การพัฒนารูปแบบจิตภาวนาแห่งอีอีซี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอการพัฒนารูปแบบจิตภาวนาแห่งอีอีซี ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์กลุ่มเป้าหมายที่คัดเลือกแบบเจาะจง คือ อาจารย์จิตภาวนา 18 สำนัก และศิษย์จิตภาวนา 108 คน และ การสังเกตอย่างมีส่วนร่วมด้วยการบรรพชาอุปสมบท (บวชเป็นพระภิกษุ) เพื่อเข้าฝึกปฏิบัติสติปัฏฐานและอานาปานสติ เป็นเวลา 15 วัน ที่สำนักปฏิบัติธรรมในพื้นที่อีอีซีข้อมูลที่ได้ถูกวิเคราะห์โครงสร้างและเนื้อหา และสังเคราะห์เป็นรูปแบบจิตภาวนาแห่งอีอีซีผลการวิจัยพบว่ารูปแบบจิตภาวนาแห่งอีอีซีที่พัฒนาขึ้นโดยอาจารย์จิตภาวนาในพื้นนั้น คือ รูปแบบผสมระหว่างสติปัฏฐานและอานาปานสติ ซึ่งประกอบด้วยภาคความรู้และภาคปฏิบัติที่ผู้ฝึกปฏิบัติควรเริ่มต้นด้วยความเข้าใจว่าชีวิตคือสติปัฏฐาน โดยชีวิตประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 อย่าง ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ซึ่งถูกนำมาเป็นเครื่องมือในการฝึกปฏิบัติสติปัฏฐาน 4 อย่าง ได้แก่ กาย เวทนา จิต และธรรม โดยองค์ประกอบที่ 1 และ 2 ของชีวิตและสติปัฏฐานตรงกัน ในขณะที่ องค์ประกอบที่ 3 และ 4 ของชีวิตเป็นเครื่องมือที่ 4 และองค์ประกอบที่ 5 เป็นเครื่องมือที่ 3 ของสติปัฏฐาน สติปัฏฐานจะสมบูรณ์ได้ด้วยการฝึกปฏิบัติอานาปานสติโดยผู้ฝึกปฏิบัติต้องมีคุณสมบัติ 3 ประการ คือ อาตาปี สัมปชาโน และสติมา เพื่อบรรลุเป้าหมายคือปฐมฌานที่จะต้องสามารถนำไปใช้ในการดำเนินชีวิตและการประกอบอาชีพได้อย่างเหมาะสมกับพื้นที่อีอีซี

คำสำคัญ