การกระจายตัวและช่วงเวลาออกหากินของยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) เขตเมืองและเขตชนบท จังหวัดสุรินทร์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ ศึกษาการกระจายตัวและช่วงเวลาการออกหากินใน 3 ฤดูกาล ได้แก่ ฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว และหาความสัมพันธ์ระหว่างการกระจายตัวของยุงลายบ้าน กับช่วงเวลาออกหากิน, ฤดูกาล, อุณหภูมิ และความชื้นสัมพัทธ์ เปรียบเทียบในเขตเมืองและเขตชนบทของจังหวัดสุรินทร์ เริ่มจับยุงลายตั้งแต่เวลา 6.00 จนถึง 23.00 นาฬิกา โดยใช้วิธีสวิงโฉบไปมาเป็นเวลา 10 นาที และพัก 10 นาทีสลับกัน บันทึกอุณหภูมิและ ความชื้นสัมพัทธ์เป็นรายชั่วโมง จำแนกประเกทยุงโดยนักกีฏวิทยา ผลการศึกษา พบว่ารวม 3 ฤดูกาลจับยุงลายบ้าน บ้านรวม (ทั้งเพศผู้และเพศเมีย) ได้ 2,272 ตัว เขตเมือง 1,316 ตัว (ร้อยละ57.92) เขตชนบท 956 ตัว (ร้อยละ 42.08) แยกเป็นเพศเมีย 1,316 ตัว เขตเมือง 761 ตัว (ร้อยละ 57.83) เขตขนบท 555 ตัว (ร้อยละ 42.17) การ กระจายของยุงลายบ้านรวมและยุงลายเพศเมืยมีความคล้ายคลึงกัน คือ จุดในบ้านหนาแน่นมากว่านอกบ้าน ความ หนาแน่นฤดูร้อนและฤดูฝนสูงกว่าฤดูหนาว ช่วงเวลาการออกหากินทั้งเขตเมืองและเขตชนบทมีความคล้ายคลึงกัน คือ ในฤดูร้อนพบหนาแน่นสูง 2 ช่วงชัดเจนคือช่วงเข้าถึงเที่ยงและช่วงเย็นถึงหัวค่ำและพบได้ตั้งแต่ 6.00 จนถึงเวลา 23.00 นาฬิกา ฤดูฝนพบหนาแน่นสูงช่วงเช้าและช่วงบ่ายจนถึงหัวค่ำโดยพบได้จนถึง 23.00 นาฬิกาฬิกา ฤดูหบน้อย กว่าโดยพบหนาแน่นช่วงสายถึงช่วงหัวค่ำพบได้จนถึง 19.00 นาฬิกา ผลการเปรียบเทียบความหนาแน่นของยุงลาย บ้านรวมและยุงลายเพศเมียเขตเมืองสูงกว่าเขตชนท (p.05) ทั้ง 3 ฤดู เปรียบเทียบความหนาแน่นในฤดูร้อนกับ ฤดูฝนไม่แตกต่างกัน (p>0.05) แต่ฤดูร้อนกับฤดูฝน มีความหนาแน่นสูงกว่าฤดูหนาวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ความหนาแน่นในบ้านสูงกว่านอกบ้านอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05), การศึกษาความสัมพันธ์ของ อุณหภูมิ และความชื้นสัมพัทธ์มีความสัมพันธ์กับความหนาแน่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ทั้ง 3 ฤดู ข้อเสนอแนะผลจากการศึกษานี้ควรใช้เป็นข้อมูลสื่อสารให้ประชาชนทราบถึงพฤติกรรมของยุงลายบ้านเพศเมียซึ่ง ออกหากินได้ทั้งวัน โดยฤดูร้อนและฤดูฝนพบได้จนถึงเวลา 23.00 นาฬิกาต้องมีการป้องกันตนเองจากยุงลาย ตลอดเวลาเช่นเดียวกับช่วงกลางวัน ในด้านการควบคุมยุงลายควรเริ่มดำเนินการในฤดูหนาวอย่างเข้มขัมขันเพราะพบ ยุงลายบ้านได้น้อย เขตเมืองควรดำเนินการควบคุมคุมยุงลายสม่ำเสมอทั้งปีเพราะมีความหนาแน่นสูงกว่าเขตชนท โดยเฉพาะในฤดูฝนและฤดูหนาว และยังเป็นแหล่งของการแพร่เชื้อไวรัสเดงก็ได้ตลอดทั้งปีด้วย สุดท้ายในการฉีดพ่น สารเคมีเพื่อควบคุมยุงลายควรพ่นในช่วงเวลาที่พบยุงลายได้สูงในระหว่างวันในแต่ละฤดูกาล และเน้นการพ่นสารเคมี จุดในบ้านมากกว่านอกบ้าน.