โขน

บทคัดย่อ

รายงานวิจัย โชน ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อปกป้องคุ้มครองมรดกภูณีปัญญาทางวัฒนางวัฒนธรรม โดยรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลศิลปะการแสดง "โขน" ซึ่งชุมชนมีส่วนร่วม อันเป็นการกระตุ้นจิตสำนึก ให้เกิดการสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมให้เป็นวัฒนธรรมที่มีชีวิต เพื่อเป็นการอนุรักษ์ สืบสาน ศิลปะการแสดงโขน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จัดทำคลังข้อมูลมรดกภูมิปัญญาในขอบเขต ประเทศไทย และเพื่อนำไปสู่การเสนอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติและ นำเสนอยู่เนสโกให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธธรรมของมนุษยชาติเมื่อประเทศไทยเข้าเป็นภาคี Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage ในอนาคต วิธี การดำเนินการวิจัย ศึกษาจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และลงภาคสนามประสานขอความ ร่วมมือ หน่วยราชการ และเอกชน สถาบันการศึกษา สัมภาษณ์บุคคลที่เกี่ยวข้อง ศึกษาสังเกตรูปแบบ การแสดงโขนที่พบในปัจจุบัน พบว่า โขนมีการอนุรักษ์ การสืบทอด และพัฒนาการสืบเนื่องมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา กรุงธนบุรี จนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ โดยสถาบันพระมหากษัตริย์ โขน เป็นเครื่องราชูปโภคของ พระมหากษัตริย์เป็นเบื้องต้น ต่อมาจึงมีทั้ง โขนหลวง โขนเจ้าขุนมูลนาย โขนของเอกชน มีระบบบ หน่วยงานรับผิดชอบเรื่องโขนมาจนถึงปัจจุบัน คือ กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม มีระบบการจัด การศึกษานาฏศิลป์ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๘ เป็นต้นมา ปัจจุบันมีวิทยาลัยนาฏศิลปถึง ๑๒ แห่ง ในความ ควบคุมดูแลของสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กระทรวงวัฒนธรรม ให้การศึกษาสืบทอดในเรื่องของ นาฏศิลป์ ดนตรีคีตศิลป์ ตั้งแต่ระดับพื้นฐานจนถึงระดับอุดมศึกษา ระดับปริญญาตรีและปริญญาโท การมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์สืบสานศิลปะของการแสดงโขนที่พบในปัจจุบัน ได้แก่ โขนของ สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ โขนพระราชทานของพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ โขนของมูลนิธิต่างๆ โขนของสถาบันการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย โรงเรียน และยังมีโขนของเอกชน และบุคคลที่สนใจในการแสดงโชน ศิลปะของการแสดงโชนถือเป็นมรดกภูมิปัญญาในวิถีชีวิตของ สังคมไทย โขนเป็นที่รวมของศาสตร์และศิลป์หลายแขนง มีแบบแผนการแสดงเฉพาะตัว เป็นนาฏศิลป์ชั้นสูง เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นไทย ถือว่าเป็นสมบัติส่วนรวมอันมีค่ายิ่งของ ประชาชนชาติไทย จึงเห็นสมควรเสนอให้โขนเป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติและขอนำเสนอยู่เนสโกให้ เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติต่อไป

คำสำคัญ