การศึกษาลักษณะที่แสดงออกบริเวณใบหน้าและช่องปาก ลักษณะทางพันธุกรรม และไมโครไบโอมในช่องปากของผู้ป่วยโรคภูมิคุ้มกันบกพร่องชนิดปฐมภูมิ

บทคัดย่อ

โรคภูมิคุ้มกันบกพร่องเป็นกลุ่มของโรคที่มีความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน เป็นผลให้เกิดโรคติดเชื้อได้ง่าย มีสาเหตุของโรคจากการกลายพันธุ์ของยีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย งานวิจัยนี้ศึกษาลักษณะอาการแสดงของโรคในช่องปากผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง จากการตรวจลักษณะทางคลินิกของผู้ป่วย พบว่าผู้ป่วยมีเหงือกอักเสบ กระดูกเบ้าฟันละลาย โรคปริทันต์ ฟันโยก ติดเชื้อรา และมีแผลในช่องปากเรื้อรัง การตรวจทางห้องปฏิบัติการพบความสัมพันธ์ระหว่างอาการทางคลินิกหรือความรุนแรงของโรคในช่องปากกับระดับภูมิคุ้มกันหรือเซลล์เม็ดเลือดขาวของผู้ป่วย การศึกษาด้านพันธุศาสตร์วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสารพันธุกรรมในผู้ป่วยและบิดามารดาด้วยเอ็กโซมซีเควนซิงและแซงเกอร์ซีเควนซิง พบการกลายพันธุ์ในยีนที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายในผู้ป่วยสอดคล้องกับการวินิจฉัยโรคทางคลินิก การศึกษาโรคทางเมแทบอลิซึมที่มีผลต่อภูมิคุ้มกันร่างกาย พบว่า มีรายงานชัดเจนถึงความแปรปรวนในยีน POLG ว่าเป็นสาเหตุสำคัญของกลุ่มโรคไมโทคอนเดรีย ซึ่งในปัจจุบันยังไม่มีการรักษาที่แน่ชัด การตรวจคัดกรองก่อนคลอดและการตรวจทารกแรกเกิดมีศักยภาพในการปรับปรุงผลลัพธ์ทางคลินิกของผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบจากความผิดปกติทางไมโทคอนเดรีย งานวิจัยรายงานทารกอายุ 4 เดือนที่มีพัฒนาการล่าช้า มีไข้ และท้องเสีย ภายในสองสัปดาห์หลังจากเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลผู้ป่วยมีอาการตับวายและเสียชีวิต การตรวจทางพยาธิวิทยาเนื้อตับแสดงให้เห็นถึงการสูญเสียของเซลล์ตับและการแพร่กระจายของท่อน้ำดีอย่างกว้างขวาง การตรวจเอ็กโซมซีเควนซิงผู้ป่วยและบิดา มารดา ระบุว่าผู้ป่วยมี การกลายพันธุ์แบบ compound heterozygous frameshift mutation ประกอบด้วย c.3102delG, p.Lys1035Serfs*59 ที่เป็นการกลายพันธุ์แบบใหม่ และ c.3286C> T, p.Arg1096Cys ในยีน POLG (NM_002693.3) ที่สืบทอดมาจากบิดาและมารดาตามลำดับ จากการตรวจคัดกรองทางพันธุกรรมก่อนคลอดด้วยเอ็กโซมซีเควนซิงอย่างรวดเร็ว พบว่าบุตรคนถัดมาเป็นพาหะ หรือ มีรหัสพันธุกรรมแบบ heterozygous c.3286C> T นอกจากนี้ ยังทำการตรวจการตั้งครรภ์บุตรคนถัดไป และพบว่าทารกมีอัลลีลปกติ ซึ่งปัจจุบันเด็กทั้งสองมีสุขภาพแข็งแรง งานวิจัยได้สืบค้นพบว่ามีผู้ป่วยที่รายงานมาก่อนหน้าอีก 34 รายที่มีตัวแปร c.3286C> T ในยีน POLG และพบว่ามี 15 รายที่เป็น compound heterozygous variants โดยผู้ป่วยของเรามี variant ที่รุนแรงที่สุด เป็นผู้ป่วยที่เริ่มมีอาการของโรคอายุน้อยที่สุด มีการดำเนินของโรคที่รุนแรงอย่างรวดเร็ว และทำให้เสียชีวิตที่อายุน้อยที่สุด นอกจากนี้จากการรวบรวมข้อมูล พบว่าทุกรายที่เป็น homozygous variants เริ่มมีอาการของโรคก่อนอายุ 2 ขวบและมีอาการชัก ดังนั้น การศึกษานี้รายงานการกลายพันธุ์ของยีน POLG แบบใหม่ เป็นการขยายสเปกตรัมของยีนและโรคทางพันธุกรรม แสดงให้เห็นถึงความสำเร็จในการใช้เอ็กโซมซีเควนซิงสำหรับการตรวจคัดกรองความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับโรคทางไมโทคอนเดรียก่อนคลอดและทารกแรกเกิด และแสดงความสัมพันธ์ของจีโนไทป์และฟีโนไทป์ของรหัสพันธุกรรม c.3286C> T ผลที่ได้จากการศึกษา นอกจากสามารถสร้างผลงานตีพิมพ์ระดับนานาชาติอันเป็นที่ประจักษ์แล้ว ยังเป็นข้อมูลที่เป็นประโยชน์โดยตรงกับผู้ป่วยและครอบครัว ทำให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถพัฒนาแนวทางในการคัดกรอง ป้องกัน ให้คำปรึกษาการเฝ้าระวัง และรักษาโรคได้แม่นยำมากขึ้น อีกทั้งองค์ความรู้ยังเป็นคุณค่าต่อวงการแพทย์ การเรียนการสอน และการวิจัยต่อยอดต่อไป

คำสำคัญ