การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยชุมชนมีส่วนร่วม : กรณีศึกษาป่าชุมชนบ้านศรีสรรเพชญ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบทชุมชนและรูปแบบการจัดการป่าชุมชนบ้านศรีสรรเพชญ์ อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ข้อมูลถูกเก็บรวบรวมจากการสัมภาษณ์ การวิเคราะห์สภาพปัญหาที่เป็นจุดเริ่มต้นของการอนุรักษ์ การร่วมมือของชุมชน การสนับสนุนทั้งภาครัฐเอกชน และการใช้ประโยชน์จากบำชุมชนบ้านศรีสรรเพชญ์ ผลการวิจัยพบว่าชุมชนบ้านศรีสรรเพชญ์เป็นชุมชนโบราณตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์-ทวารวดี อายุประมาณ 1,500-2,500 ปี ปัจจุบันประชากรส่วนใหญ่มีอาชีพหลักทำการเกษตรกร ชุมชนบ้านศรีสรรเพชญ์และชุมชนใกล้เคียงได้พึ่งพิงป่าทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยส่วนใหญ่จะเป็นในด้านอาหารตามฤดูกาลที่เป็นพืชผัก เห็ดชนิดต่ง ๆ และการเก็บหาสมุนไพรตามภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษเพื่อรักษาโรคและบำรุงร่างกาย จากการวิเคราะห์ความสำเร็จในการจัดการป่าอย่างยั่งยืนของชุมชนพบว่าในอดีตประสบปัญหาการลักลอบขุดทุบหินสวยงาม การขุดปรงแก้วสีเงินและจันทน์ผาอายุหลายร้อยปีออกขาย จึงนำไปสู่การจัดตั้งชมรมอนุรักษ์ "สวนหินพุหางนาค" ที่ช่วยสร้างความตระหนักให้ชุมชนรู้สึกถึงการเป็นเจ้าของทรัพยากร รวมถึงการออกกฎระเบียบที่ช่วยให้ชุมชนอยู่ร่วมกับป่าอย่างกลมกลืนและยั่งยืน การเปิดพื้นที่เพื่อการเรียนรู้ทำให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลร่วมกับชุมชนด้วยการทำงานแบบบูรณาการ ส่งผลให้การบริหารจัดการป่ามีประสิทธิภาพจน์ได้รับรางวัลปำาชุมชนตัวอย่างระดับประเทศ

คำสำคัญ