การออกแบบโครงข่ายจักรยานและการเลือกรูปแบบการเดินทางด้วยจักรยานในเขตทางพิเศษ กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การทางพิเศษแห่งประเทศไทย มีโครงข่ายทางพิเศษอยู่ในความรับผิดชอบโดยตรงเป็นจำนวนมากที่ผ่านพื้นที่ใจกลางเมืองและเชื่อมต่อพื้นที่ชานเมืองซึ่งลักษณะกายภาพของทางและเขตทางที่สามารถนำมาใช้พัฒนาให้มีโครงข่ายเส้นทางรถจักรยานและสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับการใช้รถจักรยานที่ได้มาตรฐานสูงและสอดคล้องกับความต้องการเดินทางประจำวัน ของผู้ที่อยู่อาศัยภายในพื้นที่ดังกล่าวได้ ดังนั้นการออกแบบโครงข่ายทางจักรยานในเขตทางพิเศษให้สอดคล้องกับความต้องการการเดินทางด้วยจักรยานจะช่วยส่งเสริมการใช้รถจักรยานให้เป็นพาหนะในการเดินทางประจำวันเพิ่มมากขึ้นได้ ในการศึกษานี้จึงเป็นการศึกษาเส้นทางจักรยานในเขตทางพิเศษ เพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการเดินทางในการศึกษาเส้นทางจักรยานในเขตทางพิเศษ โดยกำหนดปัจจัยหลักขึ้น คือ การมีทางจักรยาน ความกว้างทางจักรยาน ความต่อเนื่องของทางจักรยาน ไฟฟ้าแสงสว่างของทางจักรยาน สิ่งอำนวยความสะดวกของทางจักรยาน สภาพผิวจราจร ความลาดชันของทาง และความปลอดภัยของทาง ซึ่งในแต่ละปัจจัยหลักจะมีปัจจัยย่อย โดยมีการให้คะแนนจากตัวอย่างประชาชนที่อาศัยใกล้เคียงเขตทางพิเศษ และการวิเคราะห์พื้นที่ Potential Surface Analysis หรือ PSA และใช้เทคนิคการซ้อนทับข้อมูล (Overlay Technique) ในการพิจารณาร่วมกับการสำรวจในพื้นที่จริง โดยผลการสำรวจ พบว่า ผู้ใช้จักรยานให้ความสำคัญปัจจัยด้านการมีสัญญาณและป้ายบริเวณทางข้ามสูงที่สุด ปัจจัยความสำคัญรองลงมาคือการให้ความสำคัญของไฟฟ้าส่องสว่างตลอดทาง และปัจจัยด้านการมีทางลาด ส่วนการให้ความสำคัญปัจจัยด้านการมีความกว้างที่เพียงพอมีค่าความสำคัญต่ำสุด การศึกษาแนวเส้นทางจักรยานเพื่อวัตถุประสงค์ในการเดินทาง ได้แก่ทางพิเศษฉลองรัช ช่วง S2 S3 ทางพิเศษศรีรัชช่วง S1 S2 S5 และทางพิเศษเฉลิมหานคร ช่วง S1 รวมระยะทางทั้งสิ้น 39.7 กิโลเมตร และเส้นทางจักรยานเพื่อการท่องเที่ยว ได้แก่ ทางพิเศษฉลองรัช ช่วง S2 ทางพิเศษศรีรัชช่วง S1 และS5 และทางพิเศษเฉลิมมหานคร ช่วง S1 รวมระยะทางทั้งสิ้น 26.5 กิโลเมตร แต่ในการสำรวจพื้นที่ที่จะสามารถเป็นเส้นทางจักรยานตามผลการศึกษานั้น ในสภาพปัจจุบันยังไม่มีความพร้อมที่จะกำหนดเป็นเส้นทางจักรยานได้ทันที จำเป็นจะต้องปรับปรุงพื้นที่เพื่อสร้างเป็นทางสำหรับทางจักรยานอีกขั้นตอนหนึ่ง ดังนั้นจึงควรมีการจัดระบบสาธารณูปโภคที่รองรับการใช้จักรยานอย่างครบถ้วน ประกอบกับการรณรงค์ให้เห็นประโยชน์ของการใช้จักรยานเพื่อการเดินทางและสันทนาการต่อไป

คำสำคัญ