โครงการวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

รายงานการสํารวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2550 ของสํานักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า ประชากรสูงอายุของประเทศไทยมีถึงประมาณ 7 ล้านคน คิดเป็นเกือบร้อยละ 11 ของประชากรทั้งประเทศที่มีอยู่ประมาณ 65.6 ล้านคน 1 ข้อมูลดังกล่าวแสดงให้เห็นชัดว่าสังคมไทยได้เริ่มเข้าสู่สังคมสูงวัย คาดกันว่าภายใน 15-20 ปีข้างหน้า จํานวนประชากรผู้สูงอายุไทยจะเพิ่มกว่าเท่าตัวของจํานวนประชากรสูงอายุในปัจจุบัน และสัดส่วนของประชากรสูงอายุในประเทศจะเพิ่มเกือบ 1 ใน 4 ของประชากรทั้งหมด และในช่วงเดียวกันนั้นคาดว่า จํานวนประชากรสูงอายุจะเริ่มมีมากกว่าจํานวนประชากรในวัยเด็ก 2 สุขภาพเป็นตัวชี้วัดที่สําคัญของการอยู่ดีมีสุขของประชากรสูงอายุ ผู้สูงอายุจะมีชีวิตที่มีคุณภาพ นอกจากจะไม่มีปัญหาทางการเงินแล้ว ต้องมีทั้งสุขภาพกาย และใจที่ดี สําหรับสถานการณ์ในประเทศ ไทยนั้น การศึกษาวิจัยที่ผ่านมาต่างชี้ให้เห็นว่า การที่ประชากรมีอายุยืนยาวขึ้น ไม่ได้หมายความว่าภาวะสุขภาพจะดีขึ้น ในด้านสุขภาพกายประชากรสูงอายุต้องเผชิญกับปัญหาการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรังเพิ่มขึ้น และกลับต้องอยู่ในภาวะทุพพลภาพ ช่วยตัวเองไม่ได้ ต้องพึ่งพาผู้อื่นในการดําเนินชีวิตประจําวัน รายงานโครงการสํารวจและศึกษาภาวะสุขภาพของผู้สูงอายุ 4 ภาคของไทยปี พ.ศ. 2549 แสดงให้เห็นว่าโรคเรื้อรังหรือกลุ่มอาการที่เป็นปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุที่สําคัญ ได้แก่ กลุ่มโรคข้อ และกระดูก กลุ่มโรคหลอดเลือดหัวใจ กลุ่มโรคหลอดเลือดสมอง กลุ่มโรคทางเดินหายใจ 3 นอกจากกลุ่มโรคเรื้อรังข้างต้นแล่ว ยังพบว่าโรคที่ สามารถป้องกันได้ด้วยวัคซีน เช่น ไข่วัดใหญ่ โรคงูสวัด นั้นพบได้บ่อยในผู้สูงอายุ ซึ่งอาการ และผลกระทบค่อนข้างรุนแรงจนอาจถึงขั้นเสียชีวิต การป้องกันโรคโดยการฉีดวัคซีนเป็นการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันช่วยยับยั้งการแพร่กระจายโรค ป้องกันความเจ็บป่วยและการเสียชีวิตได้ในทุกกลุ่มอายุรวมถึงกลุ่มผู้สูงอายุด้วย ไข้หวัดใหญ่ เป็นหนึ่งในโรคที่สามารถป้องกันได้โดยวัคซีน และเป็นสาเหตุสําคัญของการเกิดโรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจที่พบบ่อย ส่งผลให้เกิดการเจ็บป่วยและเสียชีวิตในกลุ่มประชากรทุกกลุ่มโดยเฉพาะในกลุ่มประชากรสูงอายุที่มีอายุ 65 ปีขึ้นไป ซึ่งมีอัตราเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงกว่ากลุ่มอายุอื่น นอกจากนั้นยังส่งผลทําให้โรคเรื้อรังที่เป็นอยู่มีอาการแย่ลง เช่น โรคหลอดลมปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหัวใจ และหลอดเลือด เป็นต้น 4,5 ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพ และคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย ก่อให้เกิดความสูญเสียทางด้านเศรษฐกิจ จึงนับได้ว่าเป็นปัญหาสําคัญในหลายประเทศทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทยศูนย์ทดสอบวัคซีน คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล มีศักยภาพในการศึกษาวิจัยทางคลินิกเป็นไปตามมาตรฐานสากล และเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ โดยเฉพาะการ ศึกษาวิจัย และพัฒนาวัคซีนเอดส์ทางคลินิก ระยะที่ 1 ถึง ระยะที่ 3 ตั้งแต่วัคซีนเอดส์ทดลองรุ่นที่ 1 (AIDSVAX) และนําไปสู่การวิจัยและพัฒนาวัคซีนเอดส์ทดลองรุ่นที่ 2 (วัคซีน ALVAC,AIDSVAX ปูพื้นกระตุ้น) ศูนย์ทดสอบวัคซีนมีบุคลากรที่เชี่ยวชาญด้านการทดสอบทางคลินิกตั้งแต่ระยะที่ 1, 2 และ 3 โดยเป็นแห่งเดียวในโลกที่มีประสบการณ์ และสามารถทําการทดสอบวัคซีนเอดส์ระยะที่ 3 ถึง 2 โครงการ จนมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ในระดับระดับชาติ และนานาชาติ นอกจากนี้ศูนย์ทดสอบวัคซีน ยังทําการศึกษาวิจัยทางคลินิกของวัคซีนอีกหลายชนิดที่เป็นปัญหาสาธารณสุข อันได้แก่ วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก, วัคซีนป้องกันไข้หวัด และวัคซีนป้องกันไข้เลือดออก เป็นต้น ทั้งนี้ศูนย์ทดสอบวัคซีนได้ตระหนักถึงความสําคัญของการให้วัคซีนเพื่อป้องกันโรคในผู้สูงอายุ ถึงแม้ว่าการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในผู้สูงอายุอาจไม่ดีเท่ากับวัยหนุ่มสาว แต่วัคซีนก็สามารถช่วยลดอัตราการเกิดโรครวมถึงความรุนแรงของโรคได้อีกด้วย ดังนั้นเพื่อให้บรรลุเป้าหมายในการพัฒนาการบริหารวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ในกลุ่มผู้สูงอายุ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความปลอดภัยและภูมิคุ้มกันของวัคซีนในขนาด 7.5, 15 ไมโครกรัม โดยฉีดเข่าชั้นผิวหนังเปรียบเทียบกับวัคซีนขนาดมาตรฐาน ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ รวมทั้งเพื่อศึกษาความรู้ ทัศนคติ การปฏิบัติตนและการยอมรับวัคซีน ของกลุ่มผู้สูงอายุ

คำสำคัญ