การประเมินศักยภาพการเก็บรักษาของเมล็ดพันธุ์ข้าวไทยโดยวิธีการเร่งอายุ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ศึกษาศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดพันธุ์โดยวิธีการเร่งอายุของข้าวไทย 14 พันธุ์ ได้แก่ ขาวดอกมะลิ 105 ปทุมธานี 1 ชัยนาท 1 กข 14 สันป่าตอง 1 ไรซ์เบอร์รี่ ก่ำดอยสะเก็ด เจ้าหอมนิล กข 6 กข 10 เหนียวลืมผัว สังข์หยดพัทลุง ข้าวสายพันธุ์กลาย HyKOS21 และข้าวดอย เปรียบเทียบกับข้าวจีน 3 สายพันธุ์ ได้แก่ ChongTui, Wangjian 2090 และ 9311 ที่อุณหภูมิ 43+2 องศาเซลเซียส ความชื้นสัมพัทธ์ 95% ภายหลังการเก็บรักษาในสภาวะเร่งอายุเป็นเวลา 0, 3, 6, 9, 12, 15 วัน ทำการทดสอบความสามารถในการงอก ค่าการนำไฟฟ้าที่รั่วไหลออกจากเมล็ดข้าว ปริมาณการเกิดปฏิกิริยา lipid peroxidation และตรวจสอบการแสดงออกของยีนที่เข้ารหัสให้เอนไซม์ lipoxygenase ชนิดต่างๆ ในข้าวแต่ละพันธุ์ ผลการวิจัยพบว่า ในระหว่างการเก็บรักษา ข้าวแต่ละชนิดมีค่าร้อยละของการงอกที่ลดลงเรื่อยๆ จนถึงวันที่ 15 เรียงลำดับข้าวที่มีร้อยละของการงอกจากมากไปน้อยได้ดังต่อไปนี้ ข้าวสายพันธุ์กลาย HyKOS21 (62.00) > สังข์หยดพัทลุง (58.67) > ขาวดอกมะลิ 105 (52.00) > เจ้าหอมนิล (48.67) > ปทุมธานี 1 (40.67) > ชัยนาท 1 (34.67) > สันป่าตอง 1 (35.33) > กข 6 (28.00) > ก่ำดอยสะเก็ด (23.33) > ไรซ์เบอร์รี (19.33) > กข 10 (18.00) > Wangjian 2090 (10.00) > เหนียวลืมผัว (8.67) > ข้าวดอย (0.67) ส่วนพันธุ์ กข 14 ChongTui และ 9311 มีค่าการงอกเท่ากับศูนย์ ดังนั้นข้าวที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดสูงที่สุดในงานวิจัยนี้ คือ ข้าวสายพันธุ์กลาย HyKOS21 รองลงมาคือ สังข์หยดพัทลุง และขาวดอกมะลิ 105 และข้าวไทยที่นำมาทดสอบที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาต่ำที่สุดได้แก่ เหนียวลืมผัว ข้าวดอย และ กข 14 ผลการวัดค่าการนำไฟฟ้าของสารที่รั่วไหลออกจากเมล็ดข้าว พบว่ามีแนวโน้มค่าการนำไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ตามระยะเวลาในการเก็บรักษา โดยข้าวที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดต่ำ (ChongTui เหนียวลืมผัว และข้าวดอย) จะมีค่าการนำไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นสูงที่สุดเร็วกว่าข้าวพันธุ์อื่นๆ ส่วนผลการวิเคราะห์ปริมาณการเกิดปฏิกิริยา lipid peroxidation ในเมล็ดข้าว พบว่าข้าวที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดสูง คือ ขาวดอกมะลิ 105 และข้าวสายพันธุ์กลาย HyKOS21 นั้นเป็นข้าวที่มีค่าเฉลี่ยปริมาณ malondialdehyde (MDA) น้อยที่สุด และข้าวที่มีค่าเฉลี่ยปริมาณ malondialdehyde (MDA) ในระดับที่สูงมาก ได้แก่ ข้าวไรซ์เบอร์รี่และเหนียวลืมผัว นั้นก็เป็นข้าวที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดที่ต่ำมาก และผลการตรวจสอบแสดงออกของยีนที่เข้ารหัสให้เอนไซม์ lipoxygenase ในเมล็ดข้าวโดยเทคนิค RT-PCR พบว่าข้าวที่มีศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ดสูง คือ ขาวดอกมะลิ 105 และข้าวสายพันธุ์กลาย HyKOS21 นั้นมีการแสดงออกของยีน LOX-3 แต่ไม่มีการแสดงออกของยีน LOX-1 แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของการปรากฏของ lipoxygenase ชนิด LOX-3 และการขาดหายไปของชนิด LOX-1 ที่มีต่อศักยภาพในการเก็บรักษาของเมล็ด คำสำคัญ: ข้าวไทย, ศักยภาพการเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์, วิธีการเร่งอายุ, lipoxygenase