การจัดการวัตถุดิบทางการเกษตรโดยใช้เครื่องผสมอเนกประสงค์สำหรับผลิตอาหารสัตว์และปุ๋ยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก

บทคัดย่อ

โครงการ “การจัดการวัตถุดิบทางการเกษตรโดยใช้เครื่องผสมอเนกประสงค์สำหรับผลิตอาหารสัตว์ และปุ๋ยเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก” ซึ่งได้ร้บทุนอุดหนุนการทำกิจกรรมส่งเสริมและสนับสนุนการวิจัยและ นวัตกรรม ภายใต้โครงการการใช้ประโยชน์ผลงานวิจัยและนวัตกรรมเพื่อชุมชนและพัฒนาคุณภาพสังคม ประจำปี 2565 โดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ร่วมกับ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.) โดย 1) ใช้ข้อมูลบริบทของพื้นที่เป้าหมายคือจังหวัดราชบุรี และตรัง ที่ต้องการผลิต ปุ๋ยจากชีวมวลเพื่อใช้เป็นปัจจัยการผลิตเองภายในชุมชน ตอบโจทย์การแก้ปัญหาการขาดแคลน การนำวัสดุ เหลือทิ้งต่างๆ ทางการเกษตรกลับมาใช้ให้เป็นประโยชน์ ลดการใช้สารเคมี แล้วยังสามารถผลิต ดินและปุ๋ยชีว มวล เพื่อจำหน่ายสร้างรายได้อีกทางหนึ่ง และ 2) พื้นที่จังหวัดตากตามบริบทพื้นที่เป้าหมาย คือ ต้องการลด อุปสรรค ปัญหาการเลี้ยงโคเนื้อในพื้นที่ หากเกษตรกรสามารถที่จะผลิตอาหารสัตว์โดยนำหญ้าเนเปียร์มาผสม กับพืชอื่นหรือฟางแห้งให้มีความน่ากิน เนื้อสัมผัสอ่อนนุ่ม เติมธาตุอาหารได้ จะเป็นแนวทางหนึ่งที่ทำให้ เกษตรกรลดต้นทุน ลดการสูญเสียอาหารจากโคกินไม่หมดได้ โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนานวัตกรรมชุด อุปกรณ์ผสมอเนกประสงค์สำหรับผลิตปุ๋ยอัดเม็ด และสำหรับผลิตอาหารสัตว์ TMR ระดับชุมชน และ ดำเนินการจัดการความรู้เพื่อใช้ประโยชน์เชิงชุมชนสังคมในพื้นที่เป้าหมาย ทำการพัฒนานวัตกรรมเครื่องผสมอเนกประสงค์สำหรับการผลิตอาหารสัตว์และปุ๋ย โดยทำการสำรวจ ข้อมูลพื้นฐานที่เกี่ยวข้องและจำเป็นจากพื้นที่เป้าหมายทั้ง 3 พื้นที่ ได้แก่ จังหวัดราชบุรี ตรัง และตาก เป็น พื้นที่ต้องการเทคโนโลยีเกี่ยวกับการผลิตปุ๋ย และการผลิตอาหารสัตว์ TMR ตามลำดับ นำข้อมูลออกแบบชุด นวัตกรรมให้ตรงกับความต้องการ สร้าง และทำการทดสอบเบื้องต้น ก่อนนำไปติดตั้ง ปรับตั้งการทำงาน ตลอดจนทดสอบสมรรถนะการทำงานเพื่อทราบค่าในการปรับแต่ง ตั้งค่าการทำงาน ขีดความสามารถในการใช้ งาน คุณภาพผลิตภัณฑ์ที่ได้ในแต่ละพื้นที่เป้าหมาย จากนั้นทำการจัดกิจกรรมการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการและ ตรวจติดตามผลการใช้งานจริงของพื้นที่โดยการลงพื้นที่และติดตามผ่านระบบออนไลน์ ผลการดำเนินงาน ดังนี้ 1) ผลการพัฒนานวัตกรรมเครื่องผสมอเนกประสงค์สำหรับผลิตปุ๋ย มีระดับความพร้อมของเทคโนโลยีระดับ TRL 8 มีชุดอุปกรณ์หลัก 4 ชุดได้แก่ อุปกรณ์ย่อยลดขนาด อุปกรณ์เกลียวลำเลียง อุปกรณ์ ถังผสม และอุปกรณ์อัดเม็ด ออกแบบให้การทำงานสามารถแยกชุดอุปกรณ์เพื่อใช้งานได้โดยมีชุดควบคุมในตู้ คอนโทรลแยกอิสระจากกันทุกอุปกรณ์ ไม่จำเป็นต้องใช้งานต่อเนื่องกันทุกเครื่อง ความสามารถในการทงาำน พบว่า 1) อุปกรณ์บดย่อยวัสดุ สับย่อยได้ 150 กก./ชั่วโมง แบบแฮมเมอร์มิลล์ บดย่อยได้ 120 กก./ชั่วโมง 2) อุปกรณ์เกลียวลำเลียง 200 กก./ชั่วโมง 3) อุปกรณ์ถังผสมวัสดุ 100 กก./รอบการผสมวัสดุ และ 4) อุปกรณ์ อัดเม็ดปุ๋ย 250 กก./ชั่วโมง ผลการจัดฝึกอบรมและผลการติดตามการใช้งาน พบว่าเกษตรกรสามารถใช้งานได้ ทั้งแบบรวมชุดเพื่อผลิตปุ๋ยอัดเม็ด และการใช้งานแยกส่วนเพื่อผลิตดินปลูก ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยผง หรือการใช้เครื่องสับ ย่อยลดขนาดพืชอาหารสัตว์ในการเลี้ยงเป็ด ไก่ และวัวได้อีกด้วย โดยเกษตรกรผู้รับมอบมีความสามารถใช้งาน และดูแลรักษาได้ด้วยตนเอง พื้นที่จังราชบุรีมีผลิตภัณฑ์ดินปลูก มูลสัตว์ผง ปุ๋ยอัดเม็ด จังหวัดตรังมีผลิตภัณฑ์ ปุ๋ยหมักสำหรับสวนผักออกจำหน่าย ผลการวิเคราะห์จุดคุ้มทุนและจุดคืนทุน พบว่า จะมีจุดคุ้มทุน 7.78 ปี เมื่อ ทำการผลิต 7,932 ถุงต่อปี และหากผลิต 60,000 ถุงต่อปี จะมีระยะเวลาคืนทุน 0.90 ปี 2) ผลการพัฒนานวัตกรรมเครื่องผสมอเนกประสงค์สำหรับผลิตอาหาร TMR มีระดับความพร้อมของเทคโนโลยีระดับ TRL 8 มีขนาดปริมาตรถังผสม 3 ลูกบาศก์เมตร ในถังมีใบผสมแบบก้นหอยที่มี ใบมีดคัดเตอร์ติดตามขอบของใบผสม โดยติดตั้งอยู่ในแนวแกนของกึ่งกลางถัง ขับด้วยเพลาอำนวยกำลัง (PTO) ที่ต่อจากรถแทรกเตอร์ทั่วไปที่มีกำลังไม่ต่ำกว่า 39 แรงม้า โดยชุดอุปกรณ์ผสมอาหารสัตว์ TMR ที่ออกแบบนีติดตั้งบนฐานของโครงเทลเลอร์ มีล้อยางลากเลื่อนจำนวน 2 ล้อ ขนาด 15 นิ้ว เคลื่อนที่ด้วยการลากจูงจากต้น กำลัง การทำงานใช้ผสมอาหารสัตว์ประเภทอาหารขึ้น (500 กิโลกรัมต่อรอบ) ผสมอาหาร TMR (300 กิโลกรัม ต่อรอบ) หรือใช้สำหรับนวดอาหารหยาบได้ (300 กิโลกรัมต่อรอบ) มีฟังก์ชั่นเสริมเพื่อเติมของเหลวจำพวก กากน้ำตาล น้ำ เพื่อให้หญ้าแห้ง ฟางแห้งมีความน่ากิน ออกแบบใหช่วยลดเวลา ลดแรงงานและลดความ ยากลำบาก เมื่อยล่าในส่วนของการลำเลียงวัตถุดิบเข้าถังผสมด้วยตะกร้าแบบยกเท ที่ติดตั้งถาวรไว้ที่ส่วนท้าย ของตัวถัง การปฏิบัติงานใช้แรงงาน 1 คน ผลการจัดฝึกอบรมและผลการติดตามการใช้งาน พบว่าเกษตรกร สามารถใช้งานและดูแลรักษาเครื่องผสมฯ ได้ด้วยตนเอง และมีความรู้ในการผลิตอาหารสัตว์โดยเลือกใช้ วัตถุดิบที่เหมาะสม หาง่าย หรือปลูก/ผลิตเองเสริมในการผลิตอาหาร TMR ได้ ผลการวิเคราะห์จุดคุ้มทุนและ จุดคืนทุน พบว่า จะมีจุดคุ้มทุน 7.78 ปี เมื่อทำการผลิต 13,534 กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง/ปี และหากผลิตสำหรับ เลี้ยงวัว 20 ตัวต่อวัน ในหนึ่งปีจะต่องผลิต 35,892 กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง/ปี จะมีระยะเวลาคืนทุน 2.50 ปี

คำสำคัญ