การพัฒนาขีดความสามารถด้านการผสมเทียมแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัดร้อย แก่น สาร สินธุ์ ชัย บุ รินทร์ เลย

บทคัดย่อ

การพัฒนาขีดความสามารถด้านการผสมเทียมแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัดร้อยแก่น สาร สินธุ์ ชัย บุ รินทร์ เลย มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ (1) เพิ่มขีดความสามารถในการผลิตแพะของเกษตรกรในกลุ่มจังหวัด ร้อยเอ็ด ขอนแก่น มหาสารคาม กาฬสินธุ์ ชัยภูมิ บุรีรัมย์ สุรินทร์ และเลย และ (2) ใช้วิธีการผสมเทียมแบบมุ่งเป้าในการยกระดับพันธุกรรมแพะและสร้างมูลค่าเพิ่ม ดังนั้น การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า จึงหมายถึง การผสมเทียมแพะ เพื่อให้แพะตั้งท้องอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีเป้าหมายให้ได้ลูกแพะ 3 ครอกในระยะเวลา 2 ปี ประกอบด้วย 3 แผนกิจกรรมหลักและ 6 กิจกรรมย่อย สามารถสรุปผลการวิจัยและดำเนินกิจกรรมโครงการวิจัย ได้ดังนี้ แผนกิจกรรมที่ 1 การจัดการความรู้การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า ประกอบด้วย 3 กิจกรรมย่อย ได้แก่ 1 การประชุมวางแผนกิจกรรมการวิจัย 2 การจัดการความรู้ การถอดบทเรียน และการสังเคราะห์ความรู้ และ 3 การตรวจเยี่ยมฟาร์ม และวางแผนการเตรียมแม่พันธุ์ก่อนการผสมเทียม ผลการศึกษาพบว่า (1) การพัฒนาด้านคุณภาพน้ำเชื้อ โดยการใช้สารละลายเจือจางน้ำเชื้อ AndroMed? และเสริมด้วย Equex STM Paste ส่งผลให้คุณภาพน้ำเชื้อแช่แข็งดีขึ้น เมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบ (2) ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการผสมเทียม พบว่าช่วงเวลาที่เหมาะสมคือ กรณีที่เป็นสัดธรรมชาติให้ผสมเทียม 2 ครั้ง ห่างกัน 12-24 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระยะเวลาของการแสดงอาการเป็นสัด กรณีที่เป็นสัดด้วยการเหนี่ยวนำการเป็นสัดโดยใช้ฮอร์โมน ให้ผสมเทียมหลังจากที่แพะยืนนิ่ง 12 ชั่วโมง AM-PM RULE) และผสมเทียมซ้ำอีกครั้งเมื่อครบ 8 ชั่วโมง (3) การเหนี่ยวนำการเ ป็นสัดที่มีประสิทธิภาพและผสมเทียม โดยใช้ฮอร์โมน CIDR ร่วมกับ PGF หรือ การไม่ใช้ฮอร์โมนโพรเจสเตอโรน ( Progesterone free) ส่งผลให้อัตราการผสมติดดีขึ้นเมื่อเทียบกับใช้ฮอร์โมนเพียงชนิดเดียว (4) การเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลาส่วนกรณีที่เหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา ให้ผสมเทียมเมื่อฉีดฮอร์โมนเข็มสุดท้าย ( Cosynchronization) วิธีการนี้ไม่จำเป็นต้องมีการจับสัด และ (5) การผสมเทียมแบบมุ่งเป้า ผลที่ได้คือ แพะตั้งท้องครั้งแรก 5 เดือน และเลี้ยงลูกแพะ 3 เดือน รวม 8 เดือน ในเดือนสุดท้ายของการเลี้ยงลูก ทำการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา และปล่อยให้แพะตั้งท้องครั้งที่สองอีก 5 เดือน และเลี้ยงลูกแพะ 3 เดือน ดังนั้น ครอกที่ 2ใช้เวลารวม 1 16 เดือน โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพสัตว์ แผนกิจกรรมที่ 2 การทดสอบการผสมเทียมแบบมุ่งเป้า เปรียบเทียบวิธีการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลา 2 วิธี คือ 1) 7-day Co-Synch+ CIDR? และ 2) 14-day Co-Synch+ CIDR? ใช้แพะเพศเมียจำนวน 30 ตัว ผลการศึกษาพบว่าอัตราการผสมติดของทั้ง 2 วิธี ไม่มีความแตกต่างกัน P>0.05) อัตราการผสมติดเฉลี่ย 63.3% (19/30 ตัว) ดังนั้นสามารถใช้วิธีการเหนี่ยวนำการตกไข่และผสมเทียมแบบกำหนดเวลาได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสะดวกของนักวิชาการและเกษตรกร อย่างไรก็ตาม เพื่อให้ได้ลูกแพะ 3 ครอก/ 2 ปี จำเป็นต้องปรับวิธีการจัดการหลังคลอดและก การผสมเทียมซ้ำ ( Re-synchronization) ภายในระยะเวลาที่กำหนด คือ 3 เดือนหรือ 12 สัปดาห์ หลังคลอด แผนกิจกรรมที่แผนกิจกรรมที่ 3 การเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียมของเกษตรกรการเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียมของเกษตรกร การติดตามประเมินผลในการติดตามประเมินผลในกลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา กลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา ประกอบด้วย ประกอบด้วย 2 กิจกรรมย่อย ได้แก่ กิจกรรมย่อย ได้แก่ 1)) การเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมการเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียม และ เทียม และ 2) การติดตามประเมินผลในกลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา การติดตามประเมินผลในกลุ่มจังหวัดและการให้คำปรึกษา ผลการศึกษาพบว่าผลการศึกษาพบว่า การเพิ่มขีดการเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียมใน 8 จังหวัดและปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จ ความสามารถด้านการผสมเทียมใน 8 จังหวัดและปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จ คือคือ กลุ่มเกษตรกรและหน่วยงานที่กลุ่มเกษตรกรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้การสนับสนุนและส่งเสริมกิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผสมเทียมแพะอย่างดี มีศูนย์กลางการเกี่ยวข้องให้การสนับสนุนและส่งเสริมกิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผสมเทียมแพะอย่างดี มีศูนย์กลางการให้บริการผสมเทียมระดับอำเภอและระดับฟาร์ม ฟาร์มเอกชนในจังหวัดขอนแก่นและมหาสารคามมีความพร้อมในการให้บริการผสมเทียมระดับอำเภอและระดับฟาร์ม ฟาร์มเอกชนในจังหวัดขอนแก่นและมหาสารคามมีความพร้อมในการผลิตและจำหน่ายน้ำเชื้อแพะพันธุ์แท้ แลผลิตและจำหน่ายน้ำเชื้อแพะพันธุ์แท้ และยังเป็นศูนย์การเรียนรู้สำหรับเกษตรกรผู้สนใจการผลิตแพะะยังเป็นศูนย์การเรียนรู้สำหรับเกษตรกรผู้สนใจการผลิตแพะ อย่างไรก็ตอย่างไรก็ตามมีามมีข้อจำกัดข้อจำกัด คือ ความพร้อมของเกษตรกรและแม่แพะที่จะผสมเทียม เช่น การดูแลสุขาภิบาล การจัดการพยาธิในและคือ ความพร้อมของเกษตรกรและแม่แพะที่จะผสมเทียม เช่น การดูแลสุขาภิบาล การจัดการพยาธิในและภายนอก ภายนอก ข้อจำกัดข้อจำกัดดังกล่าวส่งผลต่ออัตราการผสมติดหรือความสำเร็จของการผสมเทียม ดังกล่าวส่งผลต่ออัตราการผสมติดหรือความสำเร็จของการผสมเทียม ผลผลิตที่ได้จากแผนผลผลิตที่ได้จากแผนกิจกรรมมีดังนี้กิจกรรมมีดังนี้ (1)(1) เกษตรกรมีทักษะการผสมเทียมเพิ่มขึ้น จำนวน เกษตรกรมีทักษะการผสมเทียมเพิ่มขึ้น จำนวน 48 48 คน และยุวเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ จำนวน คน และยุวเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะ จำนวน 4040 คน คน (2)(2) สามารถสร้างผู้ชำนาญการผสมเทียมแพะ จำนวน สามารถสร้างผู้ชำนาญการผสมเทียมแพะ จำนวน 150150 คน และ คน และ (3)(3) ได้น้ำเชื้อแช่แข็งพันธุ์บอร์ จำนวน ได้น้ำเชื้อแช่แข็งพันธุ์บอร์ จำนวน 1,5401,540 โดส สามารถกระจายพันธุกรรมไปยังแม่แพะได้ โดส สามารถกระจายพันธุกรรมไปยังแม่แพะได้ 770 770 ตัวตัว จากผลการวิจัยของโครงการนี้ สามารถสรุปเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์การผลิตแพะ จากผลการวิจัยของโครงการนี้ สามารถสรุปเป็นข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์การผลิตแพะ และข้อเสนอแนะเชิงการพัฒนาพันธุกรรมแพะ โดยการผสมเทียม ได้ดังนี้ (และข้อเสนอแนะเชิงการพัฒนาพันธุกรรมแพะ โดยการผสมเทียม ได้ดังนี้ (1) สร้างความเข้มแข็งให้กับเครือข่ายสร้างความเข้มแข็งให้กับเครือข่ายผู้ผลิตแพะทั้ง 8 จังหวัด โดยมีเป้าหมายของตลาดแพะที่ชัดเจนและมีแนวทางในการลดต้นทุนการผลิตแพะ ผู้ผลิตแพะทั้ง 8 จังหวัด โดยมีเป้าหมายของตลาดแพะที่ชัดเจนและมีแนวทางในการลดต้นทุนการผลิตแพะ ((2)) ส่งเสริมให้มีผู้ชำนาญการผสมเทียมแพะและเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตแพะอย่างต่อเนื่อง โดยการจัดการความรู้ส่งเสริมให้มีผู้ชำนาญการผสมเทียมแพะและเพิ่มขีดความสามารถในการผลิตแพะอย่างต่อเนื่อง โดยการจัดการความรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยี และ และถ่ายทอดเทคโนโลยี และ ((3)) ประยุกต์วิทยาการสืบพันธุ์และเทคโนโลยีการผสมเทียมแพะ ให้เหมาะสมกับสายประยุกต์วิทยาการสืบพันธุ์และเทคโนโลยีการผสมเทียมแพะ ให้เหมาะสมกับสายพันธุ์แพะ ประเภทของแพะ (แพะเนื้อพันธุ์แพะ ประเภทของแพะ (แพะเนื้อ แพะนม และแพะกึ่งเนื้อกึ่งนม) และความแตกต่างระหว่างแพะนางและแพะสาว แพะนม และแพะกึ่งเนื้อกึ่งนม) และความแตกต่างระหว่างแพะนางและแพะสาว โดยการสังเคราะห์องค์ความรู้ทางชีววิทยาของแพะเพศผู้และเพศเมีย ข้อเสนอแนะดังกล่าวนอกจากจะช่วยเพิ่มขีดโดยการสังเคราะห์องค์ความรู้ทางชีววิทยาของแพะเพศผู้และเพศเมีย ข้อเสนอแนะดังกล่าวนอกจากจะช่วยเพิ่มขีดความสามารถด้านการผสมเทียม เพื่อยกระดับสายเลือดและปรับปรุงพันธุกรรมแพะ แต่สามารถสร้างมูลค่าความสามารถด้านการผสมเทียม เพื่อยกระดับสายเลือดและปรับปรุงพันธุกรรมแพะ แต่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มเพื่อเพิ่มเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และศักยภาพการผลิตแพะของประเทศได้อีกด้วยขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และศักยภาพการผลิตแพะของประเทศได้อีกด้วย คำสำคัญ : ขีดความสามารถ ขีดความสามารถ การจัดการการสืบพันธุ์ การจัดการการสืบพันธุ์ การผสมเทียมมุ่งเป้าการผสมเทียมมุ่งเป้า การสร้างเครือข่าย แพะการสร้างเครือข่าย แพะ

คำสำคัญ