การเสริมสร้างเครือข่ายชุมชนสันติสุขในสังคมไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ ๑) เพื่อการศึกษาหลักธรรมในการสร้างความสันติสุขท่ามกลางพหุวัฒนธรรมในอีสานใต้ ๒) ศึกษาปัจจัยที่มีส่วนในการสร้างสันติสุขชุมชนท่ามกลางพหุวัฒนธรรมในอีสานใต้ ๓) เพื่อศึกษาการสร้างชุมชนสันติสุขในอีสานใต้ท่ามกลางพหุวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม ๔) เพื่อศึกษาการเสริมสร้างเครือข่ายชุมชนสันติสุขในโซนอีสานใต้ดำเนินการโดยวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการ ประชากรคือ ๑) ชุมชนบ้านยาง ตำบลบ้านยาง อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ ๒) ชุมชนบ้านอ้ออุดมสิน ตำบลไพล อำเภอลำทะเมนชัย จังหวัดนครราชสีมา ๓) ชุมชนบ้านเทนมีย์ ตำบลเทนมีย์ อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ และ ๔) ชุมชนทนง ตำบลปราสาททนง อำเภอปราสาท จังหวัดสุรินทร์ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน ๕๐ รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นเอง ผลการวิจัย พบว่า ๑. แนวคิดและหลักธรรมในการสร้างสังคมสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม ชุมชนกลุ่มเป้าหมายมีวิถีชีวิตที่แตกต่างกันประชาชนและนำวิถีปฏิบัติที่สืบต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น เป็นเหตุทำให้พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรือง เพราะเกิดกิจกรรม ประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรมเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาตามมาหลากหลายกิจกรรม เช่น กิจกรรมเข้าพรรษา ออกพรรษา วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันสารทไทย – วันสารทเขมร-วันสารทส่วย วันสงกรานต์ เป็นต้น กิจกรรมเหล่านี้สร้างความสัมพันธ์ระหว่างคนในชุมชนกับวัดได้มีกิจกรรมร่วมกันทำ ก่อเกิดถักทอสายใยแห่งความผูกพันธุ์ฉันญาติธรรมได้เป็นอย่างดี การพัฒนาองค์ประกอบและตัวชี้วัดการสร้างสังคมสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรมองค์ประกอบในการสร้างสังคมสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรมองค์ประกอบและตัวชี้วัดการสร้างสังคมสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรมพบว่ามี ๖ องค์ประกอบคือ องค์ประกอบที่ ๑ ผู้นำ มี ๓๕ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๒ มีกิจกรรมร่วมกันของสมาชิกในชุมชนองค์ มี ๗ ตัวชี้วัด ประกอบที่ ๓ มีสิ่งยึดเหนี่ยวร่วมกัน มี ๖ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๔ มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกในชุมชน มี ๕ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๕ มีจิตสำนึกรักชุมชน มี ๖ ตัวชี้วัด องค์ประกอบที่ ๖ มีองค์กรในชุมชน มี ๖ ตัวชี้วัดรูปแบบการสร้างชุมชนสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม ประกอบด้วยขั้นตอนที่ ๑ เป็นคนดี ขั้นตอนที่ ๒ มีปัญญา ขั้นตอนที่ ๓ มีรายได้สมดุล ขั้นตอนที่ ๔ มีสุขภาพแข็งแรง ขั้นตอนที่ ๕ สิ่งแวดล้อมดี ขั้นตอนที่ ๖ สังคมอบอุ่น ขั้นตอนที่ ๗ หลุดพ้นอาชญากรรม ขั้นตอนที่ ๘ มีกองทุนชุมชนพึ่งพาตนเอง ขั้นตอนที่ ๙ คณะกรรมการหมู่บ้านเข้มแข็ง๒. ปัจจัยที่มีส่วนในการสร้างชุมชนสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม พบว่า ๑) วิธีการบริหารความขัดแย้งของชุมชนในอดีต ผู้นำชุมชนจะไกล่เกลี่ยให้เกิดความเป็นธรรมแก่คู่กรณี โดยไม่ให้ความขัดแย้งไปถึงเจ้าหน้าที่ในระดับที่เหนือขึ้นไป ด้วยอาศัยความร่วมมือกัน ความรัก ความสามัคคี ของคนในชุมชน ๒) หน่วยงานภาครัฐมีบทบาทในการแก้ไขปัญหาระงับเหตุเบื้องต้นให้เกิดความสงบเรียบร้อย ด้วยการจัดให้มีกฎกติกาของหมู่บ้าน และชี้แจงให้เกิดความเข้าใจตรงกันถูกต้องทุกฝ่าย ๓) กิจกรรมที่ก่อให้เกิดสันติสุขในชุมชนประกอบด้วย กิจกรรมการไปวัดด้วยกัน กิจกรรมไปร่วมงานขึ้นบ้านใหม่ด้วยกัน กิจกรรมไปร่วมงานศพด้วยกัน กิจกรรมไปปลูกป่าร่วมกัน กิจกรรมไปพัฒนาหมู่บ้านร่วมกัน กิจกรรมการไปประชุมร่วมกัน และกิจกรรมมีจิตอาสาร่วมกัน ๔) ปัจจัยที่ทำให้เกิดสันติสุขในชุมชน ประกอบด้วย (๑) ผู้นำดี (๒) คนมีส่วนร่วม (๓) มีประเพณียึดเหนี่ยวร่วมกัน (๔) มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกในชุมชน (๕) จิตสำนึกรักชุมชน (๖) องค์กรในชุมชนทำบทบาทหน้าที่สมบูรณ์ อุปสรรคในการสร้างชุมชนสันติสุขในสังคมพหุวัฒนธรรม คือการบริหารการจัดการที่ไม่ค่อยมีระบบหรือแบบแผนในชุมชน ทำให้เกิดการเลือกปฏิบัติและมีความแตกแยกกัน สมาชิกกลุ่มไม่เข้าใจบทบาทหน้าที่ของตนเอง ประชาชนบางส่วนขาดความสามัคคีและไม่มีจิตสาธารณะ ปัญหาการว่างงานและการกำจัดขยะ๓. การสร้างชุมชนสันติสุขในอีสานใต้ท่ามกลางพหุวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วม พบว่าการสร้างชุมชนสันติสุขในอีสานใต้ของชุมชนทั้ง ๔ ต้องอาศัยพลังบวร (บ้าน-วัด-โรงเรียน/หน่วยราชการ) ๓ องค์กรหลักในการสร้างชุมชนแบบมีส่วนร่วม คือบ้าน (ผู้นำหมู่บ้าน/ผู้นำชุมชน) มีหน้าที่ จัดการประชุมร่วมกับชุมชน จัดโครงการต่างๆ ร่วมกับชุมชน มีคณะกรรมการหมู่บ้านที่เข้มแข็ง มีหน่วยรักษาความปลอดภัยในชุมชน และสร้างภาคีเครือข่ายกับหน่วยงานต่างๆ วัดมีหน้าที่ให้ความรู้แก่ชุมชน ใช้วัฒนธรรมประเพณีในการสร้างชุมชนสันติสุข ส่วนโรงเรียนมีหน้าที่จัดการเรียนการสอน/อบรม/จัดกิจกรรม สร้างเครือข่ายทางสังคม ส่วนกระบวนการสร้างชุมชนสันติสุขในอีสานใต้ท่ามกลาง พหุวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมมีขั้นตอนคือขั้นตอนที่ ๑ การกำหนดนโยบาย/แผนงาน โดยยึดหลักชุมชนคุณธรรม ๙ ดี ขั้นตอนที่ ๒ มีกิจกรรมร่วมกัน ขั้นตอนที่ ๓ มีการสร้างพลังสามัคคี ขั้นตอนที่ ๔ มีการให้ความรู้ ขั้นตอนที่ ๕ การจัดการความขัดแย้งของชุมชน ขั้นตอนที่ ๖ มีการสื่อสารที่ดี๔. การเสริมสร้างเครือข่ายชุมชนสันติสุขในโซนอีสานใต้พบว่า๑) เครือข่ายสังคมสันติสุขในอีสานไต้ ชุมชนในพื้นที่ทั้งสี่ชุมชนใช้รูปแบบพลัง (บวร.)ในการสร้างเครือข่าย องค์การปกครองท้องถิ่นมีบทบาทหน้าที่ในการประสานเครือข่ายข้างนอก และสร้างความร่วมมือในภาครัฐและเอกชน วัดมีหน้าที่เป็นตัวกลางในการเชื่อมเครือข่ายชุมชนคอยให้คำชี้แนะและขัดเกลาชุมชน สถานศึกษา สนับสนุนรูปแบบการสร้างการเรียนรู้ผ่านกระบวนการชุมชนให้เกิดความรู้เท่าในการปรับตัวท่ามกลางพหุวัฒนธรรม ๒) การสร้างเครือข่ายสังคมสันติสุขในพหุวัฒนธรรม จัดกิจกรรมในรูปแบบของชุมชนโดยนำตัวแทนชุมชนมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อให้ทราบถึงกระบวนการสร้างเครือข่ายของแต่ละชุมชนโดยใช้ชุดกิจกรรมทางวัฒนธรรมของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ โดยการเปิดศูนย์การเรียนรู้พหุวัฒนธรรมอีสานใต้ เพื่อกำหนดแนวทางและกิจกรรมการพัฒนาของชุมชนที่ยึดหลักการพึ่งพาตนเองด้วยการคำนึงถึงศักยภาพทรัพยากรริเริ่มและเป็นแกนนำจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ชุมชน โดยเฉพาะกิจกรรมที่เชื่อมโยงบทบาทระหว่างบ้าน สถาบันศาสนา โรงเรียน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสร้างเครือข่ายการดูแล คุ้มครอง การจัดสวัสดิการสังคมภายในชุมชน โดยมีสถานบันศาสนาที่คอยปลูกฝังทัศนคติและปฏิบัติไปในทิศทางเดียวกัน