โครงการวิจัยอนุกรมวิธานเชิงลึกมุ่งแก้ปัญหาท้าทายด้านศัตรูพืชเพื่อสนับสนุน และเพิ่มศักยภาพการผลิตสินค้าเกษตร

บทคัดย่อ

ศัตรูพืช (แมลง ไร สัตว์ศัตรูพืช จุลินทรีย์สาเหตุโรคพืช และวัชพืช) เป็นปัญหาหลักสร้างความเสียหายแก่ผลผลิตทางการเกษตรและเป็นปัญหาสำคัญในการส่งออกอย่างมหาศาล แต่ปัจจุบันพบว่าการจำแนกชนิดศัตรูพืชนั้นหลายชนิดไม่สามารถจำแนกชนิดได้ โครงการวิจัยนี้ ดำเนินงานระหว่างปี 2565-2567 มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อศึกษาอนุกรมวิธานศัตรูพืช (แมลง จุลินทรีย์สาเหตุโรคพืช และวัชพืช) และศัตรูธรรมชาติที่สำคัญทางการเกษตรโดยใชhลักษณะทางสัณฐานวิทยาและเทคนิคทางชีวโมเลกุลในการจัดจำแนกชนิด (2) เพื่อศึกษาชีววิทยา นิเวศวิทยา ศัตรูพืชและศัตรูธรรมชาติที่สำคัญทางการเกษตรใช้เป็นข้อมูลด้านอารักขาพืช (3) เพื่อเก็บรวบรวมหลักฐานอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์ (Voucher specimens) สำหรับศัตรูพืชและศัตรูธรรมชาติที่สำคัญทางการเกษตรของประเทศไทย โดยจัดทำต้นฉบับบทความในประเทศจำนวน 19 เรื่อง และกระบวนการใหม่จำนวน 8 เรื่อง โครงการวิจัยนี้ประกอบด้วย 6 โครงการย่อย (27 การทดลอง) ซึ่งผลการดำเนินงานระหว่าเดือนตุลาคม 2564 - กันยายน 2565 ได้ดำเนินการเตรียมต้นฉบับบทความ และทำการเผยแพร่ผลงานวิจัยในเว็ปไซด์ของสำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช จำนวน 19 เรื่อง ได้แก่ การจำแนกชนิดจาการเปรียบเทียบลักษณะสัณฐานวิทยาของศัตรูพืชที่มีความสำคัญทางการเกษตรและการส่งออก 4 ชนิด ได้แก่ ด้วงที่พบในธัญพืช เพลี้ยไฟในไม้ดอก ผีเสื้อหนอนกระทู้สกุล Spodoptera และทากศัตรูพืช และการจำแนกชนิดศัตรูพืชโดยการประยุกต์ใช้เทคนิคทางชีวโมเลกุลในอีก 5 ชนิด ได้แก่ จักจั่นอ้อย เพลี้ยหอยเกล็ดสกุล Pinnaspis เพลี้ยแป้ง แมลงหวี่ขาวยาสูบ และทากเล็บมือนางสกุล Parmarion และศึกษาชีววิทยาของแมลงศัตรูพืช (ไรแดงอัญชัน) แมลงศัตรูธรรมชาติ จำนวน 3 ชนิด ได้แก่ แมลงช้างปีกใส แมลงช้างปีกแป้ง มวนตัวห้ำสกุล Nesidiocoris รวมทั้งข้อมูลนิเวศวิทยา และชีววิทยาของวัชพืชที่มีความสำคัญ 6 ชนิด ได้ แก่วัชพืชสกุล Echinochloa วัชพืชสกุล Fimbristylis ผักกระฉูด โทงเทงประดับ วัชพืช Oxalis debilis และจ้อล่อ นอกจากนี้ผลการศึกษาจากงานวิจัยภายใต้โครงการนี้ ยังได้กระบวนการใหม่จำนวน 8 เรื่อง ได้แก่ การจำแนกชนิดไส้เดือนฝอยด้วยลักษณะทางสัณฐานวิทยาจำนวน 3 สกุล (Hirschmanniella, Xiphinema และ Scutellonema) และเชื้อราน้ำค้างสกุล Pseudoperonospora และ Peronospora ในพืชตระกูลแตงและตระกูลกะหล่ำ เชื้อรา Fusarium oxysporum ระดับ forma specialis ไวรัสในมันเทศเชื้อ Candidatus Phytoplasma ในมันสำปะหลัง และแบคทีเรีย Xanthomonas spp. ที่ก่อโรคกับพริกและมะเขือเทศ ผลลัพธ์ที่ได้จากโครงการวิจัยในครั้งนี้สามารถนำไปจัดทำบัญชีรายชื่อศัตรูพืชและเอกสารวิชาการ คู่มือของศัตรูพืช และศัตรูธรรมชาติที่มีความสำคัญในประเทศไทย เป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์สำหรับอ้างอิงข้อมูล และใช้ในการตรวจสอบชนิดของศัตรูพืชและศัตรูธรรมชาติได้ อย่างรวดเร็ว และถูกต้อง เพื่อเป็นแนวทางการป้องการกำจัดให้ถูกวิธี และเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาแก้ไขปัญหาการค้าระหว่างประเทศ ก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อภาคการเกษตรของประเทศไทยอย่างยั่งยืน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ