รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียพื้นที่ จังหวัดสมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่องรูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียพื้นที่ จังหวัด สมุทรสงคราม มีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อสำรวจ และวิเคราะห์คุณภาพน้ำเสียในคลองหลักแม่น้ำแม่กลอง พื้นที่จังหวัดสมุทรสงครามศึกษาระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียในจังหวัดสมุทรสงคราม ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการจัดการน้ำเสียพื้นที่จังหวัดสมุทรสงครามและ เพื่อหารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม ทำการศึกษาคุณภาพน้ำผิวดินในคลองหลักแม่น้ำแม่กลองและคุณภาพน้ำทิ้งจากแหล่งชุมชน โดยมีจุดเก็บตัวอย่างน้ำผิวดินและน้ำทิ้งจากชุมชน อย่างละ 40 ตัวอย่าง ตามพารามิเตอร์ของกรมควบคุมมลพิษ การหาระดับการมีส่วร่วมของประชาชนในการจัดการน้ำเสียโดยเลือก395ครัวเรือนใช้แบบสอบถามหาค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การหาปัจัยที่ส่งผลต่อการมีส่วนร่วมใช้แบบสอบถามเลือกเจาะจงจำนวน 395 ครัวเรือน การหารูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียพื้นที่จังหวัดสมุทรสงครามจัดสัมภาษณ์ ประชุมกลุ่มย่อย และจัดระดมความคิดเห็น โดยพรรณนาแบบความเรียง ดำเนินการวิจัยในช่วงเดือนตุลาคม 2559 เดือนกรกฎาคม 2560 ผลการศึกษาพบว่า (1) คุณภาพน้ำผิวดินจากคลองหลักและแม่น้ำแม่กลอง จำนวน หลายพารามิเตอร์ มีค่าเกินกว่าเกณฑ์มาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินประเภทที่ 3 คุณภาพน้ำทิ้งจากแหล่งชุมชนในจังหวัดสมุทรสงครามมีค่าBODและอุณหภูมิมีระดับความสัมพันธ์อยู่ในระดับที่สูงมากใน ทางบวกและ PH มีระดับความสัมพันธ์อยู่ในระดับที่ต่ำในทางลบ และคุณภาพน้ำผิวดินในคลองหลัก แม่น้าแม่กลองและคุณภาพน้ำทิ้งจากแหล่งชุมชนมีค่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 (2) ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการน้ำเสียในพื้นที่จังหวัดสมุทรสงครามโดยจำแนกตามรายด้านของแต่ละอำเภอสรุปได้ว่าใน เขตอำเภอเมือง อำเภอบางคนทีและอำเภออัมพวา ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำเสียด้านการรับประโยชน์อยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 3.60)ส่วนการมีส่วนร่วมในด้านอื่นๆ ได้แก่ ด้านการปฏิบัติ ด้านการตัดสินใจ/การวางแผน และด้านการประเมินผล อยู่ในระดับปานกลาง (มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.98 , 2.97 และ 2.76 ตามลำดับ) ( 3.)การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำเสียพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม โดยภาพรวม มีระดับปัจจัยที่มีผลต่อการมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำเสียอยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.09 เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ด้านที่กลุ่มตัวอย่างมีระดับปัจจัยสูงสุดคือ ด้านแรงจูงใจ อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.32 รองลงมาคือด้านการสื่อสาร อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.09 รองลงมาอีกคือ ด้านการมีส่วนร่วม อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.02 และด้านการจัดการ อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 2.94 ตามลำดับ โดยภาพรวมของทั้งสามอำเภอ มีส่วนร่วมในการจัดการน้ำเสียอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ด้านที่กลุ่มตัวอย่างมีส่วนร่วมสูงสุดคือ ด้านแรงจูงใจ อยู่ในระดับมาก มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.60 รองลงมาคือ ด้านการสื่อสาร อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.24 รองลงมาอีกคือ ด้านการจัดการ อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.18 และด้านการมีส่วนร่วม อยู่ในระดับปานกลาง มีคะแนนเฉลี่ยเท่ากับ 3.16 ตามลำดับ โดยอำเภอที่มีส่วนร่วมในการจัดการน้ำเสียมากที่สุดคืออำเภออัมพวา อำเภอบางคนที และอำเภอเมือง ตามลำดับจากมากไปน้อย โดยปัจจัยที่มากที่สุดของทั้ง 3 อำเภอคือ แรงจูงใจ (4.)รูปแบบการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการน้ำเสียพื้นที่จังหวัด สมุทรสงคราม จากการประชุมกลุ่มย่อย ระดมความคิดเห็นโดยการออกระเบียบข้อบังคับเกี่ยวกับมาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งโดยเฉพาะด้านการเกษตรกรรม ชุมชน สร้างระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนที่เหมาะสมสำหรับกิจกรรมต่าง ๆ การศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดระบบชลประทานเพื่อนำน้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนไปสู่พื้นที่เกษตรกรรมที่มีปัญหาขาดแคลนน้ำในการเพาะปลูก การกำหนดนโยบายหรือแนวทางในการนำน้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนกลับมาใช้ประโยชน์ การจัดระบบส่งน้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนไปยังพื้นที่เพาะปลูก มีการรับรองคุณภาพผลผลิต การจัดหาตลาดรองรับผลผลิตที่ผลิตโดยใช้น้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนสร้างองค์ความรู้ด้านการจัดการน้ำเสียชุมชนเป็นสื่อออนไลน์ในชุมชนของตนเอง สร้างผู้นำด้านการอนุรักษณ์สิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นตั้งแต่เยาวชนจนถึงประชาชนทุกๆคน สร้างหน่วยเฝ้าระวังในการสอดส่องดูแลแหล่งน้ำใกล้บ้านและชุมชนของตนเอง สร้างระบบบำบัดน้ำเสียรวมในชุมชนที่ลงทุนต่ำและเก็บค่าปล่อยน้ำทิ้ง หน่วยงานชลประทานสร้างท่อระบายน้ำเสีย นำไปบำบัดในระบบบ่อผึ่ง ก่อนปล่อยลงสู่แหล่งน้ำตามธรรมชาติ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่างๆในพื้นที่ ออกเทศบัญญัติในการปล่อยน้ำทิ้งจากบ้านเรือน ชุมชน เน้นกระบวนการสื่อสาร การสร้างแรงจูงใจ การมีส่วนร่วมและความตระหนักแก่ทุกคนในชุมชน/ท้องถิ่นและสังคมต่อไป

คำสำคัญ