รูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วมเพื่อสร้างจิตสำนึกความเป็นพลเมืองของสังคม : กรณีศึกษาตำบลนาทับ อ.จะนะ จ.สงขลา

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหา อุปสรรค และปัจจัยเกื้อหนุนการสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม ตำบลนาทับ อ.จะนะ จ.สงขลา 2) พัฒนารูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) 3) นำรูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) ไปทดลองใช้กับชุมชนต้นแบบ และ 4) ติดตามประเมินผลรูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) เพื่อสร้างจิตสำนึกความเป็นพลเมืองของสังคม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย เป็นประชาชนในพื้นที่ตำบลนาทับ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา จำแนกเป็น 2 กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มตัวอย่างในการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพ จำนวน 60 คน และกลุ่มตัวอย่างในการเก็บข้อมูลเชิงปริมาณ จำนวน 392 คน เทียบกับตารางของทาโร ยามาเน่ เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสอบถามประเมินการใช้รูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) เพื่อสร้างจิตสำนึกความเป็นพลเมืองของสังคม สถิติที่ใช้คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพปัญหา อุปสรรค และปัจจัยเกื้อหนุนการสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม ตำบลนาทับ อ.จะนะ จ.สงขลา พบว่า การจัดกิจกรรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมที่มีอยู่ในชุมชนยังเป็นลักษณะต่างคนต่างทำกิจกรรมเฉพาะกลุ่มตามหลักศาสนา ยังขาดกิจกรรมที่เป็นการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนสังคมพหุวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมที่เป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรมและต่อเนื่องของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และขาดงบประมาณในการสนับสนุนการจัดทํากิจกรรม รวมถึงขาดการสร?างความร?วมมือของภาคีเครือข?าย ในการขับเคลื่อนกิจกรรมในลักษณะที่เป็นการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรม และเมื่อศึกษาความต้องการจำเป็นในการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมของประชาชน พบว่า ชุมชนนาทับต้องการให้มีกิจกรรมต่าง ๆ ประกอบด้วย 1) กิจกรรมประเพณีท้องถิ่นที่ทำร่วมกัน 2) กิจกรรมจิตอาสาและการสร้างเครือข่ายของชุมชน 3) กิจกรรมสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น และ 4) กิจกรรมเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วมตาม อัตลักษณ์ชุมชนที่ต้องการให้ดำเนินการโดยเร็ว ได้แก่ งานแข่งเรือเซเคย งานเทศกาลอาหารสองน้ำ งานของดีนาทับ งานกีฬาสานสัมพันธ์ 14 ชุมชน และโครงการจิตอาสาพัฒนาชุมชน 2. การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) ได้รูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม นาทับ Model ที่มีองค์ประกอบสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ 1) วิธีคิดบนพื้นฐานการมีส่วนร่วม 2) ภาคีเครือข่ายชุมชน 3) กิจกรรมและการดำเนินชีวิตของคนในชุมชน 4) ปัญหาและการแก้ไขความขัดแย้งในชุมชน และ 5) จิตสำนึกความเป็นพลเมือง 3. การนำรูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) ไปทดลองใช้กับชุมชนต้นแบบ ได้ผลการขับเคลื่อนระบบกลไกการดำเนินงานโดยใช้รูปแบบ นาทับ Model 6 ขั้นตอน ประกอบด้วย ขั้นตอนที่ 1 จัดประชุมภาคีเครือข?ายความร?วมมือ ขั้นตอนที่ 2 พิจารณาร?างปฏิทินกิจกรรมประจำปีและของดีนาทับ ขั้นตอนที่ 3 กําหนดแผนการดําเนินงานจัดกิจกรรมนำร่องเพื่อเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมตำบลนาทับ เมืองของดี 4 ชาย ขั้นตอนที่ 4 การกำหนดปฏิทินกิจกรรมประจำปีและของดีนาทับ และขั้นตอนที่ 5 จัดโครงการดำเนินกิจกรรมต้นแบบเพื่อเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมตำบลนาทับ โครงการ “งานประจำปีตำบลนาทับ (ของดี 4 ชาย)” พร้อมกับแต่งตั้งคณะกรรมการภาคีเครือข่ายเพื่อขับเคลื่อนการจัดกิจกรรม และขั้นตอนที่ 6 ประเมินผลและสรุปผลการจัดโครงการนำร่องเพื่อเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรม 4. การติดตามประเมินผลรูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) เพื่อสร้างจิตสำนึกความเป็นพลเมืองของสังคม พบว่า ประชาชนในตำบลนาทับมีความคิดเห็นต่อรูปแบบการเสริมสร้างสังคมพหุวัฒนธรรมโดยชุมชนมีส่วนร่วม (นาทับ Model) ในประเด็นกระบวนการพัฒนารูปแบบและการดำเนินการใช้รูปแบบนาทับโมเดลในภาพรวมอยู่ในระดับมาก มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.02 เมื่อพิจารณาเป็นรายประเด็น พบว่า สิ่งที่ได้รับจากโครงการตรงกับความคาดหวัง มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด เท่ากับ 4.20 รองลงมาเป็นประเด็นข้อมูลเชิงพื้นที่นำมาพัฒนารูปแบบนาทับโมเดลได้เหมาะสมมีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.12 ประเด็นการมีส่วนร่วมในการเสนอแนวคิดและแนวทางการพัฒนารูปแบบนาทับโมเดล มีความสอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนในตำบลนาทับ มีค่าเฉลี่ย เท่ากับ 4.04 ตามลำดับ และมีข้อเสนอแนะว่าควรให้มีการจัดงานทุกปี จะได้นำเอาทุนที่มีอยู่ในชุมชนมาจัดแสดงและจำหน่ายก่อให้เกิดรายได้ และทำให้คนในชุมชนเกิดความภาคภูมิใจในของดีที่มีในชุมชนและมีความรู้สึกหวงแหนและพร้อมใจที่จะอนุรักษ์สิ่งที่มีในชุมชนให้คงอยู่ต่อไป

คำสำคัญ