คุณภาพคลังวัคซีนระดับอำเภอสำหรับงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ในเขตพื้นที่เครือข่ายบริการที่ 9
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาคุณภาพคลังวัคชีนระดับอำเภอสำหรับงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ในเขต พื้นที่เครือข่ายบริการที่ 9 เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ ประเมินสภาพการบริหารจัดการวัคซีนและระบบลูกโซ่ความเย็นของหน่วยบริการระดับอำเภอ ตามมาตรฐานกรมควบคุมโรค ศึกษาอุณหภูมิระบบลูกโซ่ความเย็นของคลังวัคชีนระดับอำเภอ ศึกษาระดับความพึงพอใจของหน่วยบริการที่ได้รับสนับสนุนวัคซีนจากคลังวัคซีน และศึกษาความ พร้อมของคลังวัคชีนระดับอำเภอสำหรับรองรับการสนับสนุนวัคชีนกรณีฉุกเฉินหรือกรณีที่ต้องมี การใช้วัคซีนปริมาณมาก ระยะเวลาดำเนินการวิจัยเดือนธันวาคม พ.ศ.2558 ถึงสิงหาคม พ.ศ. 2559 ประชากรและกลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยคลังวัคชีนระดับอำเภอทั้งหมดในเขตสุขภาพที่ 9 จำนวน 88 แห่ง และเจ้าหน้าที่ของหน่วยบริการสาธารณสุขระดับตำบลที่ได้รับมอบหมายให้ เป็นผู้รับผิดชอบในการเบิกจ่ายวัคชีนจากคลังวัดชีนระดับอำเภอ หน่วยบริการละ 1 คน จำนวน ทั้งหมด 952 คน เครื่องมือที่ใช้ใช้ในการศึกษาประกอบด้วย แบบประเมินมาตรฐานการบริหาร จัดการวัคชีน และระบบลูกโซ่ความเย็นในระดับคลังอำเภอ (รพศ. /รพท. และ รพช.) ของกรม ควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข แบบบันทึกข้อมูลที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น และอุปกรณ์บันทึกอุณหภูมิ อิเล็กหรอนิกส์ Data logger การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาการบริหารจัดการวัคซีนและระบบลูกโซ่ความเย็นในระดับคลังวัคซีนอําเภอ ตามมาตรฐานงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค จำนวน 68 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 77.27 ของคลังวัคชีน อำเภอในเขตสุขภาพที่ 9 พบว่าผ่านเกณฑ์มาตรฐาน จำนวน 59 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 86.76 การ ดำเนินงานที่ยังไม่ได้ตามมาตรฐานส่วนใหญ่ ได้แก่ ไม่มีการซ้อมแผนฉุกเฉินในระบบลูกโซ่ความ เย็นอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง การคำนวณจำนวนที่ขอเบิกและอัตราสูญเสียไม่ถูกต้อง มีปริมาณ วัคชีนในตู้เย็นคงเหลือเกิน 2 เดือน หลังวันให้บริการ การคำนวณความสออดล้องของปริมาณ การเบิกและการใช้วัคซีนไม่ถูกต้อง และเทอร์โมมิเตอร์ไม่ได้รับการสอบเทียบปีละ 1 ครั้ง คิดเป็น ร้อยละ 85.29, 82.35, 79.41, 67.65 และ 44.11 ตามลำดับ ผลการศึกษาอุณหภูมิระบบ ลูกโซ่ความเย็นของคลังวัคซึนระดับอำเภอส่วนใหญ่ตู้เย็นเก็บวัคซีนมีอุณหภูมิอยู่ในช่วงที่กำหนด คือ +2.0 ถึง +8.0 องศาเซลเขียส ร้อยละ 70.59 แต่ยังพบบางแห่งมีอุณหภูมิสูงหรือต่ำกว่า ในช่วงที่กำหนดในบางครั้ง โดยอุณหภูมิต่ำสุดที่พบคือ 0 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิสูงสุดที่พบ คือ +12 องศาเซลเซียส ผลการศึกษาปริมาณวัคชีนคงคลังสำหรับงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค พบว่าส่วนใหญ่ มีปริมาณวัคชีนคงคลังสำรองเพียงพอสม่ำเสมอมากกว่าร้อยละ 60 ทุกรายการ ยกเว้นวัคชีนโปลิโอชนิดฉีด (IPV) ที่คลังวัคชีนทุกแห่งมีปริมาณวัคซีนคงคลังสำรองไม่เพียงพอเลย ผลการประเมินความพึงพอใจของหน่วยบริการสาธารณสุขหรือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล(รพ.สต.) ที่ได้รับสนับสนุนวัคชีนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคจากคลังวัคชีนระดับอำเภอหรือคลัง วัคชีนโรงพยาบาลจากหน่วยบริการทั้งหมด 952 แห่ง มีผู้ตอบแบบสอบถามความพึงพอใจ จำนวน 324 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 34.03 ส่วนใหญ่มีความพึงพอใจโดยรวมต่อระบบการสนับสนุน วัคซีนของคลังวัคชีนอำเภออยู่ในระดับมาก ร้อยละ 61.1 ( =4.16, SD. 0.612) ผลการ ประเมินความพร้อมของคลังวัคชีนระดับอำเภอ สำหรับรองรับการสนับสนุนวัคชีนกรณีฉุกเฉิน หรือกรณีที่ต้องมีการใช้วัคซีนปริมาณมาก โดยแยกในแต่ละด้าน พบว่าในภาพรวมคลังวัคชีน ระดับอำเภอ มีความพร้อมด้านบุคลากร ร้อยละ 25.52 อยู่ในระดับมาก ( =4.13, S.D. 0.476) ความพร้อมของวัสดุอุปกรณ์สำหรับรองรับการสนับสนุนวัคชีนกรณีฉุกเฉิน ร้อยละ 34.50 อยู่ใน ระดับปานกลาง ( =2.87, S.D. 0.742) ความพร้อมของของระบบการเบิกจ่ายและสนับสนุน วัคซีน ร้อยละ 42.35 อยู่ในระดับปานกลาง ( =3.39,5.D.D. 0.589) ความพร้อมของระบบการ จัดการด้านวัคซึนและการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค ร้อยละ 13.50 อยู่ในระดับน้อย ( =2.53, 5.D. 0.639) ข้อเสนอแนะ จากการศึกษายังพบการดำเนินงานของคลังวัคชีนอำเภอบางประเด็นที่ ไม่ได้ตามมาตรฐานซึ่งควรจะต้องได้รับการพัฒนาทั้งในส่วนของคลังวัคซีนและหน่วยบริการลูก ข่ายที่ได้รับสนับสนุนวัคซีน และจากผลการประเมินความพึงพอใจของหน่วยบริการสาธารณสุข หรือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ที่ได้รับสนับสนุนวัคซีนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกัน โรคจากคลังวัคชีนระดับอำเภอหรือคลังวัดชีนโรงพยาบาล พบว่า รพ.สต. ที่ได้รับสนับสนุนวัคซีน แบบ Delivery มีความพึงพอใจมากว่าการมารับวัคซีนเอง ดังนั้นคลังวัคชีนที่มีความพร้อมจึง ควรพัฒนาใช้ระบบสนับสนุนวัคซีนแบบ Delivery และจากผลการประเมินความพร้อมของคลัง วัคชีนระดับอำเภอ สำหรับรองรับการสนับสนุนวัคชีนกรณีฉุกเฉินหรือกรณีที่ต้องมีการใช้วัคชีน ปริมาณมาก พบว่ายังมีความพร้อมในระดับน้อยถึงระดับปานกลางในทุกๆ ด้าน ดังนั้นควรพัฒนา คลังวัคชีนอำเภอบางแห่งเพื่อให้มีความพร้อมสำหรับรองรับการสนับสนุนวัคชีนกรณีฉุกเฉินหรือ กรณีที่ต้องมีการใช้วัคซีนปริมาณมาก และสนับสนุนคลังวัคชีนที่ยังไม่มีความพร้อมได้ในกรณีเกิด เหตุฉุกเฉินในอนาคต