ความเป็นไปได้เชิงเศรษฐกิจในการผลิตผักพื้นบ้านในจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

ในการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการผลิตประกอบไปด้วยลักษณะการผลิต ต้นทุนและผลตอบแทนทางการผลิตผักพื้นบ้าน และ 2) เพื่อศึกษาโครงสร้างตลาดของผักพื้นและพฤติกรรมการในการบริโภคผักพื้นบ้าน รวมถึงปัจจัยที่มีผลต่อการเลือกบริโภคผักพื้นบ้านของผู้บริโภค โดยใช้การวิเคราะห์ความคุ้มทุนในการวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนการผลิต และใช้แบบจาลอง Ordered Probit ในการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจซื้อผักพื้นบ้าน ตลอดจนสถิติเชิงพรรณนาในการอธิบายข้อมูลด้านต่างๆ ซึ่งจากการศึกษาพบว่า ต้นทุนการผลิตพืชผักส่วนใหญ่เป็นต้นทุนด้านกล้าพันธุ์และต้นทุนแรงงาน ส่วนปุ๋ยชีวภาพและยาปราบวัชพืชและศัตรูพืชเกษตรกรจะผลิตขึ้นเองซึ่งมีต้นทุนที่ค่อนข้างต่า ซึ่งจากการวิเคราะห์ผลตอบแทนทาให้ทราบว่าชะพลูและผักคาวตองสามารถให้ผลตอบแทนสุทธิสูงสุด ส่วนผักที่ให้ผลตอบแทนสุทธิต่าสุดคือผักเสี้ยว ผู้บริโภคส่วนใหญ่นิยมนาส่วนของยอดตาลึง ผักปลัง ผักเชียงดา ผักกูด ชะอม ผักเฮือด ผักหวานป่า ผักหวานบ้าน ผักเสี้ยว มารับประทาน และจะนาส่วนของใบผักคาวตอง ผักไผ่ ชะพลู มารับประทาน นอกจากนี้ยังทานดอกแค ผลของสะแล และมะแขว่น เมื่อพิจารณาจากปริมาณการบริโภค พบว่า ผู้บริโภคนิยมบริโภคผักเฮือด ตาลึง และชะอม สูงสุดตามลาดับ ทั้งนี้ตาลึงจะมีส่วนเหลื่อมทางการตลาดสูงสุด รองลงมาคือผักปลัง และดอกแค ตามลาดับ <br />ในการสารวจพฤติกรรมการบริโภค พบว่า ด้านการเลือกซื้อนั้น ผู้บริโภคมักเลือกซื้อผักในช่วงเวลาเย็นมากกว่าช่วงเวลาเช้า จะซื้อเพียงแค่พอทานเท่านั้นไม่นิยมซื้อเก็บกักตุนไว้ ตลาดใกล้บ้านเป็นทางเลือกในการเลือกซื้อที่ดีที่สุด และจะเลือกบริโภคผักตามฤดูกาลเนื่องจากราคาไม่สูงมากนักและจะซื้อจากผู้จาหน่ายที่รู้จักเพราะเกิดความมั่นใจในสินค้า ส่วนด้านการประกอบอาหาร ผู้บริโภคจะเลือกใช้ผักประเภทใบมากกว่าประเภทดอก ไม่นิยมปรุงอาหารที่ใช้ผักพื้นบ้านร่วมกับส่วนประกอบสมัยใหม่เท่าใดนัก และด้านการบริโภค จะเลือกบริโภคผักสดมากที่สุดและนิยมปรุงอาหารเองมากกว่าซื้ออาหารสาเร็จรูปจากตลาดแม้ว่าจะเป็นอาหารที่ประกอบขึ้นจากผักพื้นบ้านก็ตาม สาหรับปัญหาทางด้านสินค้า ด้านราคา สถานที่จาหน่าย และบริการถือว่าอยู่ในระดับต่า ส่วนปัจจัยที่มีผลต่อระดับการตัดสินใจซื้อผักพื้นบ้านพบว่ามีเพียงเพศและเหตุผลในการเลือกซื้อเพราะรักษาสิ่งแวดล้อมเท่านั้นที่มีผลต่อระดับการตัดสินใจซื้อผักพื้นบ้านอย่างมีนัยสาคัญ ดังนั้นเกษตรกรควรหันมาปลูกพืชแบบผสมผสานเนื่องจากการให้ผลตอบแทนได้ค่อนข้างสูงเมื่อเปรียบเทียบกับต้นทุนการผลิตที่ต้องเสียไป และควรเน้นการผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อมเนื่องจากผู้บริโภคจะให้ความสาคัญกับสุขภาพและการรักษาสิ่งแวดล้อม

คำสำคัญ