การเก็บรักษาพืชสกุลหงส์เหินในสภาพปลอดเชื้อโดยเทคนิคเมล็ดเทียมและการชะลอการเจริญเติบโต

บทคัดย่อ

ศึกษาวิธีการเก็บรักษาพันธุกรรมพืชสกุลหงส์เหินในสภาพปลอดเชื้อโดยใช้เทคนิคเมล็ดเทียมและการปรับสภาพการเพาะเลี้ยงเพื่อชะลอการเจริญเติบโตของหงส์เหินในระหว่างการเก็บรักษาในสภาพปลอดเชื้อ เก็บรวบรวมตัวอย่างต้นหงส์เหิน จากสวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ องค์การสวนพฤกษศาสตร์ เชียงใหม่ และจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ จำนวน 10 ตัวอย่าง พบว่ามีเพียง 4 ตัวอย่างที่สามารถเจริญเติบโตได้ในสภาพภูมิอากาศของกรุงเทพมหานคร นำพืชตัวอย่างมาฟอกฆ่าเชื้อและเลี้ยงในสภาพปลอดเชื้อด้วยอาหารกึ่งแข็งสูตร MS และทดสอบกับอาหารชะลอการเจริญเติบโตจำนวน 8 สูตร พบว่าตัวอย่างทั้ง 4 ชนิด มีเปอร์เซ็นต์การรอดชีวิตสูงที่สุดและเพิ่มจำนวนยอดได้มากที่สุด เมื่อเลี้ยงบนอาหารกึ่งแข็งสูตร MS ที่มีน้ำตาล 20 กรัมต่อลิตร จากนั้นชักนำยอดขนาดเล็กโดยใช้อาหารสังเคราะห์สูตร MS ที่มี BA ปริมาณ 1 มิลลิกรัมต่อลิตร เพื่อใช้ในการทำเมล็ดเทียมโดยแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มเมล็ดเทียมที่ไม่ระเหยน้ำและกลุ่มเมล็ดเทียมที่ระเหยน้ำ บรรจุเมล็ดเทียมในหลอดไมโครทิวป์พลาสติก เก็บรักษาที่อุณหภูมิ -20, 4 และ 25 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 0, 3 และ 6 เดือน พบว่าหลังจากเก็บรักษาเป็นเวลา 3 เดือน เมล็ดเทียมที่ผ่านการเก็บรักษามีเปอร์เซ็นต์การงอกลดลง โดยเมล็ดเทียมที่เก็บรักษาที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส มีเปอร์เซ็นต์การงอกสูงที่สุดอยู่ในช่วง 58-69 เปอร์เซ็นต์ หลังจากเก็บรักษาเมล็ดเทียมเป็นเวลา 6 เดือน เมล็ดเทียมมีเปอร์เซ็นต์การงอกลดลงอยู่ในช่วง 0-8 เปอร์เซ็นต์ โดยเมล็ดเทียมที่เก็บรักษาที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส มีเปอร์เซ็นต์การงอกสูงที่สุดอยู่ในช่วง 5-8 เปอร์เซ็นต์ จำนวนยอดเฉลี่ยที่เกิดใหม่ของเมล็ดเทียมที่ผ่านการเก็บรักษาทุกกรรมวิธีมีจำนวนใกล้เคียงกันกับชุดควบคุม ผลการตรวจสอบลายพิมพ์ดีเอ็นเอของตัวอย่างหงส์เหินทั้ง 4 ชนิดด้วย ISSR พบว่าต้นหงส์เหินที่เจริญเติบโตจากเมล็ดเทียมที่ผ่านการเก็บรักษาด้วยทุกกรรมวิธี ไม่มีความแตกต่างทางพันธุกรรมกับต้นหงส์เหินที่เจริญจากเมล็ดเทียมในชุดควบคุม

คำสำคัญ