การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานแบบมีส่วนร่วมกับชุมชนโดยใช้พิพิธภัณฑ์และแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ เชิงสร้างสรรค์

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื ่อง การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวม กับชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค มีวัตถุประสงคการวิจัย คือ 1) เพื ่อวิเคราะหและสังเคราะหนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษา ขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรู เชิงสรางสรรค 2) เพื ่อพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชน โดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค 3) เพื ่อศึกษา ผลการใชนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑ และแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค และ 4) เพื ่อสังเคราะหและเสนอ รูปแบบการพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใช พิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค การวิจัยนี ้เปนการวิจัย และพัฒนา (Research and Development) กลุมตัวอยางที ่ใชในการวิจัยครั้งนี ้ ประกอบดวย 1) นักวิจัยทองถิ ่นซึ ่งเปนผูแทนจากคนใน 4 ชุมชน ไดแก (1) พิพิธภัณฑโรงเรียนวัดบางหลวง จังหวัด นครปฐม 2) แหลงเรียนรูวัดมหาธาตุวรวิหาร จังหวัดเพชรบุรี (3) แหลงเรียนรูปลองเหลี ่ยม จังหวัด สมุทรสาคร และ (4) แหลงเรียนรูชุมชนกะเหรี ่ยงบานบึงเหนือ จังหวัดราชบุรี และ 2) คณะครูและ ผูบริหารสถานศึกษาที ่เปนผูเขารวมกิจกรรมการเรียนรู 4 แหง เครื ่องมือที ่ใชในการวิจัยประกอบดวย แบบสํารวจขอมูลพื ้นฐานของชุมชน สภาพพิพิธภัณฑ/แหลงเรียนรูในทองถิ ่น แบบสัมภาษณ ประเด็น การสนทนากลุม แบบประเมินการใชนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวน รวมกับชุมชน สถิติที ่ใชในการวิเคราะหขอมูลเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะหเนื ้อหา (Content Analysis) ผลการวิจัยพบวา 1. ผลการวิเคราะหและสังเคราะหนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐาน แบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิง สรางสรรค พบวา พื ้นที ่การวิจัยทั้ง 4 แหง มีบริบทดานพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูที ่เหมาะสมแก การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู และพื ้นที ่การวิจัยทั้ง 4 แหง มีชุมชนและหนวยงานทั้งภาครัฐและ เอกชนใหความรวมมือในการดําเนินงานเปนอยางดีเรื ่อยมา 2. ผลการพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชน โดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค พบวา นวัตกรรม การเรียนรู ประกอบดวย หลักสูตรสถานศึกษาที ่บูรณาการพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูทองถิ ่น กิจกรรมบูรณาการ และกิจกรรมพัฒนาผูเรียน (กิจกรรมชุมชุม/ชมรม) 3. ผลการใชนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใช พิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค พบวา กลุมเปาหมายที ่ใช นวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐาน เกิดความตระหนักและจิตสํานึกในการใชพิพิธภัณฑ และแหลงเรียนรูในทองถิ ่นใหมีประโยชนอยางสูงสุด เกิดความรัก ชื ่นชม หวงแหนและอนุรักษ ศิลปวัฒนธรรมอันมีคาของทองถิ ่นและของประเทศชาติ ทุกฝายมีสวนรวมในการพัฒนานวัตกรรม การเรียนรูที ่สงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรคใหกับผูเรียน โดยมีสวนรวมในการวางแผน มีสวนรวมใน การดําเนินงาน และมีสวนรวมในการประเมินผล ผูเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานมีชิ ้นงาน ผลงาน ที ่สะทอนความคิดสรางสรรค และเกิดความภาคภูมิใจในชิ ้นงานของตนเอง มีความเขาใจใน กระบวนการเรียนรูที ่เชื ่อมโยงกับพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่น 4. รูปแบบการพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับ ชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูในทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค หลักการของ รูปแบบ คือ การพัฒนานวัตกรรมแบบมีสวนรวม วัตถุประสงคของรูปแบบ คือ เพื ่อพัฒนานวัตกรรม การเรียนรูระดับการศึกษาขั้นพื ้นฐานแบบมีสวนรวมกับชุมชนโดยใชพิพิธภัณฑและแหลงเรียนรูใน ทองถิ ่นเพื ่อสงเสริมการเรียนรูเชิงสรางสรรค ขั้นตอนรูปแบบ ประกอบดวย 1) การวิเคราะหบริบท ชุมชนและสภาพพิพิธภัณฑ/แหลงเรียนรู 2) การสรางความเขาใจรวมกับทีมวิจัย 3) รวมประสานกับ ทีมวิจัยและการสรางเครือขาย 4) รวมประชุมวางแผน 5) การออกแบบพัฒนานวัตกรรม 6) รวม แลกเปลี ่ยนเรียนรูกิจกรรมและวิเคราะห 7) รวมจัดกิจกรรม 8) นําเสนอผลการจัดกิจกรรม 9) รวม ประเมินผลใหขอมูลยอนกลับ และ 10) ขยายผลและสรางเครือขาย เงื ่อนไข/ปจจัย/ตัวบงชี ้สูความ ยั่งยืน 1) การนํารูปแบบไปใชควรคํานึงถึงองคความรูดานนวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษา ขั้นพื ้นฐานและพิพิธภัณฑ/แหลงเรียนรูของเครือขาย 2) การสนับสนุนของสถานศึกษา คณะกรรมการ สถานศึกษาขั้นพื ้นฐาน และชุมชนในทองถิ ่น 3) การพัฒนานวัตกรรมการเรียนรูระดับการศึกษาขั้น พื ้นฐานจะสําเร็จไดตองใหความสําคัญกับเครือขายและชุมชนในการดําเนินงาน

คำสำคัญ