โครงการวิจัยเรื่อง การพัฒนารูปแบบการตัดแต่งต้นมะขามหวานเพื่อควบคุมความสูงและทรงพุ่มแบบมีส่วนร่วมกับเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกมะขามหวาน จังหวัดเพชรบูณ์

บทคัดย่อ

การพัฒนารูปแบบการตัดแต่งต้นมะขามหวานเพื่อควบคุมความสูงและทรงพุ่มแบบมีส่วน ร่วมกับเครือข่ายวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกมะ ขามหวาน จังหวัดเพชรบูรณ์ ใช้กระบวนการวิจัยเชิง คุณภาพและเชิงปริมาณ มีขั้นตอนการวิจัย 3 ตอน คือ (1) ศึกษารวบรวมองค์ความรู้การตัดแด่ง ควบคุมความสูงและทรงพุ่มมะขามหวาน (2) ศึกษาพัฒนารูปแบบการตัดแต่งควบคุมความสูงและ ทรงพุ่มมะขามหวาน (3) ศึกษาทดลองปฏิบัติการตัดแต่งควบคุมความสูงและทรงทุ่มมะขามหวาน การเปลี่ยนแปลงไปของสภาพแวคล้อมส่งผลต่อภูมิอากาศ ปริมาณน้ำฝน และความอุคม สมบูรณ์ของดินในสวนมะขามหวานของเกษตรกร ที่ขาดการบำรุงรักษา พร้อมทั้งสวนมะขาม หวานมือายุหลาชปี ทำให้มะขามหวานสูงไม่สะดวกทั้งการดูแลและการเก็บเกี่ยวผลผลิต ซึ่งจาก การประชุมกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านตะเบาะ พบว่าเกษตรกรต้องการให้หาวิธีการควบคุมความสูง และทรงพุ่มให้สามารถดูแลจัดการ ได้ง่ายและใช้ตันทุนต่ำ แต่พบปัญหาเกษตรกรไม่กล้ตัด ต้นมะขามเพร าะกลัวไม่ได้ผลผลิต เกษตรกรขาควิธีการตัดและขนาดความสูงของการตัดที่ เหมาะสมและเกษตรกรเกรงว่าตัดต้นมะขามแล้วมะขามหวานจะตาย ซึ่งรูปแบบการตัดแต่งกึ่งของ เกษตรกรส่วนใหญ่จะใช้วิธีการตัดทำสาวเล็กคือการตัดมะขามให้เหลือเพียงส่วนตอโดยไม่ได้ ผลผลิต ส่วนสาวใหญ่คือการตัดส่วนขอดและกึ่งข้างบางส่วนออกแต่คงเหลือบางกิ่งไว้เพื่อให้ได้ ผลผลิต ซึ่งวิธีการทำสาวใหญ่ถํตันยังคงสูงเช่นเดิม การทคลองผลของการตัดแต่งควบคุมความสูงและทรงทุ่มมะขามหวานพันธุ์สีทองจาก ระดับความสูงที่ตัดจากพื้นดิน 120, 170 และ 220 เซ็นติเมตร ตามลำดับ พบว่าการตัดแต่งกึ่งที่มี ต่อจำนวนกึ่งตอ เท่ากับ 3.50, 4.00 และ 3.00 ดันตอ และจำนวนยอดอ่อนที่แตกใหม่ของมะขาม หวานพันธุ์สีทอง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 61.50, 5800 และ 63.75 ยอค ดามลำดับ แต่ไม่มีความ แตกต่างกันทางสถิติ ส่วนมะขามหวานพันธุ์ศรีชมภู มีค่าเฉลี่ยต้นตอเท่ากับ 3.50, 4.00 และ 3.00 ต้นตอ ตามลำดับ และพบว่าจำนวนขอดอ่อนที่แตกใหม่ มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 52.00, 92.50 และ 104.50 ยอด ตามลำดับ แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05)

คำสำคัญ