การติดตามสถานการณ์และการประเมินประสิทธิภาพศัตรูธรรมชาติของแมลงศัตรูพืชและวัชพืชในภาคใต้ของประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การติดตามสถานการณ์แมลงศัตรูและศัตรูธรรมชาติของข้าวที่ อ.เมือง จ.พัทลุง ระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2551 – กุมภาพันธ์ 2552 พบแมลงศัตรูในระยะกล้าคือ Nilaparvata lugens (St?l), Nephotetix virescens (Distant), Melanitis leda (L.). Cnaphalocrocis medinalis Guenee, Oxya japonica (Thunberg) และ Hydrellia spp. ระยะแตกกอคือ N. lugens, N. virescens, M. leda, Stenchaetothrips biformis (Bagnall), C. medinalis, O. japonica และ Orseolia oryzae (Wood-Mason) ระยะตั้งท้องคือ N. lugens, N. virescens, , C. medinalis, O. oryzae, และ Leptocorisa acuta (Thunberg) ระยะออกรวงคือ N. lugens, N. virescens, M. leda, C. medinalis, L. acuta และ O. japonica ส่วนศัตรูธรรมชาติที่เป็นตัวเบียนคือ Anagrus optabilis (Perkins), Echthrodelphax fairchildii (Perkins), Pseudogonatopus hospes (Perkins), Platygaster oryzae Cameron, Obtusiclava oryzae Subba Rao, Aprostocetus sp., Goniozus sp., Temelucha philippinensis Ashmead, Macrocentrus sp., Brachymeria sp., Xanthopimpla flavolineta Cameron, Tetrastichus schoenobii Ferriere ศัตรูธรรมชาติที่เป็นตัวห้ำคือ Cyrtorthinus lividipennis Reuter, Tetragnatha sp., Conocephalus longipennis (de Haan), Micraspis discolor (F.), Agriocnemis femina femina (Brauer), Ophionea ishii ishii Habu, Oxyope javanus Throll, Argiope catenulate (Doleschall), Neurothemis tulia tulia (Drury) และ Metioche vittaticolis (St?l) และพบราเชื้อโรคแมลงคือ ราเขียว Metarhizium anisopliae (Metchnikoff) Sorokin Tulloch และรา Hirsutella citriformis Speare ทำลายเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล การติดตามสถานการณ์แมลงศัตรูและศัตรูธรรมชาติ ของสะละพบแมลงศัตรูที่ใบและยอดคือ เพลี้ยหอย Aspidiotus destructor Signoret, เพลี้ยแป้ง Pseudococcus sp. เพลี้ยไม่ทราบชนิด เพลี้ย หอยเกล็ด และเพลี้ยไฟไม่ทราบชนิด ศัตรูธรรมชาติที่พบคือแมงมุมตาหกเหลี่ยม Oxyopes sp. แมงมุมหยากไย่ Pholcus sp. หนอนผีเสื้อตัวห้ำ Autoba coccidiphaga Hampson และแตนเบียน encyrtid เบียนเพลี้ยหอย แมลงศัตรูที่ช่อดอกคือด้วงงวงจิ๋ว Diocalandra frumenti F. เพลี้ยอ่อน เพลี้ยแป้ง และเพลี้ยหอยไม่ทราบชนิด ส่วนที่ผลพบหนอนแมลงวันผลไม้ Bactrocera sp. หนอนผีเสื้อไม่ทราบชนิด แมลงหางหนีบ Spongovostox sakaii Nichikawa แมลงหางหนีบ Euborellia annulipes (Lucas) และแมลงหางหนีบไม่ทราบชนิด การรวบรวมแมลงศัตรูจากสะตอ Parkia speciosa L. พบหนอนเจาะฝักสะตอ Etiella ? และหนอนแมลงวันผลไม้ Bactrocera sp. ยังพบแตนเบียน braconid เบียนหนอนเจาะฝักสะตอ และพบแตนเบียนbraconid อีกชนิดหนึ่งเบียนแมลงวันผลไม้กินเมล็ดสะตอ ที่ลำต้นสะตอพบหนอนชอนใต้เปลือก C. cossus และ Microchlora sp. ศัตรูธรรมชาติที่พบคือ แมลงหางหนีบ S. sakaii การประเมินประสิทธิภาพศัตรูธรรมชาติพบแตนเบียน P. oryzae ซึ่งเป็นแตนเบียนของแมลงบั่วในนาข้าว เบียนแมลงบั่วในระยะไข่และระยะหนอนบ่อยที่สุดในธรรมชาติ (dominant species)โดยเฉพาะในระยะข้าวแตกกอจนกระทั่งออกรวง และมีเปอร์เซ็นต์การเบียนอยู่ระหว่าง (26.08-66.66%) วัตถุประสงค์ของงานวิจัย คือการศึกษาถึงศัตรูธรรมชาติของวัชพืชในภาคใต้ ของประเทศไทย และประเมินถึงศักยภาพของเชื้อจุลินทรีย์สาเหตุโรค เพื่อนำมาใช้ในการควบคุมวัชพืช จากการเก็บรวบรวมโรคใบไหม้ และใบจุดบนวัชพืช มีสาเหตุจากเชื้อราในกลุ่ม Helminthosporium – complexs จำนวน 149 ตัวอย่าง จากวัชพืช 24 ชนิด ในภาคใต้ของประเทศไทย นำตัวอย่างโรคบ่มไว้ในกล่องชื้น ตรวจหาเชื้อรา Helminthosporium - complex บนเนื้อเยื่อวัชพืช ภายใต้กล้องจุลทรรศน์ ทำการแยกเชื้อราที่พบ โดยวิธีแยกสปอร์เดี่ยวบนอาหารวุ้น เมื่อจำแนกเชื้อราที่พบ สามารถจำแนกได้ 3 สกุล (genus) คือ Bipolaris (11 ชนิด) Drechslera (3 ชนิด) Exserohilum (10 ชนิด) ทำการคัดเลือกหาเชื้อราที่เข้าทำลายพืชรุนแรง เพื่อประเมินผลการควบคุมวัชพืชต่อไป จากการจำแนกชนิดของเชื้อรา พบว่าเชื้อรา Exserohilum longirostratum เข้าทำลายหญ้า ปากควายรุนแรงที่สุด จึงคัดเลือกเพื่อศึกษาในลำดับถัดไป พบว่าเมื่อนำเชื้อรา E. longirostratum ทดสอบในห้องปฏิบัติการ ผลการทดลองพบว่า เชื้อรา E. longirostratum สร้าง โคนิเดียได้มากที่สุด บนอาหาร V8-juice agar ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส ในที่มืดตลอดการทดลอง จากการศึกษา ประสิทธิภาพของเชื้อรา E. longirostratum ควบคุมหญ้าปากควาย พบว่า หญ้าปากควายอายุ 7 วัน ระดับความเข้มข้น 10 5 มีเปอร์เซ็นต์ดัชนีการเกิดโรคมากกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ คำสำคัญ : แมลงศัตรูข้าว แมลงศัตรูสละ แมลงศัตรูสะตอ ศัตรูธรรมชาติ Exserohilum longirostratum หญ้าปากควาย (Dactyloctenium aegyptium)