สภาพและความต้องการในการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่สำหรับการบริการห้องสมุดของห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ส าหรับการบริการ ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย 2) ศึกษาความต้องการจ าเป็นในการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ ส าหรับการบริการห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย 3) พัฒนาตัวแบบการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ ส าหรับการบริการห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธีแบบขั้นตอนเชิง ส ารวจ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักส าหรับวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ จ านวน 15 คน ซึ่งเป็นผู้อ านวยการห้องสมุดและ/หรือหัวหน้างานเทคโนโลยีห้องสมุดของห้องสมุด สถาบันอุดมศึกษาโดยการเลือกแบบเจาะจง กลุ่มตัวอย่างส าหรับวิธีวิจัยเชิงปริมาณ คือ นักศึกษาระดับ ปริญญาตรี จ านวน 500 คน โดยการสุ่มแบบสองขั้นตอน และผู้เชี่ยวชาญ จ านวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ใน การวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสอบถาม และแบบประเมิน สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การ แจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้งใช้วิธี Priority Needs Index แบบปรับปรุง (PNImodified) ในการวิเคราะห์ความต้องการจ าเป็น ผลการวิจัย มีดังนี้ 1) สภาพการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ส าหรับการบริการห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย พบว่า ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาให้บริการในด้านวิธีการเข้าถึง 3 วิธี คือ เชื่อมโยงจากโมบาย แอปพลิเคชันของมหาวิทยาลัย ผ่านเว็บแบบตอบสนอง และผ่านโมบายแอปพลิเคชันของห้องสมุด ประเภทของบริการ ได้แก่ โอแพค ฐานข้อมูลออนไลน์ ห้องสมุดดิจิทัล บริการยืม-คืน บริการตอบค าถาม และช่วยการค้นคว้า ข้อมูลข่าวสารห้องสมุด การจองห้อง การแนะน าหนังสือเข้าห้องสมุด การระบุที่อยู่ ของหนังสือ และการส่งข้อความ/แจ้งเตือน แผนการพัฒนาบริการห้องสมุดด้วยเทคโนโลยีเคลื่อนที่ ได้แก่ การพัฒนาบริการ ต่าง ๆ ในรูปแบบโมบายแอปพลิเคชัน และการสนับสนุนการปฏิบัติงานห้องสมุดด้วย เทคโนโลยีเคลื่อนที่ ปัจจัยและทรัพยากรที่สนับสนุนการบริการห้องสมุดด้วยเทคโนโลยีเคลื่อนที่ ได้แก่ งบประมาณ บุคลากร ภาวะผู้น า และวัฒนธรรมองค์กร ส่วนปัญหาและอุปสรรคในการพัฒนาการบริการ ห้องสมุดด้วยเทคโนโลยีเคลื่อนที่ ได้แก่ การขาดแคลนโปรแกรมเมอร์ที่สามารถพัฒนาโมบายแอปพลิเคชัน และการขาดแคลนแนวคิดในการออกแบบบริการใหม่ ๆ ด้วยเทคโนโลยีเคลื่อนที่ 2) นักศึกษาระดับปริญญาตรีมีความต้องการจ าเป็นในการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ส าหรับการ บริการห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศไทย 4 ด้าน โดยด้านที่มีความต้องการจ าเป็นในล าดับแรก คือ การอ านวยความสะดวกอื่น ๆ (PNImodified=0.236) ล าดับรองลงมา คือ การประชาสัมพันธ์ห้องสมุด (PNImodified=0.231) การสืบค้นสารสนเทศ (PNImodified=0.218) และการบริการยืม-คืน (PNImodified= 0.187) ตามล าดับ ข้อรายการบริการที่มีความต้องการจ าเป็นอันดับ 1 คือ การแนะน าหนังสือใหม่/เด่น (PNImodified=0.305) อันดับ 2 คือ การยืมหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ส าหรับอ่านบนอุปกรณ์มือถือ (PNImodified=0.302) และอันดับ 3 คือ การอ่านข่าวสารผ่านคิวอาร์โค้ด (PNImodified=0.294) 3) ตัวแบบการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนที่ส าหรับการบริการห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาในประเทศ ไทย ซึ่งพัฒนาจากการสังเคราะห์ผลการวิจัยสภาพและความต้องการจ าเป็นในการใช้เทคโนโลยีเคลื่อนทีส าหรับการบริการห้องสมุด ตัวแบบประกอบด้วยการบริการ 4 กลุ่ม ได้แก่ การประชาสัมพันธ์ห้องสมุด (About Library) การสืบค้นสารสนเทศ (Search) การบริการยืม-คืน (My Account) และการอ านวย ความสะดวกอื่น ๆ (Online Services) ผลการประเมินตัวแบบจากผู้เชี่ยวชาญ ในภาพรวมมีคุณภาพอยู่ใน ระดับมากที่สุด ( X = 4.34) รายด้านที่มีคุณภาพอยู่ในระดับมากที่สุด คือ ด้านอรรถประโยชน์ ( X = 4.53) และด้านความเหมาะสม ( X = 4.43) ส่วนด้านที่มีคุณภาพอยู่ในระดับมาก คือ ด้านความเป็นไปได้ ( X = 4.20) และด้านความถูกต้อง ( X =4.20)