การศึกษาเชิงชีววิทยาระดับโมเลกุลและคุณสมบัติของโปรตีนวาโซฮิบินของพยาธิใบไม้ตับ Opisthorchis viverrini

บทคัดย่อ

การเกิดมะเร็งท่อน้ำดีมักมีความสัมพันธ์กับการติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับชนิด Opisthorchis viverrini แบบเรื้องรัง เซลล์มะเร็งต้องการสารอาหารจำนวนมากที่ถูกส่งมาจากหลอดเลือดที่สร้างขึ้นมาใหม่ (angiogenesis and neovascularization) พบโปรตีนวาโซฮิบินจำนวนหนึ่งในมนุษย์ ที่สามารถทั้งยับยั้งและกระตุ้นการสร้างเสื้อเลือดใหม่ได้ รวมทั้งยังเป็นสารบ่งมะเร็ง (tumor marker) อีกด้วย จากการค้นพบนี้ อาจเป็นไปได้ว่าโปรตีนวาโซฮิบินของพยาธิอาจจะมีผลต่อการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี โครงการวิจัยนี้คณะผู้วิจัยได้โคลนและศึกษาคุณสมบัติระดับโมเลกุลของโปรตีนวาโซฮิบินของพยาธิใบไม้ตับ O. viverrini (OvVasohibin) โดยพบว่าโปรตีนวาโซฮิบินของพยาธินี้มีความเหมือน (identity) กับโปรตีนวาโฮซิบินของคนน้อยกว่า 30% โดยบริเวณที่มีค่าความเหมือนสูงอยู่บริเวณกลางของโปรตีนและมีค่าความเหมือนต่ำอยู่ทางด้านปลายของโปรตีน การวิเคราะห์การแสดงออกของยีนวาโซฮิบินของพยาธิพบตั้งแต่ในระยะตัวอ่อนจนถึงระยะตัวเต็มวัย สามารถผลิตรีคอมบิแนนท์โปรตีนวาโซฮิบินในเซลล์เจ้าบ้านแบคทีเรีย E. coli ได้และทำให้บริสุทธิ์ได้ด้วยปลายฮีสทีดีนแทก และสามารถอยู่ในรูป soluble form ในสารละลายที่ไม่มีเกลือจนถึงที่มีเกลือ 100 มิลลิโมลาร์ โดยผ่านกระบวนการ refolding ได้ แอนติบอดีต่อรีคอมบิแนนท์วาโซฮิบินสามารถจับกับโปรตีนวาโซฮิบินที่อยู่ในสเปิร์มของพยาธิได้ จากผลการศึกษานี้แสดงว่าโปรตีนวาโซฮิบินมีหน้าที่ในระบบสืบพันธุ์ของพยาธิ ผลของการศึกษาโปรตีนวาโซฮิบินของพยาธิต่อการสร้างหลอดเลือดใหม่โดยใช้เซลล์เอ็นโดธีเลียมขั้นต้นของมนุษย์ (primary human endothelial cells) เป็นโมเดล พบว่า โปรตีนวาโซฮิบินของพยาธิไม่มีความคงทนและเกิดการตกตะกอนในอาหารเลื้ยงเชื้อของเซลล์ดังกล่าวได้ ทำให้ไม่สามารถศึกษาผลกระทบนี้ได้ สำหรับโปรตีนกลุ่มควบคุม (OvCalreticulin) สามารถให้ผลที่ชัดเจน คือ สามารถกระตุ้นการเกิดการเพิ่มจำนวนเซลล์, การเคลื่อนที่ของเซลล์ และการงอกของเซลล์ได้ โดยคณะผู้วิจัยได้ส่งต้นฉบับ (manuscript) สำหรับตีพิมพ์ผลการศึกษาโปรตีน OvCalreticunlin ในวาสารระดับนานาชาติแล้ว โดยอยู่ในระหว่างการพิจารณาจากผู้ทรงคุณวุฒิ อีกทั้งผู้วิจัยเองก็ยังคงทดลองต่อไปสำหรับการหาสภาวะที่เหมาะสมสำหรับโปรตีนวาโอโซฮิบินของพยาธิต่อไป

คำสำคัญ