ละครลิง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งสำรวจและรวบรามองค์ความรู้ละครรทั้งหมดในประเทศไทย ตอดลอดจบรวม บันทึกองค์ความรู้ วิเคราะห์การสืบทอดและบทบาทของการแสดงละครลิง คณะศิษย์พระกาฬ ซึ่งเป็น คณะละครลิงเพียงคณะเดียวที่ยังคงจัดแสดงอยู่ในปัจจุบัน เพื่อให้คณะศิษย์พระกาฬ เกิดความภาคภูมิใจ และเกิดจิตสำนึกในการปกป้องคุ้มครององค์ความรู้ "ละครลิง" ของตน ในฐานะมรดกภูปัญญาทาง วัฒนธรรมของชาติ ผ่านการค้นคว้าเอกสาร บันทึกการแสดง การลงพื้นที่สัมภาษณ์ชุมชนการแสดงที่ จังหวัดนครสวรรค์ ราชบุรี และกรุงเทพมหานคร งานวิจัยนี้ยังได้ดำเนินการผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน แบ่งเป็น ๑) การให้ความ ยินยอมจากคณะศิษย์พระกาฬในการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูล ด้วยวิธีการสัมภาษณ์และการลงพื้นที่ ภาคสนามเพื่อเก็บข้อมูลการแสดงจริง ๒) การบันทึกภาพเคลื่อนไหวการแสดงละครลิง คณะศิษย์พระกาฬ ๓) การจัดทำแบบสอบถามข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะให้ "ละครลิง" เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ของชาติ ๔) การจัดโครงการรับฟังข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะไห้ "ละครลิง" เป็นมรดกภูมิปัญญาทาง วัฒนธรรมของชาติ ที่สวนสัตว์พาต้า ปิ่นเกล้า กรุงเทพมหานคร ๕) การจัดโครงการสัมมนาวิชาการ "ละครลิง": มหรสพพื้นบ้านกับการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม โดยความร่วมมือขอของ ภาควิชาวรรณคดี คณะกรรมการฝ้ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และกรม ส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม และ ๖) การจัดโครงการคืนความรู้สู่ชมชนการแสดง ที่สวนสัตว์ พาต้า ปิ่นเกล้า กรุงเทพมหานคร ผลการศึกษาพบว่า องค์ความรู้ละครลิงในประเทศไทยประกอบด้วยองค์ความรู้ของละครครศรลิง คณะวัฒนาวานร คณะลิงไทยมั่นคง คณะดำรงศิลปวานร และคณะศิษย์พระกาฬ ปัจจุบันเหลือ ละครลิงคณะศิษย์พระกาฬเพียงคณะเดียวที่ยังคงจัดแสดงอยู่ และมีการสืบทอดองค์ความรู้ให้แก่ สมาชิกในสายตระกูล โดยผู้ที่มีองค์ความรู้ละครลิงมากที่สุด คือนายปัญญา กันรอบรู้ และผู้สืบทอด องค์ความรู้ละครลัง ได้แก่ นายวัชระ กันรอบรู้ นางวัชรี กันรอบรู้ และนายประกิจ กับรอบรู้ สภาพปัจจุบันของการแสดงละครลิง คณะศิษย์พระกาฬได้รับความนิยมน้อยลงเมื่อเทียบกับ อดีต แต่ยังคงมีบทบาทในด้านการให้ความบันเทิงและด้านพิธีกรรมการแก้นที่ศาลพระกาฬ จังหวัด ลพบุรี ผลจากการวิเคราะห์แบบสอบถามการเสนอขึ้นทะเบียนละครลิงเป็นมรดกภูมิปัญญาทาง วัฒนธรรมของชาติ พบว่า ๑) องค์ความรู้ละครลิงมีความเสี่ยงที่จะสูญหายสูง ๒) การชมละครลิง เป็น การช่วยอนุรักษ์ศิลปะการแสดงพื้นบ้านให้คงอยู่ต่อไป ๓) คณะศิษย์พระกาฬมีบทบาทสำคัญต่อการ สืบทอดการแสดงละครลิงในปัจจุบัน ๔) ละครลิงควรได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทาง วัฒนธรรม อยู่ในระดับมากที่สุด นอกจากนั้นผลการวิจัยยังพบว่าปัจจัยที่ส่งผลคุกคามองค์ความรู้ ละครลิงในปัจจุบันมี ๓ ปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยด้านผู้ถ่ายทอด ด้านผู้สืบทอด และด้านสภาพการแสดง

คำสำคัญ