ความชุกชุมและการแพร่กระจายของงูพิษในพื้นที่ชุมชนใกล้สถานีวิจัยสิ่งแวดล้อมสะแกราช

บทคัดย่อ

การถูกงูกัดเป็นปัญหาสำคัญที่ถูกละเลยในเขตชนบทของประเทศไทย การศึกษานิเวศวิทยาและพฤติกรรมของงูจะทำให้เราสามารถป้องกันการเกิดปัญหานี้ได้ โครงการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและศึกษานิเวศวิทยาเชิงพื้นที่ของงูพิษ ในพื้นที่เกษตรกรรมและเขตชุมชนในพื้นที่สงวนชีวมณฑลสะแกราช จังหวัดนครราชสีมา จากการทำโครงการเป็นเวลา 2 ปี 2558 ถึง 2560 นักวิจัยสำรวจพบงูพิษทั้งสิ้น 7 ชนิด จำนวน 100 ตัว ใน งูที่จับได้มากที่สุดคืองูเขียวหางไหม้ตาโต รองลงมาคือ งูเห่าพ่นพิษสยาม งูจงอาง งูเขียวหางไหม้ท้องเหลือง งูเห่าหม้อ งูสามเหลี่ยม และงูทับสมิงคลา ตามลำดับ จากการติดตามงูพิษ 6 ชนิด งูที่มีขนาดที่อยู่อาศัยเฉลี่ยใหญ่ที่สุดคืองูจงอางมีขนาด 524 เฮกแตร์ (n = 12) รองลงมาคือ งูสามเหลี่ยม 63 เฮกแตร์ (n = 4) งูเห่าพ่นพิษสยาม 22 เฮกแตร์ (n = 14) งูทับสมิงคลา 1.9 เฮกแตร์ (n = 1) งูเขียวหางไหม้ท้องเหลือง 0.21 เฮกแตร์ (n = 2) และงูเขียวหางไหม้ตาโต 0.16 เฮกแตร์ (n = 9) ตามลำดับ การเลือกที่อยู่อาศัยของงูแต่ละชนิดและแต่ละตัวมีความแตกต่างกัน ส่วนมากชอบอาศัยอยู่ในพื้นที่เกษตร สวนป่า และเขตชุมชน มีบางชนิดคืองูจงอางที่ชอบอาศัยอยู่ในป่าอนุรักษ์แต่ก็ออกมาหาอาหารในพื้นที่เกษตรและแหล่งชุมชนเช่นกัน ในระหว่างโครงการไม่พบผู้คนที่ถูกงูกัดแล้วถึงตาย แต่งูที่ทำการติดตาม 12 ตัว ตายจากการถูกฆ่าและจากกิจกรรมของมนุษย์ การให้ความรู้ความเข้าใจกับชุมชนและการช่วยจับงูออกจากอาคารบ้านเรือน สามารถช่วยชีวิตงูไว้ได้มาก

คำสำคัญ