การศึกษาพาหะนำโรค สัตว์รังโรค และอัตราติดเชื้อก่อโรคสครับไทฟัสของสัตว์รังโรคในแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรในภาคใต้ ประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชนิดไรอ่อน ชนิดหนูที่เป็นสัตว์รังโรค อัตราการติดเชื้อก่อโรค สครับไทฟัส และสายพันธุ์ของเชื้อ Orientia tsutsugamushi ในตับและม้ามหนูโดยวิธี PCR ในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรในภาคใต้ ประเทศไทย จำนวน 10 แห่ง โดยวางกรงดักจับหนู เก็บตัวอย่างไรอ่อน ตัวอย่างน้ำเหลืองหนูเพื่อตรวจหาอัตราติดเชื้อโรคสครับไทฟัสโดยวิธี IFA และตัวอย่างตับและม้ามเพื่อตรวจหาสายพันธุ์ของเชื้อก่อโรคโดยวิธี PCR ผลการศึกษาพบว่า ดักหนูได้ทั้งหมดจำนวน 165 กับดัก จากกรงดักหนูทั้งหมดจำนวน 1,500 กรง คิดเป็น Percent Trap success เท่ากับ 11.00 พื้นที่แหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่มี Percent Trap success สูงสุด คือ บ้านไร่ไออรุณ อำเภอกะเปอร์ จังหัดระนอง (24.67%) และเป็นพื้นที่สามารถดักหนูได้มากที่สุดคิดเป็นร้อยละ 22.4 โดยมีหนูที่ดักได้ทั้งสิ้น 14 ชนิด ได้แก่ Rattus tanezumi, Maxomys surifer, Bandicota indica, Niviventer fulvescens bukit, Sundamys muelleri, R. tiominicus, M. whiteheadi, Hylomys suillus siamensis, Mus musculus castaneus, R. argentiventer, R. exulans, N. langbiansis, Leopoldamys sabanus และ R. sladeni สำหรับผลการตรวจหาอัตราการติดเชื้อก่อฏรคสครับไทฟัสจากตัวอย่างน้ำเหลืองโดยวิธี IFA จากตัวอย่างส่งตรวจทั้งหมด 165 ตัวอย่าง ให้ผลบวก 56 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 33.94 พื้นที่ศึกษาที่พบหนูมีอัตราการติดเชื้อสูง ได้แก่ หน้าเมืองซาฟารีพาร์ค จังหวัดสุราษฎร์ธานี (ร้อยละ 60.0) และบ้านไร่ไออรุณ จังหวัดระนอง (ร้อยละ 48.65) พื้นที่ศึกษาอื่น ๆ ที่มีอัตราการติดเชื้อต่ำกว่าร้อยละ 45 ได้แก่ ต้นน้ำพะโต๊ะ จังหวัดชุมพร, บริเวณเขาสก จังหวัดสุราษฎร์ธานี, ทะเลหมอกอัยเยอร์เวง จังหวัดยะลา, บ้านคีรีวง จังหวัดนครศรีธรรมราช และพระตำหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส โดยหนูที่ตรวจพบมีระดับภูมิต้านทานต่อเชื้อมี 5 ชนิด ได้แก่ R. tanezumi, R. tiominicus, S. muelleri, B. indica และ M. surifer สำหรับผลการตรวจหาสายพันธุ์ของเชื้อ O. tsutsugamushi จากตับและม้ามของหนูโดยวิธี PCR พบว่า จากจำนวนตัวอย่างที่ส่งตรวจทั้งหมด 111 ตัวอย่าง ให้ผลบวก 9 ตัวอย่าง คิดเป็นร้อยละ 8.11 สายพันธุ์ของเชื้อ O. tsutsugamushi ที่พบมีจำนวน 4 สายพันธุ์ ได้แก่ Kawasaki-Related, Kato-Related, Karp-Related และ TA763-Related โดยบริเวณเขาสก จังหวัดสุราษฎร์ธานี พบสายพันธุ์ Kawasaki-Related และ Kato-Related และบ้านไร่ไออรุณ จังหวัดระนอง พบสายพันธุ์ Kawasaki-Related, Karp-Related, และ TA763-Related สำหรับหนูที่ดักได้ 165 ตัว พบที่มีไรอ่อน 127 ตัว คิดเป็น Infestation rate เท่ากับ 0.77 พื้นที่ที่มีค่า Infestation rate สูงสุด คือ บ้านไร่ไออรุณ จังหวัดระนอง เท่ากับ 0.97 จำนวนไรอ่อนที่เก็บได้ทั้งหมด 5,387 ตัว คิดเป็นค่า Chigger mite index (จำนวนไรอ่อนที่พบต่อหนู 1 ตัว) เท่ากับ 42.42 พื้นที่ที่มีค่า Chigger mite index สูงสุด คือ หน้าเมืองซาฟารีพาร์ค จังหวัดสุราษฎร์ธานี เท่ากับ 183.14 ไรอ่อนที่เก็บได้สามารถจำแนกเป็น 19 ชนิด ได้แก่ Aschoschengastia indica, Leptotrombidium deliense, Walchia disparunguis pingue, Schoengastiella ligula, W. rustica, L. (Lorillatum) kainjoei, W. lewthwaitei, Cheladonta (Susa) traubi, Eutrombicula wichmanni, W. ewingi lupella, Helenicula lanius, H. mutabili, Schoengastia kanhaensis, H. globularis, W. ewingi ewingi, Blankaartia acuscutellaris, Walchiella hanseni, Gahrliepia cetrata และ W. kritochaeta จากพื้นที่ศึกษาทั้งหมดมี 9 แห่ง ยกเว้นพื้นที่เขาดินสอ จังหวัดชุมพร พบมีไรอ่อนพาหะนำโรคสครับไทฟัส ซึ่งมี 3 ชนิด ได้แก่ L. deliensis, As. indica และ B. acuscutellaris