คุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาระดับคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ (2) เพื่อศึกษาปัญหาและความต้องการของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ และ (3) เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายการพัฒนาคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ การดำเนินการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey research) โดยกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้คือ ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษายะลา เขต 1 เขต 2 และเขต 3 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 1 เขต 2 และเขต 3 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานราธิวาส เขต 1 เขต 2 และเขต 3 และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต 3 เฉพาะอำเภอจะนะ อำเภอเทพา อำเภอนาทวี และอำเภอสะบ้าย้อย สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 15 และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 16 (เฉพาะจังหวัดสงขลา อำเภอจะนะ อำเภอเทพา อำเภอนาทวี และอำเภอสะบ้าย้อย รวมจำนวน 684 คน การคำนวณสัดส่วนตัวอย่างใช้วิธีการคำนวณด้วยตาราง เครซี่และมอร์แกน (Krejcie; & Morgan. 1970) และใช้วิธีการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ (Stratified Random Sampling) และใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการวิจัย สำหรับสถิติที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) และสถิติที่ใช้ทดสอบสมมติฐานคือ การทดสอบค่าที (t-test) เพื่อหาความสัมพันธ์ของตัวแปรที่ศึกษา ผลการวิจัย พบว่า 1. ระดับคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในภาพรวม พบว่า มีคุณภาพชีวิตในสภาพที่เป็นอยู่ ในระดับมากมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.77 และมีปัญหาและความต้องการเกี่ยวกับคุณภาพชีวิต มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.48 และเมื่อพิจารณาเป็นรายด้านได้ผลดังนี้ คุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาตามสภาพที่เป็นอยู่ พบว่า คุณภาพชีวิตด้านครอบครัวอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.23) รองลงมาคือ ด้านสังคม อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.01) รองลงมาอีกคือ ด้านสุขภาพ อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.86) ด้านการทำงาน อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.82) ด้านสิ่งแวดล้อม อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.55) และ ด้านเศรษฐกิจ อยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.14) ตามลำดับ ส่วนปัญหาและความต้องการของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในระดับที่ต้องการ พบว่า คุณภาพชีวิตด้านครอบครัว อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.62) รองลงมาคือ ด้านสุขภาพ อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.59) รองลงมาอีกคือ ด้านการทำงาน อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.51) ด้านสิ่งแวดล้อม อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.43) ด้านเศรษฐกิจ อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.32) และด้านสังคม อยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.29) ตามลำดับ 2. ข้อเสนอเชิงนโยบายการพัฒนาคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ พบว่า กฎหมาย ระเบียบ คำสั่ง แนวปฏิบัติของทางราชการที่สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประกอบด้วย พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2549 แผนยุทธศาสตร์การศึกษาเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ 20 ปี (พ.ศ. 2560-2579) ของกระทรวงศึกษาธิการ แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 ของศูนย์ประสานงานและการบริหารการศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้ กระทรวงศึกษาธิการ (ศปบ.จชต.) และนโยบายการบริหารและการพัฒนาจังหวัดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2560-2562 ของกระทรวงศึกษาธิการ ข้อเสนอแนะเพื่อการนำผลการวิจัยไปใช้ 1. กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ควรมีความรู้ ความเข้าใจในข้อมูลพื้นฐาน ทั้งด้านสุขภาพ ครอบครัว การทำงาน เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยนำข้อมูลต่างๆ ที่ได้จากการวิจัยครั้งนี้เป็นพื้นฐานในการตัดสินใจกำหนดนโยบาย หรือจัดทำโครงการ/กิจกรรม ส่งเสริม พัฒนาคุณภาพชีวิตให้แก่ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อให้การส่งเสริม พัฒนาคุณภาพชีวิต ตรงตามบริบทของพื้นที่และความต้องการอย่างแท้จริง 2. การส่งเสริม พัฒนาคุณภาพชีวิตของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ควรศึกษาความแตกต่างทางศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี และอื่นๆ อย่างละเอียดรอบคอบ และใช้มิติทางวัฒนธรรมเป็นเครื่องมือในการเข้าใจ อย่างเข้าถึง เกิดการเชื่อมโยงสู่สันติ

คำสำคัญ