มรดกร่วมทางภาษาในพิธีกรรมการรักษาที่ส่งอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของชาวเขมรถิ่นไทยและชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชา

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง มรดกร่วมทางภาษาในพิธีกรรมการรักษาที่ส่งอิทธิพลต่อวิถีชีวิต ของชาวเขมรถิ่นไทยและชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชา มีวัตถุประสงค์ 1 เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของมรดกร่วมทางภาษาในพิธีกรรมการรักษาที่มีต่อวิถีชีวิตของชาวเขมรถิ่นไทยและชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชา และ 2) เพื่อสังเคราะห์และรวบรวมมรดกร่วมทางภาษาในพิธีกรรมการรักษาของชาวเขมรถิ่นไทย และชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชาในรูปแบบสารานุกรม โดยการวิจัยเชิงคุณภาพใช้เทคนิคการวิจัยแนวชาติพันธุ์วรรณนา (Ethnographic Research) และการสนทนากลุ่ม (Focus Group) นำเสนอผลการวิจัยโดยการเขียนแบบพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive Analysis) ผลการวิจัย พบว่า พิธีกรรมเมม็วดของชาวไทยเขมร และพิธีกรรมอารักษ์ของชาวเขมร ในราชอาณาจักรกัมพูชา มีทั้งจัดทำขึ้นเพื่อการรักษาการเจ็บป่วยและเพื่อไหว้ครูประจำปี โดยทั้งสองพิธีมีอัตลักษณ์ร่วมคือ นิยมจัดขึ้นในเดือน 3 หรือเดือน 5 มีแม่ครู หรือพ่อครู (รูป) เป็นตัวกลางเชื่อมพลังอำนาจของสิ่งศักดิ์สิทธิ์กับคนประกอบพิธี โดยการเชิญผีมารับเครื่องเซ่นสังเวยและมาฟ้อนรำ ให้สนุกสนานจนพอใจและทำการส่งพลังอำนาจรักษาโรคโดยบอกแนวปฏิบัติตนของผู้ป่วยและผู้ที่เกี่ยวข้อง ในพิธีกรรมเมม็วดและพิธีกรรมอารักษ์มีการจัดองค์ประกอบต่าง ๆ ในปะรำพิธี คือ ขึงผ้าปาดานสีขาวใต้หลังคาปะรำเมม็วดและผ้าสีแดงขึงใต้หลังคาปะรำอารักษ์ มีฟูกที่ปูทับด้วยผ้าขาวไว้สำหรับนั่งของครูเมม็วดและมีอาสนะสำหรับครูอารักษ์ จัดเครื่องเซ่นไว้ในภาชนะเรียกว่าปะต็วลและจรอมที่ผูกติดกับเสากลางปะรำพิธีในพิธีกรรมเมม็วดและพิธีกรรมอารักษ์ตามลำดับ จัดเครื่องบูชาครูและขันเข้าทรงเมม็วดโตกสำหรับเข้าทรงอารักษ์ จัดเครื่องแต่งกายและเครื่องหอมสำหรับผี จัดเตรียมอาวุธประเภทดาบ และปืนสำหรับครูเพื่อกำจัดสิ่งชั่วร้าย จัดเครื่องเซ่นบูชาครูดนตรี มีการขับร้องเพลงประกอบพิธีกรรมโดยเริ่มจากเพลงครู เพลงเบ็ดเตล็ดและเพลงลา ในพิธีกรรมเมม็วดและพิธีกรรมอารักษ์ มีภาษาเฉพาะเพื่อใช้ในการสื่อสารระหว่างคนกับผีโดยผ่านสนม เนื้อหาในบทเพลง และบทสวดสะท้อนโลกทัศน์ที่มีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตของชาวเขมรถิ่นไทยและชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชา เอกลักษณ์เฉพาะในพิธีกรรมอารักษ์ คือลำดับการประกอบพิธีกรรมที่เริ่มต้นด้วยพิธีส่วนรวมในระดับชุมชน ได้แก่ การแซนเนียะตาทะเวีย การแซนเนียะตามะจ๊ะซร็อก แล้วจึงจัดพิธีกรรมอารักษ์ในระดับสายตระกูล ภาษาในพิธีกรรมการรักษาของชาวเขมรถิ่นไทยและชาวเขมรในราชอาณาจักรกัมพูชา ในรูปแบบสารานุกรมพบว่า เป็นองค์ความรู้ทางวัฒนธรรมที่สะท้อนให้เห็นอัตลักษณ์ร่วมและเอกลักษณ์เฉพาะในพิธีกรรมด้านวัฒนธรรมและความเชื่อ การดูแลสุขภาพแบบพื้นบ้าน วิถีชีวิตความเป็นอยู่ ดนตรีและเพลงในพิธีกรรม และภาษาที่ใช่ในพิธีกรรมของของชาวเขมรอย่างเด่นชัดเกิดประโยชน์ต่อการจัดทำยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนากลุ่มดังกล่าวและการพัฒนาภูมิภาคได้โดยจัดทำสื่อองค์ความรู้ด้วยสารานุกรม

คำสำคัญ