โครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตส้มโอ

บทคัดย่อ

การผลิตส้มโอเป็นการค้าในแหล่งปลูกต่างๆยังพบปัญหาด้านการควบคุมขนาดและรูปทรงของต้นส้มโอที่มีอายุมากราว 8 ปีขึ้นไปให้มีความเหมาะสม จึงทาการศึกษาวิธีตัดแต่งเพื่อควบคุมขนาดและทรงพุ่มต้นส้มโอพันธุ์ทองดีอายุ 16 ปี ณ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรพิจิตร อาเภอเมือง จังหวัดพิจิตร ระหว่างเดือนตุลาคม 2556 ถึง เดือน มีนาคม 2559 ปรากฏว่าการวิธีตัดแต่งกิ่งให้ทรงพุ่มโปร่งตามGAPส้มโอ(control) มีการใช้จ่ายของการใช้สารเคมีป้องกันกาจัดโรค และแมลงศัตรู และปุ๋ย กับส้มโอสูงสุดเท่ากับ 8,233 และ8,488 บาทต่อไร่ต่อปี ในปี2557 และปี2558 ตามลาดับ ในขณะที่วิธีตัดแต่งกิ่งทุกยอดให้มีความสูงของต้น 2.5 เมตรเหนือโคนลาต้น มีค่าใช้จ่ายของใช้สารเคมีฯดังกล่าวต่าสุด เท่ากับ 6,738 และ 7,445 บาทต่อไร่ต่อปี ในปี2557 และปี2558 ตามลาดับ หลังจากได้รับวิธีต่างๆของการตัดแต่งเดือนมิถุนายน 2557 พบว่าต้นส้มโอออกดอกได้ระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2558 โดยต้นที่ได้รับการตัดแต่งกิ่งให้ทรงพุ่มโปร่ง ตามGAPส้มโอออกดอกได้สูงสุด เฉลี่ยเท่ากับ 76.7% และไม่แตกต่างกันทางสถิติกับการออกดอกของต้นที่ได้รับวิธีตัดแต่งกิ่งที่เจริญแนวตั้งส่วนกลางพุ่มสูง 3.5 และ 2.5 เมตรเหนือโคนลาต้นและตัดแต่งกิ่งด้านกว้างของพุ่มต้นให้มีช่องว่างระหว่างทรงพุ่ม 1 เมตร ซึ่งออกดอก เฉลี่ยเท่ากับ 73.4% และ 72.8%% ตามลาดับ ต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งกิ่งที่เจริญแนวตั้งส่วนกลางพุ่มสูง 3.5 เมตรเหนือโคนลาต้นและตัดแต่งกิ่งด้านกว้างของพุ่มต้นให้มีช่องว่างระหว่างทรงพุ่ม 1 เมตร ให้ผลผลิตเฉลี่ยสูงสุด 65.5 ผลต่อต้น วิธีการตัดแต่งกิ่งที่เจริญแนวตั้งส่วนกลางทรงพุ่มสูง 3.5 เมตรเหนือโคนลาต้นและตัดแต่งกิ่งด้านกว้างของทรงพุ่มต้นให้มีช่องว่างระหว่างทรงพุ่ม 1 เมตรเป็นวิธีการที่เหมาะสมกับต้นส้มโอพันธุ์ทองดีที่มีอายุมาก ทาการศึกษาทดสอบเทคโนโลยีการควบคุมขนาดและทรงพุ่มต้นส้มโอสวนเก่าที่มีอายุมากในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทย โดยศึกษากับต้นส้มโอพันธุ์ขาวน้าผึ้ง อายุ 12 ปีในแหล่งปลูกจังหวัดพิจิตร และส้มโอพันธุ์ขาวแตงกวา อายุ 12 ปีในแหล่งปลูกจังหวัดเพชรบูรณ์ เริ่มต้นเดือนเมษายน 2559 สิ้นสุดเดือนกันยายน 2560 โดยทาการทดสอบวิธีตัดแต่งส่วนกิ่งที่เจริญแนวตั้งส่วนกลางทรงพุ่มสูง 3.5 เมตรเหนือโคนลาต้นและตัดแต่งกิ่งด้านกว้างของทรงพุ่มต้นให้มีช่องว่างระหว่างทรงพุ่ม 1 เมตร (กรรมวิธีที่ 1) เปรียบเทียบกับวิธีการตัดแต่งกิ่งของเกษตรกรตามแต่ละท้องถิ่น (วิธีเปรียบเทียบ) (กรรมวิธีที่ 2) และทาการตัดแต่งกิ่ง ระหว่างปลายเดือนกรกฎาคมถึงต้นเดือนสิงหาคม 2559 ปรากฏว่าเปอร์เซ็นต์การออกดอกระหว่างต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 1 และ ต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งกิ่งตามกรรมวิธีที่ 2 ไม่มีความแตกต่างกันทางสถิติทั้งเดือนพฤศจิกายน 2559 (นอกฤดู) และเดือนมกราคม 2560 (ในฤดู) ซึ่งพบทั้ง 2 พื้นที่ทดลองดังกล่าว ในพื้นที่ทดลองจังหวัดพิจิตร ผลผลิตรุ่นนอกฤดู (เดือนพฤษภาคม 2560) ของต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 1 และ ต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 2 เฉลี่ย 8.83 และ 8.16 ผลต่อต้น ตามลาดับ และต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 1 และต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 2 ให้ผลผลิตรุ่นในฤดู (เดือนสิงหาคม 2560) เฉลี่ย 22.8 และ 28.1 ผลต่อต้น ตามลาดับ ในพื้นที่ทดลองจังหวัดเพชรบูรณ์ ผลผลิตรุ่นนอกฤดู (เดือนพฤษภาคม 2560) ของต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 1 และ ต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 2 เฉลี่ย 25.4 และ 25.4 ผลต่อต้น ตามลาดับ นอกจากนี้ต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 1 และต้นส้มโอที่ได้รับการตัดแต่งตามกรรมวิธีที่ 2 ให้ผลผลิตรุ่นในฤดู (เดือนสิงหาคม 2560) เฉลี่ย 40.1 และ 43.1 ผลต่อต้น ตามลาดับ การผลิตส้มโอเป็นการค้าในแหล่งปลูกต่างๆปรากฏว่าผลผลิตแก่เก็บเกี่ยวได้มีมากในช่วงฤดูกาลระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงเดือนกันยายนของทุกปี มีผลให้ราคาต่า การควบคุมให้มีผลผลิตส้มโอได้นอกฤดูหรือในช่วงเวลาอื่นที่ตลาดมีความต้องการสูงเป็นแนวทางของการแก้ปัญหาให้แก่เกษตรกร จึงทาการศึกษาทดสอบประสิทธิภาพการใช้เทคโนโลยีการผลิตส้มโอนอกฤดูเชิงการค้าโดยวิธีควั่นกิ่งต้นร่วมกับการให้สารพาโคลบิวทราโซลทางดินในภาคเหนือตอนล่างของประเทศไทยได้แก่ ส้มโอพันธุ์ขาวน้าผึ้ง แหล่งปลูก จังหวัดพิจิตร และส้มโอพันธุ์ขาวแตงกวา แหล่งปลูก จังหวัดเพชรบูรณ์ ระหว่างเดือนตุลาคม 2558 และ เดือนกันยายน 2560 ประกอบด้วย 3 กรรมวิธีคือ กรรมวิธีที่ 1 การใช้เทคนิคการควั่นและรัดกิ่งต้นร่วมกับวิธีการให้สารพาโคลบิวทราโซลทางดิน ปริมาณ 1.0 กรัมเนื้อสารต่อทรงพุ่มกว้าง 1 เมตร ทุกปีๆละ 1 ครั้ง กรรมวิธีที่ 2 การใช้เทคนิคการควั่นและรัดกิ่งต้นร่วมกับวิธีการให้สารพาโคลบิวทราโซลทางดินปริมาณ 1.0 กรัมเนื้อสารต่อทรงพุ่มกว้าง 1 เมตร โดยใช้เทคนิคการควั่นและรัดกิ่งต้น ทุกปีๆละ 1 ครั้ง ร่วมกับการให้สารพาโคลบิวทราโซลทางดินสลับปีเว้นปี(วิธีปรับใช้) ทาการให้กรรมวิธีที่ 1 และกรรมวิธีที่ 2 เดือนสิงหาคม 2559 และกรรมวิธีที่ 3 ไม่มีการบังคับการออกดอก(วิธีเปรียบเทียบ) ปรากฏว่า ต้นส้มโอ มีการออกดอกและผลได้ 2 รุ่น โดยรุ่นก่อนฤดูมีการออกดอกได้ตั้งแต่ เดือนตุลาคม 2559 ถึง ต้นเดือนพฤศจิกายน 2559 และผลแก่เก็บเกี่ยวได้ระหว่างเดือนเมษายนและเดือนพฤษภาคม 2560 และมีการออกดอกรุ่นในฤดูที่ตามมา เดือนมกราคม 2560 และผลแก่เก็บเกี่ยวได้ระหว่างเดือนสิงหาคมและเดือนกันยายน 2560 ทั้งเปอร์เซ็นต์การออกดอกนอกฤดูและในฤดูของต้นส้มโอที่ได้รับกรรมวิธีทั้ง 3 ได้นาแสดงผลไว้ในรายละเอียด รวมทั้งผลผลิตทั้งนอกฤดูและในฤดูของต้นส้มโอดังกล่าว

คำสำคัญ