรวจสอบกระบวนการ 3) การทดลองใช้ 4) ประเมินการใช้องค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ จากประชากรและกลุ่มตัวอย่าง โดยทำการเลือกกลุ่มตัวอย่างจากโรงเรียนทั้ง 3 โรงเรียนทั้ง 3 โรงเรียนด้วยความสมัครใจ (Voluntary Sample) การเก็บรวบรวมข้อมูล ข้อมูลปฐมภูมิ (Primary Data) จากการศึกษาภาคสนาม (Field Research) ช่วงวันที่ 8-10 มีนาคม 2564 ขอบเขตพื้นที่ศึกษา จำนวน 3 โรงเรียน ในพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ทำการสนทนากลุ่ม (Focus Group) แต่ละโรงเรียน โดยมีผู้บริหารสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ผู้บริหารโรงเรียน ครู และชุมชน ประมาณโรงเรียนละ 15-20 คน เพื่อศึกษาความต้องการจำเป็นของโรงเรียน ทำการสำรวจ สังเกต ถ่ายภาพ (Field Survey) เก็บบันทึกเรื่องราวจากคำบอกเล่า (Oral History) และเหตุการณ์ต่าง ๆ จากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth) เป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Good Practice) ดังนี้ 1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐาน พัฒนาองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ศึกษาเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง 2. ผลการสร้างและตรวจสอบกระบวนการสร้างองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ หลักสูตรการจัดการเรียนรู้บูรณาการ การศึกษาต้นแบบ สามเหลี่ยมมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง ผลิตภัณฑ์ดี โรตีกรอบ โรงเรียนอนุบาลเบตง (สุภาพอนุสรณ์) อำเภอเบตง จังหวัดยะลา คู่มือ การจัดการเรียนรู้แบบใช้โครงงานเป็นฐาน Active Learning (Project - Based Leaning) การจัดการเรียนการสอนเชิงรุก โรงเรียนศรีวารินทร์ อำเภอศรีสาคร จังหวัดนราธิวาส คู่มือการจัดการเรียนรู้โดยใช้สมองเป็นฐาน (Lesson Study & Open Approach) โรงเรียนบ้านท่าน้ำ อำเภอปานาเระ จังหวัดปัตตานี 3. ผลการทดลองใช้รูปแบบเครือข่ายความร่วมมือ องค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน ในเขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ตอนที่ 1 ผลการวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลสถานภาพทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถามองค์ความรู้เชิงระบบสนับสนุนการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน พื้นที่เขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ที่เป็นกลุ่มตัวอย่างจำนวน 269 คน ซึ่งส่งแบบสอบถามไปจำนวน 269 ชุด ได้รับแบบสอบถามคืน 261 ชุด คิดเป็นร้อยละ 97.03 เป็นแบบสอบถามที่สมบูรณ์ 269 ชุด คิดเป็นร้อยละ 100.00 ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ครูจำนวน 179 คน คิดเป็นร้อยละ 68.58 ผู้บริหาร จำนวน 82 คน คิดเป็นร้อยละ 31.42 ส่วนใหญ่ประสบการณ์ในการปฏิบัติงาน น้อยกว่า 5 ปี จำนวน 125 คน คิดเป็นร้อยละ 47.89 ประสบการณ์ 5 - 10 ปี จำนวน 110 คน คิดเป็นร้อยละ 42.15 ประสบการณ์ มากกว่า 10 ปี จำนวน 26 คน คิดเป็นร้อยละ 9.96 สพป. ยะลา จำนวน 60 คน คิดเป็นร้อยละ 22.99 สพป.ปัตตานี จำนวน 86 คน คิดเป็นร้อยละ 32.95 และสพป.นราธิวาส จำนวน 93 คน คิดเป็นร้อยละ 35.63 สพม. ยะลา จำนวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 2.68 สพม.ปัตตานี จำนวน 9 คน คิดเป็นร้อยละ 3.45 สพม.นราธิวาส จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 2.30 ตอนที่ 2 ผลการศึกษาองค์ความรู้เชิงระบบ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน พื้นที่เขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ผลการศึกษาองค์ความรู้เชิงระบบ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน พื้นที่เขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า 1) ด้านระบบข้อมูล อยู่ในระดับมาก ( =3.9144, S.D.= 0.6469) 2) ด้านการมีส่วนร่วมของพื้นที่จังหวัด อยู่ในระดับมาก ( =3.9017, S.D.= 0.7084) 3) ด้านโรงเรียนมีอิสระและคล่องตัวในการบริหารจัดการตนเอง อยู่ในระดับมาก ( =4.2605, S.D.= 0.7447) 4) ด้านคุณภาพของบุคลากร อยู่ในระดับมาก ( =4.2529, S.D.= .60665) 5) ด้านนวัตกรรมการจัดการเรียนการสอน อยู่ในระดับมาก ( =4.0417, S.D.= 0.6274) ตอนที่ 3 ผลการศึกษาการลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคของสังคมอย่างยั่งยืน พื้นที่เขตพิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า 1) ด้านการจัดการศึกษาเพื่อปวงชน ( =4.1901, S.D.= 0.6059) 2) ด้านการจัดการศึกษาเพื่อความเท่าเทียม อยู่ในระดับมาก ( =4.1790, S.D.= 0.5939) 3) ด้านปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อยู่ในระดับมาก ( =4.2083, S.D.= 0.4778) 4) ด้านการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน อยู่ในระดับมาก ( =4.1691, S.D.= 0.62025) 5) ด้านการอยู่ร่วมกันในสังคมพหุวัฒนธรรม อยู่ในระดับมาก ( =4.3487, S.D.= 0.6144)ตอนที่ 4 ผลการศึกษาการบริหารเขตพื้นที่พิเศษเฉพาะกิจ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า 1) ด้านความภาคภูมิใจ และความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์อยู่ในระดับมาก ( =4.3142, S.D.= 0.6377) 2) ด้านการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพและมีทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 อยู่ในระดับมาก ( = 4.1709, S.D.= 0.6147) 3) ด้านการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม อยู่ในระดับมาก ( =4.4736, S.D.= 0.5802) 4) ด้านการพัฒนา สื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ แหล่งเรียนรู้ให้มีมาตรฐาน อยู่ในระดับมาก ( =4.2774, S.D.= 0.6820) 5) ด้านลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา อยู่ในระดับมาก ( =4.2599, S.D.= 0.6328) 6) ด้านการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างเท่าเทียมและทั่วถึง อยู่ในระดับมาก ( =4.2623, S.D.= 0.6785) 7) ด้านคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม อยู่ในระดับมาก ( =4.3705, S.D.= 0.5896) 8) ด้านระบบการบริหารจัดการศึกษา อยู่ในระดับมาก ( =4.2446, S.D.= 0.6539) 9) ด้านสร้างขวัญและกำลังใจ อยู่ในระดับมาก ( =4.2299, S.D.= 0.6866) 10) ด้านบูรณาการการศึกษากับหน่วยงานทุกระดับ อยู่ในระดับมาก ( =4.1839, S.D.= 0.7345)4. ผลการประเมินการใช้รูปแบบเครือข่ายความร่วมมือ พัฒนานวัตกรรมในการสนับสนุนงบประมาณและทรัพยากรเพื่อการปฏิรูปการศึกษา องค์ความรู้ ส่งผลทางอ้อมผ่านองค์ประกอบความรู้เชิงระบบองค์ความรู้ส่งผลทางอ้อม ผ่านองค์ประกอบความเหลื่อมล้ำองค์ความรู้ส่งผลทางอ้อม ผ่านการบริหารพื้นที่พิเศษ ดังนี้ 1) ด้านองค์ความรู้เชิงระบบ เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ ค่าน้ำหนัก (.866) รองลงมาคือ ด้านการมีส่วนร่วมของพื้นที่จังหวัด (.837) และด้านระบบข้อมูล (.785) มีค่าน้ำหนักต่ำสุด 2) ด้านความเหลื่อมล้ำและความเสมอภาค เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ค่าน้ำหนัก (.906) รองลงมาคือ ด้านการจัดการศึกษาเพื่อปวงชน (.845) และด้านการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (.141) มีค่าน้ำหนักต่ำสุด 3) ด้านการบริหารพื้นที่พิเศษ เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านระบบการบริหารจัดการศึกษา ค่าน้ำหนัก (.899) รองลงมาคือ ด้านคุณภาพชีวิตเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม (.898 ) และด้านความภาคภูมิใจและความจงรักภักดีต่อชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ (.115) มีค่าน้ำหนักต่ำสุดคำสำคัญ : องค์ความรู้เชิงระบบ, ลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาค, จังหวัดชายแดนภาคใต้

คำสำคัญ