การอยู่รอดของเสือปลาในพื้นที่ชุ่มน้ำสามร้อยยอดและพื้นที่ป่าพรุอื่นๆในภาคใต้ของไทย ที่มีการใช้ประโยชน์พื้นที่อย่างเข้มข้นจากกิจกรรมมนุษย์

บทคัดย่อ

ประชากรเสือปลามีการลดลงอย่างมีนัยสำคัญ เนื่องจากการสูญเสียและการแบ่งแยกของพื้นที่ชุ่มน้ำภายในแผ่นดินใหญ่ และตามแนวชายฝั่งทะเล การขาดการติดตามสถานะประชากรรวมไปถึงการประเมินภัยคุกคามซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นจึงเป็นช่องว่างในการจัดการการอนุรักษ์เสือปลา งานวิจัยนี้ได้ทำการติดตั้งกล้องดักถ่ายภาพสัตว์ป่าและใช้การวิเคราะห์แบบจำลองการจับและจับซ้ำเชิงพื้นที่ เพื่อประเมินความหนาแน่นของประชากรเสือปลาบริเวณพื้นที่ภายในและภายนอกรอบๆอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด ซึ่งคาดว่าเป็นกลุ่มประชากรเสือปลาที่ตกอยู่ในสภาวะถูกคุกคามในระดับท้องถิ่นของประเทศไทย พร้อมทั้งได้ทำการสัมภาษณ์ชาวบ้านในชุมชนที่อาศัยอยู่รอบๆพื้นที่อุทยานเพื่อทำความเข้าใจทัศนคติของคนในท้องถิ่นที่มีต่อเสือปลา รวมไปถึงสาเหตุที่สร้างความขัดแย้งระหว่างคนกับเสือปลา จากการตั้งกล้องดักถ่ายภาพทั้งหมด 14,608 วันสำรวจ สามารถจำแนกเสือปลาจากลวดลายได้ทั้งสิ้น 67 ตัว และจากแบบจำลองในการวิเคราะห์ที่ดีที่สุด (g0~1, ?~h2) สามารถประเมินความหนาแน่นของประชากรเสือปลา เท่ากับ 19 ตัวต่อ 100 ตารางกิโลเมตร (95% CI 14–24 ตัวต่อ 100 ตารางกิโลเมตร) ในส่วนของการสำรวจด้วยแบบสอบถาม ในกลุ่มผู้ให้สัมภาษณ์จำนวน 91 คน พบว่าภัยคุกคามจากมนุษย์ที่ลดจำนวนเสือปลาลงในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาทั้งการฆ่าเสือปลาเพื่อล้างแค้นที่เสือปลาเข้ามาขโมยกินสัตว์เลี้ยงของชาวบ้าน การล่าเสือปลาเพื่อประกอบอาหาร เสือปลาที่โดนรถชนตายหรือโดนสุนัขกัดตาย และลูกเสือปลาถูกคนนำมาเลี้ยงเป็นสัตว์เลี้ยงอยู่ในระดับที่ต่ำ อาจเพราะขนาดประชากรเสือปลาที่ลดน้อยลง การมีข้อกฎหมายเกี่ยวกับการล่าสัตว์ป่าคุ้มครองที่เข้มงวดมากขึ้น หรือชาวบ้านมีการเฝ้าระวังและป้องกันสัตว์เลี้ยงของตนที่ดียิ่งขึ้น ในขณะเดียวกันการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการใช้ที่ดินในพื้นที่ชุ่มน้ำสามร้อยยอดยังมีแนวโน้มสูงขึ้นในปัจจุบัน ซึ่งมาจากนโยบายการจัดเก็บภาษีรูปแบบใหม่จากทางรัฐบาล แต่การเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่ยังเป็นไปในรูปแบบพื้นที่ที่เสือปลายังพอเข้าไปใช้ประโยชน์ได้บ้าง เช่น พื้นที่เพาะปลูกที่ยังมีแหล่งน้ำอยู่ในบริเวณโดยรอบ ทั้งนี้การเปลี่ยนแปลงพื้นที่อยู่อาศัยของเสือปลาในอนาคต รัฐบาลอาจจะต้องสร้างนโยบายในการยกเว้นการจัดเก็บภาษี สำหรับเจ้าของที่ดินที่ไม่ต้องการพัฒนาพื้นที่ที่เป็นที่อยู่อาศัยของเสือปลา หรือเพิ่มแรงจูงใจต่อเจ้าของที่ดินในการรักษาการใช้ประโยชน์ที่ดินในลักษณะดั้งเดิม การศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของพื้นที่ต่อการอนุรักษ์ประชากรเสือปลาในประเทศไทยและในภูมิภาคเอเชีย และการทำงานอนุรักษ์ที่จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนโดยเฉพาะจากคนในชุมชน เนื่องจากการมีประชากรเสือปลาส่วนใหญ่อาศัยอยู่นอกพื้นที่อนุรักษ์ ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการวางแผนการจัดการการอนุรักษ์เสือปลา และติดตามการเปลี่ยนแปลงประชากรเสือปลาในระยะยาว

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ